Dr İbrahim Ali yazır – Afrinə gedən yol

 

Azərbaycan əhalisinin ən çox təqib etdiyi beynəlxalq mövzulardan biri bəlkə birincici qardaş Türkiyə dövlətinin Suriya sərhədləri içərisində PKK teror təşkilatına qarşı apardığı əməliyatdır. Türkiyə ordusunun Afrin əməliyyatı bəlkə də bu əsrin ən önəmli hadisələrin təməlinə də çevrilə bilər və daha əvvəl Tükiyənin öz sərhədlərindən xaricdə keçirmiş olduğu hərbi əməliyatlardan fərqlənir.

Ancaq bu məsələni təhlil etməmişdən əvvəl bir nöqtəyə diqqətinizi çəkməyi vacib hesab edirəm. Əvvəla bizlər cəmiyyət olaraq hər hansı bir məsələnin ya lehində ya da əleyhində oluruq. Cox vaxt da məsələnin mahiyyətini belə araşdırmırıq. Bu çox səhv bir düşüncə tərzidir. Ikincisi isə siyasətdə `mütləq həqiqət` axtarışına çıxırıq ki bu da küllən yalnışdır. Siyasətdə hər dövlətin vəya qrupun mənafeyi var. Bu müstəvidə mütləq doğruluq olmaz. Qətiyyən olmaz. Hər hansı bir dövlətin ya da şəxsin etdiklərinin yanlış və doğru tərəfləri da ola bilər.

Məsələlərə obyektiv olaraq yanaşmaq üçün obyektiv olmaq ya da ən azından obyektiv olmağa çalışmaq lazımdır.

Bunu qeyd etdikdən sonra qayıdaq Afrin məsələsinə. Əvvəla AKP və Türkiyə prezidenti Ərdoğan niyə bu əməliyatin başlanmasına qərar verdi? Birincisi onu biılmək lazımdır ki bu kimi hərbi əməliyatlar Tükiyə kimi dərin dövlətçilik ənənələri olan ölkələrdə təkcə siyasi iqtidarlar tərəfindən verilə bilməz. Dövlət ve hökümət arasındakı fərqi başa düşmək lazımdır. Hökümətlər və şəxslər dəyişə bilər. Ancaq böyük dövlətlər planlarını hökümət və şəxslərə görə qurmazlar. Olsa olsa hökümətlər bu kimi planlarda bilavasitə iştirak edərlər. Hasılı kəlam `Afrin əməliyati` Türkiyə dövlətinin qərarı ilə həyata keçirilir.

Özündə doğru bir arqument daşıyır. PKK teror təşkilatı təbii olaraq Türkiyənin ərazi bütövlüyü üçün təhlükədir. Teror təşkilatını hansı dövlətlər dəstəkləyir? Əsasən ABD mərkəzli qərb dövlətləri. Elə isə ABD hərbi bazalarının Tükiyədə nə işi var?

PKK mali dəstəyini hardan alır? Həm xarici dövlətlərdən – Aponun məhkəməsində dediklərini xatırlayın – həm də Tükiyənin daxili qüvvələrindən. Daxili qüvvələr niyə teroru açıq dəstək verdikləri halda məhv edilmir?

ABD-nin bölgədəki ən böyük müttəfiqi İsraildir. İsrailin ən böyük düşmənləri İraq və Suriya idi. Hər iki dövlər daxili müharibələrlə çalxalanır və gücünü azaldır. Afrin Suriya torpağıdır və eyni zamanda Suriyanın da zəifləməsinə xidmət edir. Elə isə bu ziddiyəti kim izah edəcək. Həm terora qarşı müharibə aparmaq həm də terora dəstək verən bir ölkənin bölgədəki düşmənini yox etmək???

Çox hörmətli oxuyucu bir məsələni başa düşmək üçün müxtəlif prizmada yanaşmalısan. Türkiyə böyük bir imtahan qarşısındadır və mövqeyini açıq bir şəkildə ortaya qoymalıdır. Çünki Suriyadan sonra növbə Tükiyə və İrana gələcək. Ziddiyətli addımlarla qardaş ölkənin gələcəyi böyük təhlükə altına girə bilər. 100 ildən artıq bir vaxt sonra bölgə yenidən dizayn olunur. Bölgənin tarixi düşmənləri yenidən səhnəyə çıxıb və yeni məkrli planlarını həyata keçirməyə çalışır. Islam ümmətinin bu planlardan sağ salamat çıxmasının yeganə yolu Türkyə-İran ittifaqının həyata keçməsi ilə mümkün ola bilər.