İlk illərdəki ilkin artımdan, sürətli böyümədən və fond bazarındakı irəliləyişlərdən sonra generativ süni intellekt (Sİ) 2026-cı ildə həssas çətinliklərlə üzləşəcəyi gözlənilir.

Sİ qabarcığı partlamaq üzrədirmi?

Sky News Arabia xəbər verir ki, sektor narahatlıq və gərginliklə örtülüdür. Noyabrın ortalarında Yaponiyanın SoftBank və PayPal və Palantir-in həmtəsisçisi milyarder Peter Thiel də daxil olmaqla bir neçə böyük investor Amerika çip istehsalçısı NVIDIA-dakı bütün səhmlərini satdıqlarını açıqladılar. Bu addım Sİ qabarcığının partlamaq üzrə olduğunu göstərirmi?

Sektora kütləvi investisiyalar əldə edilən mənfəətlə qeyri-mütənasib görünür. Bundan əlavə, texnologiya nəhəngləri və çip istehsalçıları Sİ startaplarına investisiya qoyurlar və onlar daha sonra kövrək dairəvi iqtisadi sistemdə məhsul və xidmətlər satırlar - bazarlar dəyişərsə, çökməyə həssasdırlar. Bu, 2000-ci il dot-com qabarcığının ilk mərhələlərini xatırladır.

BBC-yə verdiyi müsahibədə Alphabet (Google-ın ana şirkəti) şirkətinin baş direktoru Sundar Pichai dedi: “Əgər qabarcıq partlasa, biz də daxil olmaqla heç bir şirkət sağ qalmayacaq”.

Ofis işlərinin sonu yaxınlaşırmı?

ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin sədr müavini Filip Cefferson bu yaxınlarda bildirib ki, “Süni intellekt fenomeni mövcuddur və şirkətlərin işçi qüvvəsinə baxışına təsir göstərir”.

Süni intellektə böyük sərmayə qoyan bəzi böyük texnologiya şirkətləri minlərlə inzibati işçini işdən çıxarmaq üçün yeni məhsuldarlıq artımlarını əsaslandırıblar.

Lakin, mütəxəssislər süni intellektin əmək bazarına təsirinin dərəcəsi və sürəti ilə bağlı fərqli fikirdədirlər.

Bəzi ekspertlər bu dəyişikliklərin sosial sabitliyi qorumaq üçün universal əsas gəlir tələb edəcək qədər dərin ola biləcəyinə inansalar da, digərləri tədricən dəyişiklik gözləyirlər. McKinsey hesablayır ki, ABŞ iş yerlərinin təxminən 30%-i 2030-cu ilə qədər avtomatlaşdırılacaq, yəni onlar insanlar deyil, maşınlar və ya proqram təminatı tərəfindən yerinə yetiriləcək, Gartner isə süni intellektin 2027-ci ilə qədər aradan qaldırdığından daha çox iş yeri yaradacağını proqnozlaşdırır.

Superintellektli süni intellekt nə vaxt reallığa çevriləcək?

Bəşəriyyət insan qabiliyyətlərini müqayisə edə və ya hətta üstələyə bilən süni intellekt nə vaxt yaradacaq? Mütəxəssislər arasında fikirlər müxtəlifdir.

Amerikanın Anthropic şirkətinin təsisçisi Dario Amodei, süni ümumi intellekt (AGI) 2026-cı ilə qədər mövcud olacağını proqnozlaşdırır. Bu arada, OpenAI-nin baş direktoru Sem Altman, 2028-ci ilə qədər elmi kəşflər edə bilən süni intellekt yaratmaq mümkün olacağına inanır.

Meta, yüksək səviyyəli tədqiqat qrupunu yetişdirmək üçün yüz milyonlarla dollar sərmayə qoyaraq superintellektli süni intellektə prioritet verib. Lakin, şirkətin ayrılmağa hazırlaşan baş süni intellekt tədqiqatçısı Jan LeCun, "məlumat mərkəzində dahilər yaratmaq" ideyasını cəfəngiyat hesab edir.

Media üçün hansı gələcək var?

Yahoo!-nun keçmiş işçisi və BBC News Lab-ın üzvü olan məsləhətçi Devid Kasvel AFP-yə verdiyi müsahibədə dedi: "Generativ süni intellekt çap maşınının ixtirasından bəri informasiya ekosistemində ən böyük transformasiyanı idarə edir."

Ənənəvi media, istifadəçilərdən xəbər saytlarına daxil olmağı tələb etmədən məzmunlarını yenidən istifadə edən Google-dan çatbotlar və süni intellekt xülasələri səbəbindən çətinlik çəkir. Bu, veb sayt trafikini və reklam gəlirlərini azaldır.

Mütəxəssislər, The Economist və Financial Times-ın etdiyi kimi, media məzmununu yüksək dəyərli premium məhsullara çevirmək, məzmunu bloklayan texnologiyaların tətbiqi, süni intellekt şirkətlərini məhkəməyə vermək və ya The New York Times-ın Amazon və ya Mistralın AFP ilə etdiyi kimi onlarla tərəfdaşlıq kimi potensial həll yolları təklif edirlər.

Keyfiyyətsiz məzmun yayılmağa davam edəcəkmi?

Süni intellektin iqlim problemlərini həll edə biləcəyi və ya xərçəngin aşkarlanmasını yaxşılaşdıra biləcəyi barədə şişirdilmiş iddialara baxmayaraq, onun gündəlik həyatda ən görünən təsiri süni intellekt alətləri tərəfindən yaradılan aşağı keyfiyyətli şəkillərin və videoların yayılmasıdır.

İnstagramda batutlarda tullanan ayılardan tutmuş TikTok-da partlayan şəhər mənzərələrinə qədər, tez-tez real kimi səhv salınan bu saxta məzmunlar çaşqınlığa və yanlış məlumata səbəb olur.

Platformalar süni intellekt tərəfindən yaradılan məzmunu təsnif etmək, izləmək və silmək üçün tədbirlər həyata keçirsələr də, bu cür məzmunun böyük həcmi dayanmaq mümkün deyil.

Reportyor.az




KARUSEL / İQTİSADİYYAT