“İnsulin və ya dərman yoxdur”: elektron qurğu qan şəkərini tənzimləyir və çəkini azaldır

İsveçrəli tədqiqatçılar 2-ci tip şəkərli diabetin müalicəsində yeni bir yol aça biləcək elmi yeniliyə imza atıblar. Onlar insulinə və ya ənənəvi dərmanlara ehtiyac duymadan, elektrik enerjisindən istifadə edərək artıq qan şəkərini orqanizmin sidik vasitəsilə xaric edə biləcəyi bir maddəyə çevirən elektron implant hazırlayıblar.
Şəkərli diabetdən əziyyət çəkən siçanlar üzərində aparılan ilkin sınaqlar göstərib ki, bu qurğu qlükoza səviyyəsini tənzimləməyə kömək edir və onun istifadəsi həmçinin çəki itkisi ilə əlaqəlidir. Sürixdəki İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutunun (ETH Zurich) tədqiqat qrupunun məlumatına görə, tədqiqatın nəticələri “Science” jurnalında dərc olunub.
Artıq şəkərlə fərqli şəkildə mübarizə aparan müalicə üsulu
Tədqiqata rəhbərlik edən Biosistem Elmləri və Mühəndisliyi professoru Martin Fussenegger izah edir ki, insulin qlükozanın əzələ hüceyrələrinə keçməsini təmin edərək qan şəkərini aşağı salmağa kömək edir, lakin o, istifadə olunmadıqda yağa çevrilə bilən artıq enerjini orqanizmdən xaric etmir.
Buna görə də tədqiqat qrupu birbaşa artıq qlükozaya hədəflənən və onu orqanizmin sidiklə xaric edə biləcəyi “qlükonat” adlı maddəyə çevirən bir texnologiya hazırlayıb.
Qurğu tamamilə qeyri-üzvi materiallardan ibarət katalizatora əsaslanır; burada heç bir canlı hüceyrə, ferment və ya bioloji komponent yoxdur. Bu, immun uyğunluğu və uzunmüddətli dayanıqlıqla bağlı bəzi çətinlikləri azalda bilər.
Kimyəvi reaksiyanı təmin etmək üçün qızıl və platin
İmplant qızılın kiçik topaları ilə örtülmüş və daha kiçik platin hissəcikləri ilə əhatələnmiş qrafit keçə parçasından ibarətdir. Bu nanoölçülü səth qlükozanın çevrilməsi üçün zəruri olan kimyəvi reaksiyanı mümkün edir. Qurğu 3D çap üsulu ilə hazırlanmış korpusun içərisində yerləşən elektron idarəetmə blokundan ibarətdir və enerjini 13,56 meqahers tezliyində simsiz şəkildə qəbul edir.
Sistem həmçinin qlükoza səviyyəsini davamlı olaraq ölçən sensorla əlaqəlidir. Səviyyə hədəf göstəricidən yuxarı qalxdıqda, sensor smartfona və ya ağıllı saata siqnal göndərir; bu da implantı aktivləşdirir və ona lazım olan enerjini təmin edir. Qan şəkəri yenidən hədəf aralığına qayıtdıqda proses avtomatik olaraq dayanır.
“Qapalı dövrəli idarəetmə” (closed-loop control) adlanan bu sistem, qan şəkərindəki dəyişikliklərə cavab vermək və qlükoza səviyyəsi düşdükdən sonra onun çevrilməsinin davam etməsinin qarşısını almaq üçün nəzərdə tutulub.
İlkin sınaqlarda qan şəkərinə nəzarət və çəki itkisi
Tədqiqatçılar cihazı əvvəlcə beş litr qida məhlulu və qlükoza olan bir çəndə sınaqdan keçirdilər, daha sonra isə diabetli siçanlar üzərində təcrübələrə başladılar.
Nəticələr implantın heyvanlarda qan şəkəri səviyyəsinə nəzarət etmək, eləcə də çəki itkisinə səbəb olmaq qabiliyyətini göstərdi. Tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, artıq qlükozanın bir hissəsinin orqanizmdə toplanmaq əvəzinə qlükonata çevrilməsi bu metabolik faydanı izah edə bilər.
Cihaz altı həftə ərzində etibarlı şəkildə işlədi və heyvanlar onu yaxşı qəbul etdilər. Fussenegger bildirdi ki, təcrübələr zamanı elektrik və ya istilik təsirləri nəticəsində heç bir toxuma zədələnməsi müşahidə olunmayıb.
Bu yenilik diabet xəstələrinə çatacaqmı?
Ümidverici nəticələrə baxmayaraq, texnologiya hələ də klinikadan əvvəlki mərhələdədir və insanlar üzərində sınaqdan keçirilməyib. Tədqiqatçılar implantı klinik sınaqlara keçə biləcək tibbi bir cihaza çevirmək üzərində işləyirlər.
Komanda hesab edir ki, elektron komponentlərə və qeyri-bioloji katalizatora əsaslanmaq cihazın istehsalını və genişmiqyaslı inkişafını asanlaşdıracaq; xüsusilə də simsiz enerji ötürmə texnologiyalarının və elektron idarəetmə bloklarının mövcudluğunu nəzərə alsaq.
Reportyor.az
SAĞLAMLIQ / KARUSEL
Tarix: Bu gün, 10:07


























