BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş bazar ertəsi günü dünya liderlərini prioritetləri dəqiq müəyyənləşdirməyə və dağıdıcılığa deyil, inkişafa investisiya qoymağa çağırıb.

"Yeni ilə qədəm qoyduğumuz zaman dünya yol ayrıcındadır. Xaos və qeyri-müəyyənlik bizi əhatə edir. Hər yerdə insanlar soruşurlar: Liderlər qulaq asırmı? Onlar hərəkətə keçməyə hazırdırlarmı?"- BMT-nin baş katibi 2026-cı il üçün mesajında deyir.

Bu gün insan əzablarının miqyası heyrətamizdir - bəşəriyyətin dörddə birindən çoxu münaqişələrdən təsirlənən ərazilərdə yaşayır, deyə qeyd edilib. Dünyada 200 milyondan çox insanın humanitar yardıma ehtiyacı var və təxminən 120 milyon insan müharibədən, böhranlardan, fəlakətlərdən və ya təqiblərdən qaçaraq zorla didərgin salınıb.

"Tornaqlı bir ilin səhifəsini çevirərkən bir fakt sözlərdən daha çox şey deyir: qlobal hərbi xərclər təxminən 10 faiz artaraq 2,7 trilyon dollara çatıb", - deyə Quterres bildirib.

Lakin, dünyada humanitar böhranlar şiddətləndikcə, mövcud tendensiyalar davam edərsə, qlobal hərbi xərclərin ikiqatdan çox - 2024-cü ildəki 2,7 trilyon dollardan 2035-ci ilə qədər heyrətamiz dərəcədə 6,6 trilyon dollara qədər artacağı proqnozlaşdırılır. Məlumatlar göstərir ki, 2,7 trilyon dollar bütün qlobal inkişaf yardımlarının ümumi məbləğindən on üç dəfə çoxdur və Afrika qitəsinin bütün Ümumi Daxili Məhsuluna bərabərdir.

"Bu Yeni ildə prioritetlərimizi düzgün müəyyənləşdirməyə qərar verək. Daha təhlükəsiz bir dünya yoxsulluqla mübarizəyə daha çox, müharibələrə daha az investisiya qoymaqla başlayır. Sülh hökm sürməlidir", - deyə baş katib bildirib.

2025-ci ilin sentyabr ayında Baş katib, BMT-nin 2024-cü il Gələcək Paktında üzv dövlətlərin tələbi ilə qlobal xərclərdə kəskin bir balanssızlığı aşkar edən bir hesabat təqdim etdi.

Davamlı və Dinc Gələcək Üçün Hərbi Xərclərin Yenidən Balanslaşdırılması adlı hesabatda artan qlobal hərbi xərclərin yaratdığı çətin kompromislər araşdırılır və sülhə və insanların gələcəyinə investisiya qoymaq üçün güclü bir arqument kimi çıxış edir:

- 2030-cu ilə qədər dünya aclığına son qoymaq üçün hər il 2,7 trilyon dolların 4%-dən (93 milyard dollar) az hissəsinə ehtiyac var;

— 2,7 trilyon dolların 10%-dən (285 milyard dollar) bir az çoxu hər bir uşağı tam peyvənd edə bilər;

— 5 trilyon dollar aşağı və aşağı-orta gəlirli ölkələrdə hər bir uşağın 12 illik keyfiyyətli təhsilini maliyyələşdirə bilər;

— Hərbi xərclərə 1 milyard dollar xərcləmək 11.200 iş yeri yaradır, lakin eyni məbləğ təhsildə 26.700, səhiyyədə 17.200 və ya təmiz enerjidə 16.800 iş yeri yaradır;

— 2,7 trilyon dolların 15%-nin (387 milyard dollar) yenidən investisiya edilməsi inkişaf etməkdə olan ölkələrdə iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşmanın illik xərclərini ödəmək üçün kifayətdir; və,

— Hərbiyə xərclənən hər dollar mülki sektorlara qoyulan bir dollardan iki dəfə çox istixana qazı tullantıları yaradır.

"Dünyanın həyatları yaxşılaşdırmaq, planeti sağaltmaq və sülh və ədalətin hökm sürdüyü bir gələcəyi təmin etmək üçün resurslara sahib olduğu aydındır", deyə Quterreş bildirib. "2026-cı ildə hər yerdəki liderlərə müraciət edirəm: Ciddi olun. Ağrı əvəzinə insanları və planeti seçin."

"Bu Yeni ildə birlikdə ayağa qalxaq: Ədalət uğrunda. Bəşəriyyət uğrunda. Sülh uğrunda".

Reportyor.az 



KARUSEL / DÜNYA