Generativ süni intellekt qısa mətn təsvirini saniyələr ərzində real görünüşlü bir şəklə çevirə bilir. Lakin bəzi insanlar bu texnologiyadan uşaqlara qarşı zorakılığı əks etdirən şəkillər yaratmaq üçün sui-istifadə edirlər və bu, sürətlə pisləşən bir problemdir.

"The Guardian" qəzetinin məlumatına görə, bu cür məzmunla mübarizə aparan təşkilatlar 2026-cı ilin ilk altı ayı ərzində, bütün 2025-ci il ərzində aşkar etdiklərindən daha çox material qeydə alıblar.

Problem nə dərəcədə ciddiləşib?
İnternetdə uşaqlara qarşı zorakılıqla bağlı materialları aşkar etmək istiqamətində fəaliyyət göstərən Böyük Britaniya mərkəzli "Internet Watch Foundation" (IWF) təşkilatı yanvar və iyun ayları arasında süni intellekt vasitəsilə yaradılmış 6310 qeyri-qanuni şəkil aşkarlayıb. Ötən il bu rəqəm 4500-dən bir qədər çox idi ki, bu da 40%-lik artım deməkdir. "Digital Trends"in məlumatına görə, şəkillərin əksəriyyəti qızları, onların da böyük hissəsi 7-13 yaş arası uşaqları təsvir edirdi.

İnsanlara intim xarakterli şəkilləri internetdən silməyə kömək edən "Report Remove" aləti, şəkillərinin pornoqrafik görünməsi üçün manipulyasiya edildiyini düşünən uşaqlardan 420 şikayət qəbul edib. Bu rəqəm, həmin alət vasitəsilə ötən il ərzində qeydə alınan ümumi şikayət sayından (397) daha çoxdur.

Mövcud qanunlar kifayətdirmi?
Böyük Britaniyada uşaqlara qarşı zorakılığı əks etdirən süni intellekt tərəfindən yaradılmış şəkillərin hazırlanması artıq cinayət hesab olunur. Həmçinin, bu cür şəkillər yaratmaq məqsədilə süni intellekt modelini dəyişdirmək və ya belə bir modeli başqa şəxsə ötürmək qanunsuzdur. Xüsusilə bu məqsədlə model yaratmaq beş ilədək həbs cəzası ilə nəticələnə bilər.

Bununla belə, "Internet Watch Foundation" qanunvericiliyin daha əhatəli olması lazım olduğunu düşünür. Fondun siyasət üzrə rəhbəri Hannah Sowersby şirkətlərdən daha təhlükəsiz modelləri əvvəldən layihələndirməyi tələb edən məcburi süni intellekt tənzimləmələrinin tətbiqinə çağırıb.
O bildirib ki: "Texnologiya şirkətləri bu şəkildə sui-istifadə edilə bilməyəcək alətlər yaratmaq məsuliyyəti daşıyırlar".

Hazırda süni intellektlə bağlı xüsusi bir qanun layihəsinin hazırlanacağına dair heç bir əlamət yoxdur. Böyük Britaniyanın süni intellekt üzrə naziri Kanishka Narayan bildirib ki, "bütün variantlar nəzərdən keçirilir" və istənilən təklif Böyük Britaniya əhalisinin təhlükəsizliyinin artırılmasına nə dərəcədə töhfə verəcəyi əsasında qiymətləndiriləcək.

Valideynlər övladlarını necə qoruya bilərlər?
Həm Milli Cinayətkarlıqla Mübarizə Agentliyi (National Crime Agency), həm də "Internet Watch Foundation" təşkilatı ailələrə övladlarının şəkillərini ictimaiyyətə açıq şəkildə paylaşmamağı tövsiyə edir. Əgər şəkillərin paylaşılması zəruridirsə, valideynlərə hesablarını gizli etmək və ya onlara girişi yalnız yaxın dostlardan ibarət kiçik bir dairə ilə məhdudlaşdırmaq məsləhət görülür.

Övladınızın məktəbə getdiyi ilk gün onun şəklini paylaşmaq istəyinə qarşı durmaq çətin ola bilər. Lakin məxfilik parametrlərinizi nəzərdən keçirməyə bu gün bir neçə dəqiqə vaxt ayırmaq ailənizi böyük narahatlıqdan və çətinliklərdən qoruya bilər.


Reportyor.az 




KARUSEL / CƏMİYYƏT