Semaqlutid və tirzepatid kimi dərmanlar piylənmə və 2-ci tip diabetin müalicəsində istifadə olunur, lakin son tədqiqatlar onların beyin funksiyasına da təsir göstərə biləcəyini göstərir.

Science jurnalında dərc olunan yeni bir elmi araşdırmaya görə, bu dərmanların yaddaş və idrak qabiliyyətlərinə təsiri hələ də həll olunmayıb və əlavə tədqiqatlara ehtiyac duyur.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, heyvanlar üzərində aparılan tədqiqatlar bu dərmanların öyrənmə və yaddaşa mümkün təsirlərini göstərib, lakin insanlarda nəticələr qarışıq olub. Xəstə qeydlərinə əsaslanan bəzi tədqiqatlar GLP-1 müalicəsi (çəki azaldan dərmanlar) ilə 2-ci tip diabetli insanlarda demensiya riskinin aşağı olması arasında əlaqə tapıb. Lakin bu tədqiqatlar dərmanın birbaşa səbəb olduğunu sübut etmir.

Novo Nordisk tərəfindən aparılan EVOKE və EVOKE+ klinik sınaqlarında semaglutid erkən Alzheimer xəstəliyinin irəliləməsini yavaşlatmaqda müvəffəq olmadı, baxmayaraq ki, xəstəliklə əlaqəli bəzi bioloji markerlər dəyişib.

Tədqiqatçılar hələlik bu dərmanların:
maddələr mübadiləsini və damar sağlamlığını yaxşılaşdırmaqla dolayı yolla beyin funksiyasını yaxşılaşdırıb-yaxşılaşdırmadığını;
beyinə birbaşa təsir edib-etmədiyini bilmirlər; yoxsa hər ikisini edir.
Ən çox kim faydalana bilər?
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, ən çox faydalana biləcək qruplar bunlar ola bilər:
piylənmədən əziyyət çəkən insanlar;

2-ci tip diabetli insanlar;

onsuz da diqqət, planlaşdırma və ya zehni emal sürətində çətinlik çəkən xəstələr.

Bu problemlər tez-tez metabolik və ya damar xəstəlikləri ilə əlaqələndirilir ki, bu da onları Alzheimer xəstəliyindən daha çox müalicəyə daha həssas edə bilər.

Rəylərin ilk müəllifi olan Stina Börşers dedi: "Bu müalicələrin piylənmə və ya diabetli insanların idrak qabiliyyətlərini qoruyub saxlamasına kömək edib-etmədiyini bilməliyik, xüsusən də müalicə idrak problemləri ortaya çıxmazdan əvvəl başlayarsa."

O, əlavə etdi ki, bu dərmanlardan həqiqətən faydalana biləcək xəstələri müəyyən etmək də vacibdir.

Tədqiqatçılar həmçinin yaşlı xəstələrin və fiziki cəhətdən zəif olanların monitorinqi ilə yanaşı, müalicənin əvvəlindən yaddaş və idrak qabiliyyətlərini izləyən klinik sınaqların zəruriliyini vurğuladılar, çünki sürətli çəki itkisi və əzələ kütləsinin itirilməsi fiziki funksiyaya təsir göstərə və müalicənin gözlənilən faydasını azalda bilər.

İcmalın əsas müəllifi Kristofer Klemmensen bildirib: "Piylənmə əleyhinə dərmanlar daha da təkmilləşib və bu, metabolik tənzimləmə ilə beyin funksiyası arasındakı əlaqəni anlamaq üçün yeni imkanlar yaradır. Əgər biz bu dərmanların birbaşa və dolayı təsirlərini bir-birindən ayıra bilsək, o zaman idrak qabiliyyətlərinin qorunmasına yönəlmiş müalicə üsulları hazırlaya bilərik."

Reportyor.az 



KARUSEL / CƏMİYYƏT