Çəkiniz normal ola bilər, lakin bədəninizdəki piy faizi yüksək ola bilər. Tərəzi sizə sadəcə ümumi çəkinizi göstərir; onun nə qədərinin piy, nə qədərinin əzələ olduğunu və ya piyin bədəndə necə paylandığını bildirmir.

Aparılan bir tədqiqat bu boşluğu üzə çıxarıb. Məlum olub ki, tədqiqatda iştirak edən və Bədən Kütlə İndeksi (BKİ) normal olan kişilərin təxminən dörddə birində bədən piyinin miqdarı, tədqiqatçıların "artıq piy" kimi müəyyən etdikləri həddən yuxarı olub.

Lakin bu o demək deyil ki, dünyada normal çəkiyə malik insanların dörddə biri həyati təhlükə ilə üz-üzədir və ya arıq görünüşün arxasında mütləq hansısa sağlamlıq problemi gizlənir.

Çəki göstəricisindən kənara nəzər saldıqda
Tədqiqata yaşı 20 ilə 95 arasında dəyişən 3001 nəfər yetkin insan cəlb olunub. Onların bədən tərkibi yoxlanılıb, həmçinin ürək və maddələr mübadiləsi sağlamlığına dair göstəriciləri müəyyən etmək üçün qan analizləri aparılıb.

İştirakçılardan 967 nəfərinin BKİ-si 18,5 ilə 24,9 arasında, yəni normal diapazonda olub.

Bu qrupda kişilərin 26%-i, qadınların isə 38%-i yüksək bədən piyinə malik olub (tədqiqatda bu, kişilər üçün 25% və ya daha çox, qadınlar üçün isə 35% və ya daha çox kimi müəyyən edilib).

Yüksək bədən piyinin olması, qanda müəyyən göstəricilərin (markerlərin) səviyyəsinin artması ilə əlaqələndirilib. Hər iki cinsdə bu, triqliseridlərin, kişilərdə isə həmçinin ümumi xolesterinin və "pis" LDL xolesterinin səviyyəsinin yüksəlməsini əhatə edib.

Bu, "kross-seksional" (bir anlıq kəsik) tədqiqatdır; yəni ölçmələr yalnız müəyyən bir zaman kəsiyində aparılıb. Tədqiqat artıq piyin bu dəyişikliklərə səbəb olduğunu sübut etmir və gələcəkdə ölüm ehtimalını ölçmür.

Bədən piyinin hamısı eyni deyil
"Normal çəkili piylənmə" (normal-weight obesity) termini, normal BKİ ilə yüksək bədən piy faizinin eyni insanda müşahidə olunmasını ifadə edir. "Mərkəzi piylənmə" isə piyin bədəndə paylanma xüsusiyyəti ilə, xüsusilə də qarın nahiyəsində toplanması ilə bağlıdır.

Bu iki vəziyyət üst-üstə düşə bilər, lakin onlar eyni şey deyil. Yalnız yüksək bədən piy faizinin olması, əzələ gücünün itirildiyini sübut etmir.

Məhz buna görə də, bir insanın sağlamlığını qiymətləndirmək üçün yalnız çəkiyə və ya bədən quruluşuna baxmaq kifayət deyil. Ölüm göstəricisi başqa bir tədqiqatdan götürülüb.
Başqa bir tədqiqatda tədqiqatçılar 15 184 yetkin şəxsdən toplanmış məlumatları təhlil ediblər; iştirakçılar orta hesabla təxminən 14 il ərzində müşahidə olunublar.

Bel-çanaq nisbəti ilə müəyyən edilən mərkəzi piylənmə (qarın nahiyəsində piylənmə), normal çəkiyə malik insanlarda daha yüksək ölüm riski ilə əlaqələndirilib.

Təhlilə əsasən, Bədən Kütlə İndeksi (BKİ) 22 olan və mərkəzi piylənməsi olan bir kişidə ölüm riski, eyni BKİ-yə malik, lakin mərkəzi piylənməsi olmayan bir kişi ilə müqayisədə nisbi olaraq 87% daha yüksəkdir.

Tərəzi ilə yanaşı ölçü lenti.
Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə və Qulluq Mükəmməlliyi İnstitutu (NICE), BKİ-si 35-dən aşağı olan yetkinlərdə mərkəzi piylənməni qiymətləndirmək üçün BKİ ilə yanaşı, bel-boy nisbətindən istifadə etməyi tövsiyə edir.

Ölçmə aparmaq üçün lenti aşağı qabırğalarla çanaq sümüklərinin yuxarı hissəsi arasında, orta nöqtədə yerləşdirin; normal nəfəs verdikdən sonra ölçünü qeyd edin və bel ölçüsünü boyunuza bölün (hər iki ölçü üçün eyni vahiddən istifadə edin).

Təlimatlar bel ölçüsünün boyunuzun yarısından az olmasını tövsiyə edir. Lakin nəzərə alın ki, bu, riskin qiymətləndirilməsi üçün bir vasitədir, müstəqil diaqnoz deyil.
Məqsəd, yalnız çəkiyə əsaslanmaq və ya lazımsız yerə arıqlamağa çalışmaq əvəzinə, sağlamlığı daha hərtərəfli qiymətləndirməkdir.

Reportyor.az 



SAĞLAMLIQ / KARUSEL