B12 vitamininin aşağı səviyyəsi ürək-damar xəstəlikləri riskinin artması ilə əlaqəlidir.

Lakin "Nutrition Journal"da dərc olunmuş son elmi icmala əsasən, B12 əlavələrinin qəbul edilməsinin ürək tutmaları və ya digər ürək-damar hadisələrinin qarşısını aldığına dair ardıcıl sübutlar mövcud deyil.

İcmal göstərir ki, potensial faydaya dair ən güclü sübutlar, xüsusilə qida məhsullarına fol turşusunun mütəmadi olaraq əlavə edilmədiyi ölkələrdə yaşayan insanlar arasında, insultun qarşısını almaq üçün B qrupu vitaminlərinin kombinasiyasının qəbul edilməsi ilə bağlıdır.

Tədqiqatçılar B12 vitamininin ürək-damar sağlamlığındakı rolunu və əlavələrin ürək-damar xəstəliklərinə qarşı qorunmada kömək edib-etmədiyini qiymətləndirmək üçün laboratoriya tədqiqatlarına, əhali üzərində aparılan araşdırmalara və klinik sınaqlara istinad ediblər.

B12 vitamini çatışmazlığı ürəyə necə təsir edir?
B12 vitamini ət, balıq, yumurta və süd məhsulları kimi heyvan mənşəli qidalarda təbii şəkildə mövcuddur. O, qan hüceyrələrinin formalaşmasında və sinir sisteminin fəaliyyətində mühüm rol oynayır. Həmçinin, orqanizmdə DNT ilə əlaqəli müəyyən bioloji proseslərin, eləcə də yağların və amin turşularının parçalanması proseslərinin tənzimlənməsinə kömək edir.

Orqanizmdə B12 vitamini çatışmadıqda, homosistein və metilmalon turşusunun səviyyəsi artır. İcmalda izah edilir ki, homosistein səviyyəsinin yüksəlməsi qan damarlarının daxili divarına mənfi təsir göstərə, zədələnmələrə və aterosklerozla əlaqəli lövhələrin (plakların) yaranmasına səbəb ola bilər.

Heyvanlar üzərində aparılan tədqiqatlar, yüksək homosistein səviyyəsi ilə yanaşı, damarlarda lövhə yığılmasının da artdığını göstərmişdir. Menopauza dövründən sonrakı qadınlar arasında aparılan araşdırmalar da yüksək homosistein səviyyəsi ilə qan damarlarının fəaliyyətinin pozulması arasında əlaqə olduğunu aşkar etmişdir.

B12 vitamininin aşağı səviyyəsi həmçinin ürəkdəki müəyyən elektrik göstəriciləri ilə əlaqələndirilir ki, bu da ürək ritmi pozğunluqlarına qarşı həssaslığın artdığını göstərə bilər. Lakin bu tapıntılar, B12 vitamini çatışmazlığı olan insanlarda həqiqətən də bu cür pozğunluqların yaranma ehtimalının daha yüksək olduğunu sübut etmir.

Bu mümkün bioloji izahlara baxmayaraq, B12 vitamini çatışmazlığının qan damarlarına və ürəyə təsirlərinin klinik əhəmiyyəti hələ də tam aydın deyil.

Tədqiqatlar əlavələr barədə nə deyir?
Əvvəlki tədqiqatlar B12 vitamininin aşağı səviyyəsi ilə insult, ürək çatışmazlığı, ateroskleroz və ölüm halları arasında əlaqə olduğunu irəli sürmüşdür. Tədqiqatlardan biri həmçinin müəyyən etmişdir ki, ürək çatışmazlığı olan xəstələrdə metilmalon turşusunun yüksək səviyyəsi, istənilən səbəbdən ölüm riskinin artması ilə əlaqəlidir.

Lakin, klinik sınaqlar əlavələrin ürək xəstəliklərinin qarşısının alınmasında təsirli olduğuna dair müqayisəli dəlillər təqdim etməyib.

İki tədqiqatda fol turşusu və B12 vitamini ehtiva edən kombinasiyalar sınaqdan keçirilib və bəzi müalicə qruplarına B6 vitamini də daxil edilib. Bu müdaxilələr bir tədqiqatda homosistein səviyyəsini təxminən 27% azaltsa da, elmi tədqiqatları əhatə edən veb sayt olan Medical News-a görə, onlar ürək tutmalarını və ya ürək-damar xəstəliklərindən ölüm hallarını ardıcıl olaraq azaltmayıb.

Əksinə, HOPE-2 tədqiqatında B vitaminlərinin kombinasiyasını qəbul edən iştirakçılar arasında daha az insult qeydə alınıb. NORVIT tədqiqatının nəticələri həmçinin hər üç vitaminin birlikdə qəbul edilməsinin zərərli təsirlərə səbəb ola biləcəyini göstərib.

71.000-dən çox iştirakçının iştirak etdiyi Cochrane Collaboration tərəfindən aparılan araşdırmada bu əlavələrin koronar arteriya xəstəliyinin qarşısını almaqda heç bir mənalı faydası aşkar edilməyib.

Sınaqların nəticələri birləşdirildikdə, homosistein səviyyəsini aşağı salmaq üçün B vitaminləri ilə müalicə insult hallarında təxminən 10% nisbi azalma ilə əlaqələndirildi.

Fol turşusunun qidaya müntəzəm olaraq əlavə edilmədiyi ölkələrdə yaşayan insanları əhatə edən alt qrup təhlilində bu rəqəm 30% ilə 35% arasında artdı.

Lakin, bu tədqiqatların əksəriyyəti vitaminlərin kombinasiyalarını sınaqdan keçirdi, yəni hər hansı potensial fayda yalnız B12 vitamini ilə əlaqələndirilə bilməz.

B12 vitamini çatışmazlığı riski ən çox kimdədir?
İcmalda B12 vitamini səviyyələrinin xüsusi diqqət tələb edə biləcəyi bir neçə qrup müəyyən edilmişdir:

Yaşlı yetkinlər:
Mədə turşusunun azalması və vitamin udulmasının pozulması səbəbindən çatışmazlıq riski yaşla artır. Lakin, sınaqlar əlavələrin qəbulunun bu qrup üçün ürək-damar sisteminin aydın şəkildə qorunmasını təmin etdiyini müəyyən etməyib.

Vegetarianlar:
Heyvan məhsulları istehlak etməyən insanlar daha yüksək çatışmazlıq riski ilə üzləşirlər ki, bu da homosistein səviyyəsinin artması ilə müşayiət oluna bilər. Əlavələr çatışmazlığı düzəltməyə kömək edə bilər.

Bariatrik cərrahiyyə keçirmiş insanlar:
Cərrahiyyə vitamin udulmasını poza bilər. Bədənin qaraciyər ehtiyatları da çatışmazlıq simptomlarının görünüşünü illərlə gecikdirə bilər və bu da uzunmüddətli monitorinqi zəruri edir.

Xroniki böyrək xəstəliyi olan insanlar:
Onlarda yüksək homosistein səviyyələri ola bilər ki, bu da B12 və folat əlavələri vasitəsilə azaldıla bilər. Lakin, sınaqlar bunu etməyin ürək-damar hadisələrini azaltdığını göstərməyib. Təsdiqlənmiş çatışmazlığın müalicəsi, xüsusən də anemiya ilə əlaqəli olduqda zəruri olaraq qalır.

Hamilə qadınlar:
Aşağı B12 vitamini səviyyələri preeklampsiya, gestasiya diabeti və aşağı doğuş çəkisi, eləcə də uşaqlarda sonrakı metabolik problemlərin mümkün riski ilə əlaqələndirilir. Əlavələr ananın vitamin səviyyələrini yaxşılaşdıra bilər, lakin onların körpənin nevroloji inkişafına təsirlərinə dair dəlillər məhdud və ziddiyyətli olaraq qalır.

İcmalda həmçinin qeyd olunur ki, çox yüksək B12 vitamini səviyyələri daha yüksək ölüm nisbətləri ilə əlaqələndirilir, baxmayaraq ki, tədqiqatçılar bunun digər əsas xəstəliklərin göstəricisi ola biləcəyinə inanırlar.

Ürəyinizi qorumaq üçün əlavələr qəbul etməlisinizmi?
İcmalda aşağı B12 vitamini səviyyələrinin daha yüksək ürək-damar riskləri ilə əlaqəli olduğu qənaətinə gəlinir, lakin mövcud dəlillər təkcə B12 vitamini əlavələrinin qəbul edilməsinin bu xəstəliklərin qarşısını ala biləcəyini sübut etmir. B12 vitamini çatışmazlığının müalicəsi, qan sağlamlığı və sinir sistemi üçün sübut olunmuş faydalarına görə vacib olaraq qalır. Eyni zamanda, insultun qarşısının alınmasında bu vitaminin mümkün rolu ilə bağlı ən aydın göstəricilər, müəyyən əhali qrupları arasında B qrupu vitaminlərinin kombinasiyaları ilə əlaqəlidir.

Tədqiqatçılar hansı qrupların əlavə vitamin qəbulundan faydalana biləcəyini müəyyən etmək, həmçinin qan analizi nəticələrini, qidalanma vəziyyətini və genetik amilləri özündə birləşdirən qiymətləndirmə üsulları hazırlamaq üçün əlavə tədqiqatların aparılmasının zəruri olduğunu vurğulayırlar.

Reportyor.az 


SAĞLAMLIQ / KARUSEL