Zülal orqanizmin sağlam qalmasında və həyati funksiyaların düzgün işləməsində mühüm rol oynayır. Lakin onun kifayət qədər qəbul edilməməsi yorğunluq, əhval-ruhiyyə dəyişiklikləri və əzələ zəifliyi kimi müxtəlif əlamətlərin ortaya çıxmasına səbəb ola bilər.

Zülal gündəlik ümumi kalori qəbulunuzun ən azı 10%-ni təşkil etməlidir və onu gün ərzində müxtəlif qida mənbələrindən almaq ən yaxşısıdır.

Məsələn, bir porsiya (təxminən 170 qram) az yağlı yunan qatığı təxminən 17 qram zülal ehtiva edir və onu səhər yeməyində qəbul etmək olar. Naharda bir porsiya dərisiz toyuq döşü təxminən 25 qram zülal verir; şam yeməyində isə bir stəkan qara lobya yeməklə təxminən 15 qram zülal almaq mümkündür.

"WebMD" saytına əsasən, orqanizm zülalı parçalayır və onun tərkib hissələrindən müxtəlif məqsədlər üçün yenidən istifadə edir.

Kifayət qədər zülal qəbul etmədiyinizi göstərən ən diqqətçəkən əlamətlər bunlardır:
1. Şişkinlik
Tibbi dildə "ödem" adlandırılan şişkinlik, zülal çatışmazlığının ən geniş yayılmış əlamətlərindən biridir. O, adətən qarın nahiyəsində, ayaqlarda, pəncələrdə və əllərdə müşahidə olunur.
Bunun səbəbi qan dövranındakı zülalların, xüsusilə də albuminin, bədən toxumalarında maye toplanmasının qarşısını almağa kömək etməsidir.

Lakin ödemin bir çox səbəbi ola bildiyi üçün, daha ciddi sağlamlıq probleminin olmadığını dəqiqləşdirmək məqsədilə həkimə müraciət etmək vacibdir.

2. Əhval-ruhiyyə dəyişiklikləri
Beyin, hüceyrələr arasında məlumat və siqnalları ötürmək üçün neyrotransmitter adlanan kimyəvi maddələrdən istifadə edir.

Bu neyrotransmitterlərin bir çoxu zülalların əsas tərkib hissələri olan amin turşularından sintez olunur.

Buna görə də, qida rasionunda zülalın kifayət qədər olmaması orqanizmin ehtiyac duyduğu neyrotransmitterləri istehsal etmək qabiliyyətini məhdudlaşdıra bilər ki, bu da beynin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.

Məsələn, dopamin və serotonin səviyyəsinin aşağı düşməsi depressiya hissinə və ya aqressiv davranışa meylliliyin artmasına səbəb ola bilər.

3. Saç, dırnaq və dəri ilə bağlı problemlər
Bədənin bu hissələri elastin, kollagen və keratin kimi zülallardan təşkil olunmuşdur. Bədən bu zülalları kifayət qədər istehsal edə bilmədikdə, zəif və ya seyrək saçlar, quru və qabıqlı dəri və ya dırnaqlarınızda dərin qırışlar hiss edə bilərsiniz.

Əlbəttə ki, pəhriz bu dəyişikliklərin yeganə mümkün səbəbi deyil, lakin nəzərə alınmalı amillərdən biri olaraq qalır.

4. Zəiflik və yorğunluq
Tədqiqatlar göstərir ki, cəmi bir həftə ərzində kifayət qədər protein qəbul etməmək, xüsusən də 55 yaş və yuxarı insanlarda duruş və hərəkəti qorumaqdan məsul olan əzələlərə təsir göstərə bilər.

Zamanla protein çatışmazlığı əzələ kütləsinin itirilməsinə səbəb ola bilər ki, bu da fiziki gücün azalmasına, tarazlığı çətinləşdirməyə və maddələr mübadiləsini yavaşlatmağa səbəb olur.

Zülal çatışmazlığı həmçinin anemiyaya, bədənin hüceyrələrinin kifayət qədər oksigen almadığı və yorğunluq və tükənmə hisslərinə səbəb olan bir vəziyyətə səbəb ola bilər.

5. Daimi aclıq hissi
Bu, açıq-aydın görünə bilər. Zülal enerji təmin edir və karbohidratlar və yağlarla yanaşı, kalorilərin üç əsas mənbəyindən biridir.

Müntəzəm yemək yeməyinizdən asılı olmayaraq daim aclıq hiss edirsinizsə, bu, daha çox proteinə ehtiyacınız olduğuna işarə ola bilər.

Araşdırmalar göstərir ki, zülalla zəngin qidaların qəbulu gün ərzində daha uzun müddət toxluq hissi yaratmağa kömək edir.

6. Yaraların və zədələrin yavaş sağalması
Zülal çatışmazlığı olan insanlar tez-tez kəsiklərin və sıyrıntıların sağalmasının daha uzun çəkdiyini görürlər.
Eyni şey burxulan oynaqlara və digər məşqlə əlaqəli zədələrə də aiddir.
Bu, bədənin birləşdirici toxuma və dərinin bir hissəsini təşkil edən bir protein olan kifayət qədər kollagen istehsal edə bilməməsi ilə bağlı ola bilər.

Zülallar həmçinin qanaxmanın dayandırılması və yaraların sağalmasına kömək etmək üçün zəruri olan qan laxtalanmasında mühüm rol oynayır.

7. Təkrarlanan və ya davamlı xəstəlik
Qandakı amin turşuları immun sisteminin viruslar, bakteriyalar və toksinlərlə mübarizə aparmaq üçün ağ qan hüceyrələrini aktivləşdirən antikorlar istehsal etməsinə kömək edir.
Bədənin sağlamlıq üçün vacib olan digər qida maddələrini həzm etməsi və mənimsəməsi üçün də zülala ehtiyacı var.

Bəzi dəlillər göstərir ki, zülal xəstəliklərə qarşı müqavimət göstərməkdə rol oynayan bağırsaqdakı faydalı bakteriyaların səviyyəsinə də təsir göstərə bilər.


Reportyor.az 



SAĞLAMLIQ / KARUSEL