Əfqanıstan üzrə "Moskva formatı" regional məsləhətləşmələrinin səkkizinci toplantısı ötən gün ortaq kommünike qəbul edilmədən başa çatdı. Bu, sözügedən silsilə görüşlər tarixində iştirakçıların ortaq bəyanatla bağlı razılığa gələ bilmədiyi ilk hal ola bilər; buna əsas səbəb Pakistan və Əfqanıstan nümayəndə heyətləri arasındakı fikir ayrılıqları idi.

Bu barədə xarici media xəbər verir.

Rusiyanın Əfqanıstan üzrə xüsusi nümayəndəsi Zamir Kabulov bildirib ki, Moskva iştirakçıların yekun sənədlə bağlı razılığa gələ bilməməsindən təəssüf hissi keçirir.

"Yekun ortaq bəyanatın hazırlanması zamanı bir problemlə üzləşdik; problem ondan ibarət idi ki, əfqan və pakistanlı həmkarlarımız ortaq mövqeyə gələ bilmədilər", - deyə o qeyd edib.

Moskva görüşü Əfqanıstan, Çin, Hindistan, İran, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Pakistan, Rusiya, Tacikistan və Özbəkistandan olan xüsusi nümayəndələri və yüksək vəzifəli şəxsləri bir araya gətirib; Belarus və Misir isə tədbirdə qonaq qismində iştirak edib. 2016-2017-ci illərdə əsası qoyulan bu format Əfqanıstan məsələsi üzrə əsas regional diplomatik platformalardan birinə çevrilib.

Ortaq bəyanatla bağlı razılığın əldə edilməməsi Pakistan və Əfqanıstan arasındakı gərginləşən mübahisənin Əfqanıstanla bağlı konsensus əldə etməyə yönəlmiş daha geniş regional səyləri necə çətinləşdirdiyini bir daha nümayiş etdirdi.

İslamabad və Kabul arasındakı gərgin münasibətlər görüşdə müzakirə olunan əsas məsələlərdən biri idi; terrorizm və terrorla mübarizə ilə bağlı ifadələr ətrafındakı fikir ayrılığı sonda ortaq sənədin qəbul edilməsinə mane oldu.

Cənab Kabulov bildirib ki, Əfqanıstan tərəfi ölkəni terrorizm kontekstində təqdim edən ifadələrə etiraz edib.

Pakistanın Əfqanıstan üzrə xüsusi nümayəndəsi Məhəmməd Sadıq görüşdə bildirib ki, İslamabad regionda sülh və sabitlik istəyir və Əfqanıstan ərazisindən qaynaqlanan terrorizm problemini həll etmək üçün Taliban rəhbərliyi ilə siyasi və diplomatik təmaslar qurub.

"Pakistan regionda sülh və sabitlik arzulayır və Əfqanıstan ərazisindən qaynaqlanan terror təhlükəsini aradan qaldırmağa yönəlmiş siyasi və diplomatik səyləri səbirlə davam etdirir. Lakin təəssüf doğuran haldır ki, Pakistanın çoxsaylı xoşməramlı addımları və yüksək məsuliyyətli yanaşması düzgün anlaşılmadı; nəticədə Taliban rejiminin fəal dəstəyi və himayəsi ilə Əfqanıstan ərazisindən həyata keçirilən terror hücumları artdı", - deyə o bildirib. Taliban daha çox danışıqlar istəyir

Bu arada, Əfqanıstan Talibanının xarici işlər naziri Əmir Xan Müttəqi Pakistanın Əfqanıstan və əfqanlara qarşı bəyanatlarını və hərəkətlərini tənqid edərək, İslamabadın hərbi təzyiq, qaçqınlar, tələbələr və tranzit yollarından təsir vasitəsi kimi istifadə etməkdə günahlandırdı.

Eyni zamanda, o, iki qonşu arasındakı münasibətlərə təsir edən problemlərin dialoq və diplomatiya yolu ilə həll edilə biləcəyini israr etdi.

Rusiya mübahisənin gərginliyinin azaldılmasına kömək etməyi təklif etdi, baxmayaraq ki, Kabulov ikitərəfli mübahisələrin həllinin Moskva Formatının məqsədi olmadığını vurğuladı.

"Rusiya bu münaqişənin sona çatmasına ya təkbaşına, ya da digər tərəfdaşlarımızla tərəfdaşlıqda hər iki tərəfin belə bir xahiş etməsi şərtilə mümkün olan, icazə verilən hər hansı bir şəkildə kömək etməyə hazırdır. Biz mümkün olan maksimum yardımı göstərməyə hazırıq", - deyə o bildirib.

Görüşü açan Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Taliban hakimiyyətinin fəaliyyətini dəstəkləyərək, NATO-nun Əfqanıstanda və ya qonşu ölkələrdə hərbi infrastruktur yaratmaq cəhdlərinə qarşı xəbərdarlıq etdi.

O, Kabilə yardımı dəstəklədi və Əfqanıstanın terrorizmə qarşı mübarizə potensialının gücləndirilməsinin regional maraqlara xidmət etdiyini söylədi.

AFP-nin məlumatına görə, Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi (BCC) bazar ertəsi günü Taliban hökumətinin qadın və qızlara qarşı tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər vasitəsilə bəşəriyyətə qarşı cinayətlər törətməkdə ittiham olunan iki əfqan nazir barədə həbs qərarlarını ictimaiyyətə açıqlayıb.

Təhsil naziri Həbibullah Ağa və ali təhsil naziri Neda Məhəmməd Nadim barədə həbs qərarları 2025-ci ilin sentyabrında verilsə də, bazar ertəsinə qədər məxfi saxlanılıb.

Hər iki rəsmi şəxs Talibanın 2021-ci ilin avqustunda hakimiyyətə qayıtmasından sonra qızların ibtidai təhsil səviyyəsindən yuxarı məktəbə getməsinin qadağan edilməsi və qadınların ali təhsildən kənarlaşdırılması ilə nəticələnən siyasətlə əlaqədar gender əsaslı təqiblərdə ittiham olunur.

Nazirlərlə bağlı bu iki həbs qərarı, BCC-nin 2025-ci ilin iyulunda Talibanın ali lideri Heybətullah Axundzadə və Ali Məhkəmənin sədri Əbdül Həkim Həqqani barədə (bəzi hissələri artıq ictimaiyyətə açıqlanmış) həbs qərarlarını təsdiqləməsindən sonra verilib.

Həm Ağa, həm də Nadim ali liderin Əfqanıstanla bağlı baxışlarının həyata keçirilməsində mühüm rol oynayıblar.

BCC-nin həbs qərarlarına kəskin reaksiya verən Taliban sözçüsü məhkəmənin əfqan liderlərin həbsi ilə bağlı mövqeyini pisləyib.


Reportyor.az 





KARUSEL / DÜNYA