“Pəhriz”li qazlı içkilər qaraciyəri alkoqol, virus hepatiti və ya müəyyən zəhərli dərmanlar kimi zədələmir. Lakin, çox miqdarda qəbul edildikdə, onlar dolayı yolla metabolik disfunksiya ilə əlaqəli yağlı qaraciyər xəstəliyinə (MASLD, əvvəllər alkoqolsuz yağlı qaraciyər xəstəliyi, NAFLD kimi tanınırdı) səbəb ola bilər.

Bu, bu içkilərdəki süni tatlandırıcılar və ya yüksək pəhrizli qazlı içki istehlakı ilə əlaqəli qidalanma vərdişləri ilə əlaqəli ola bilər.

Bağırsaq mikrobiomu dəyişə bilər

Aspartam, sukraloza və saxarin kimi süni tatlandırıcılar, xüsusən də həddindən artıq qəbul edildikdə faydalı və zərərli bağırsaq bakteriyalarının balansını poza bilər - disbioz kimi tanınan bir vəziyyət.

Bu balanssızlıq bağırsaq toxumasına zərər verə bilər, bağırsaq keçiriciliyini artıra bilər. Öz növbəsində, lipopolisaxaridlər kimi iltihabi maddələr qan dövranına sıza və portal ven vasitəsilə qaraciyərə çata bilər ki, bu da qaraciyər iltihabına səbəb ola bilər. Xroniki qaraciyər iltihabı MASLD üçün əsas risk faktorudur, burada yağ qaraciyərdə toplanır və tədricən çapıqlanmaya və qaraciyər zədələnməsinə səbəb olur.

İnsulin reaksiyasına təsir göstərə bilər

Pəhriz qazlı içkilərindəki süni tatlandırıcılar bəzən insulin səviyyəsində qəfil sıçrayışlara səbəb ola bilər. Zamanla həddindən artıq istehlak insulin müqavimətinə səbəb ola bilər ki, bu da bədənin insulinə daha az reaksiya verməsinə və qan şəkərinin səviyyəsinin artmasına səbəb olur.

İnsulin müqaviməti MASLD üçün əsas risk faktorudur, çünki yüksək qan şəkəri tədricən qaraciyər zədələnməsinə və yağ yığılmasına səbəb olur. Risk piylənmə olan insanlarda daha yüksəkdir və əvvəlcədən mövcud olan 2-ci tip diabetli insanlarda daha pisdir. Bəzi tədqiqatlar sukraloz və aspartam kimi tatlandırıcıların uzunmüddətli istifadəsini insulin müqaviməti ilə əlaqələndirir, baxmayaraq ki, nəticələr fərqlidir və daha çox tədqiqat tələb olunur.

İştaha və kalori qəbulu arta bilər

Pəhriz qazlı içkilərinin müntəzəm istehlakı bəzi insanların bioloji və davranış amillərinə görə, tez-tez şüursuz olaraq daha çox kalori istehlak etməsinə səbəb ola bilər, məsələn:

Beyin mükafatlandırma yollarının pozulması: Sıfır kalorili tatlandırıcıların şirin dadı beynin mükafatlandırma sistemini tam aktivləşdirmir, onu məmnun etmir və şəkərli qidalara olan istəyi artırır.

İnsulin ifrazı: Şirin dad aclığı yatırmaq üçün əsl şəkər olmadan insulin ifrazını stimullaşdıra bilər və bu da əsl şəkər istəyini oyadır.

Bağırsaq mikrobiomunun balanssızlığı: Bağırsaq keçiriciliyinin artmasından qaynaqlanan aşağı səviyyəli iltihab beynin toxluq siqnallarını emal etmək və ya aclıq hormonu olan qrelinə cavab vermək qabiliyyətinə mane ola bilər.

Bu amillər həddindən artıq yemək və piylənməni təşviq etməklə və ya dolayı yolla insulin müqavimətini artırmaqla MASLD-yə birbaşa töhfə verə bilər.

Nəticə olaraq, pəhriz qazlı içkiləri spirt və ya virus hepatiti kimi qaraciyərə birbaşa zərər verməsə də, həddindən artıq istehlak metabolik və bağırsaqla əlaqəli mexanizmlər vasitəsilə yağlı qaraciyər riskini artıra bilər. Orta dərəcədə qidalanma və balanslı pəhriz qaraciyər sağlamlığı üçün əsas olaraq qalır.

Reportyor.az 



KARUSEL / CƏMİYYƏT