2004-cü il dekabrın 26-da səhər saatlarında nəhəng dəniz dalğası Çennay şəhərinin Marina çimərliyinə çırpılaraq balıqçıları və kriket oynayan bir qrup uşağı özü ilə apardıqda, onların yaxınları hələ bilmirdilər ki, bütöv bir region fəlakətə məruz qalıb və Benqal körfəzinin o tayında, Tayland və İndoneziya çimərliklərində yerli sakinlər və xarici turistlər də dalğaların təsirinə məruz qalıblar.

2004-cü ilin dekabrında Hind okeanında baş verən sunami son dövrlərdə bəşəriyyətin üzləşdiyi ən böyük təbii fəlakətlərdən biri idi. Fəlakət Hind-Sakit Okean regionunun 14 ölkəsində təxminən dörddə bir milyon insanın ölümünə, bir neçə milyon insanın isə yaşayış yerlərindən didərgin düşməsinə səbəb olub.

Bu hadisə həmçinin Hindistanın Humanitar Yardım və Fəlakətlərə Müdaxilə (HADR) üzrə institusional imkanlarının yetkinləşməsinin başlanğıcını qoyub. Hindistan öz materik ərazisində, xüsusilə Andhra Pradeş və Tamil Nadu sahilyanı ştatlarında baş vermiş ölüm və dağıntıların, eləcə də Andaman və Nikobar adalarındakı böyük dağıntıların nəticələrinin aradan qaldırılması ilə yanaşı, Şri-Lanka, Maldiv adaları, Tailand və İndoneziya da daxil olmaqla Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinə də operativ yardım göstərib. Eyni zamanda, Hindistan beş HADR əməliyyatı həyata keçirib: ikisi milli, üçü isə beynəlxalq olmaqla — “Madad” əməliyyatı (Cənubi Hindistanın sahilyanı əraziləri), “Sea Waves” əməliyyatı (Andaman və Nikobar adaları), “Castor” əməliyyatı (Maldiv adaları), “Rainbow” əməliyyatı (Şri-Lanka) və “Gambhir” əməliyyatı (İndoneziya). Bu əməliyyatlarda üç müdafiə qüvvəsi və Hindistan Sahil Mühafizəsi iştirak edib; 40-dan çox gəmi, bir sıra nəqliyyat təyyarələri və helikopterlər, eləcə də 20 mindən çox hərbi qulluqçu cəlb olunub.

Hindistanın bu fəaliyyəti onun Hind-Sakit Okean regionunda etibarlı və operativ ilk yardım göstərən ölkə kimi tanınmasına səbəb olub. Bundan qısa müddət sonra, 2005-ci ildə Hindistan Parlamenti fəlakətlərə hazırlıq, onların təsirlərinin azaldılması və fövqəladə hallara müdaxilə üçün hüquqi və institusional çərçivə yaradan Fəlakətlərin İdarə Edilməsi haqqında Qanunu qəbul edib. Qanun milli, ştat və rayon səviyyələrində üçpilləli strukturun yaradılmasını və belə fəlakətlərə müdaxilə etmək üçün xüsusi qüvvə — Milli Fəlakətlərə Müdaxilə Qüvvələrinin (NDRF) təsis edilməsini nəzərdə tutub.

2004-cü il sunamisi həmçinin Avstraliya, Hindistan, Yaponiya və ABŞ donanmalarının yardımın çatdırılmasını əlaqələndirmək üçün birgə fəaliyyət göstərməsinə səbəb oldu. Bu əməkdaşlıq sonradan Quad formatına çevrilib.

Son bir neçə onillik ərzində Hindistan həm yaxın qonşuluğunda, həm də uzaq ölkələrdə bir sıra böyük təbii fəlakətlərin nəticələrinin aradan qaldırılmasına yardım göstərib.
2014-cü ilin dekabrında Hindistan Maldiv adalarının yeganə duzsuzlaşdırma zavodunun sıradan çıxmasından sonra əhaliyə içməli su çatdırmaq məqsədilə ən mürəkkəb humanitar missiyalarından biri olan “Neer” əməliyyatını həyata keçirib. Hindistan Hərbi Hava Qüvvələrinin təyyarələri və Hindistan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmiləri gecə-gündüz çalışaraq Maldiv adalarına 1 500 tondan çox içməli su çatdırıb və Maldiv hökumətinin müraciətinə cavab verən ilk ölkə olub.

2015-ci ilin aprelində Nepalda güclü zəlzələ baş verdikdə, Hindistan ilk yeraltı təkanlardan cəmi altı saat sonra “Maitri” əməliyyatı çərçivəsində hərtərəfli xilasetmə və yardım missiyasına başlayıb. Bir neçə min Hindistan vətəndaşı və xarici ölkə vətəndaşı hava və quru yolları ilə təxliyə edilib, yüzlərlə ton zəruri yardım materialı çatdırılıb, bir neçə səhra xəstəxanası yaradılıb. Yardım əməliyyatları başa çatdıqdan sonra Hindistan Nepal üçün təxminən 2 milyard ABŞ dolları həcmində genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma paketi təqdim edib.

2025-ci ilin mart ayının sonunda Myanmada baş vermiş dağıdıcı zəlzələdən sonra Hindistan “Brahma” əməliyyatını həyata keçirib. Bu, Milli Fəlakətlərə Müdaxilə Qüvvələrinin (NDRF) də iştirak etdiyi və üç müdafiə qüvvəsinin birgə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı missiya idi. Əməliyyat çərçivəsində həyati əhəmiyyətli dərmanlar və ərzaq yardımı da daxil olmaqla, 750 tondan çox material və avadanlıq göndərilib. Mandalayda səhra xəstəxanaları qurulub, mühəndis qrupları isə tikililərə dəyən zərərin qiymətləndirilməsi və kəşfiyyat işlərinə cəlb edilib. “Brahma” əməliyyatı Hindistan hökumətinin bütün dövlət qurumlarını səfərbər etdiyi HADR yanaşmasının nümunəsi olub.

2025-ci ilin sonunda “Ditvah” siklonunun vurduğu Şri-Lankaya Hindistan “Sagar Bandhu” əməliyyatı çərçivəsində genişmiqyaslı dəstək göstərib. Ərzaq, avadanlıq, dərman preparatları və digər zəruri ləvazimatlarla yanaşı, 1 000 tondan çox quru ərzaq yardımı çatdırılıb.

Yaxın qonşuluğundan kənarda da Hindistan 2023-cü ildə Türkiyə və Suriyada baş vermiş zəlzələlərdən sonra bu ölkələrin yardım müraciətlərinə operativ şəkildə cavab verib. “Dost” əməliyyatı çərçivəsində Hindistan hər iki ölkəyə 250-dən çox əməkdaşdan ibarət geniş Axtarış və Xilasetmə (SAR) qrupları, tibbi heyət və xüsusi təlim keçmiş it dəstələri, həmçinin müxtəlif yardım materialları göndərərək ilk yardım göstərən ölkələrdən biri olub.

2019-cu ilin martında Hindistan siklondan zərər çəkmiş Mozambikə Humanitar Yardım və Fəlakətlərə Müdaxilə (HADR) yardımı göstərib, 2023-cü ildə isə tropik siklondan zərər çəkmiş Malaviyə yardım edib.

Bu yaxınlarda, 26 iyun 2026-cı ildə Hindistan ən iddialı Humanitar Yardım və Fəlakətlərə Müdaxilə (HADR) təşəbbüslərindən birini həyata keçirib. Təcrübəli xilasetmə əməkdaşları və tibb mütəxəssislərindən ibarət 41 nəfərlik heyət 30 ton humanitar yardım materialı ilə birlikdə iki C-17 təyyarəsi ilə zəlzələdən zərər çəkmiş Venesuelaya çatıb.

COVID-19 pandemiyası zamanı Hindistan 2021-ci ilin yanvarından etibarən “Vaccine Maitri” təşəbbüsü çərçivəsində 99 ölkəyə və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının iki qurumuna 300 milyon doza vaksin, həmçinin zəruri dərman preparatları və tibbi yardım göndərib.

Hindistan üçün Humanitar Yardım və Fəlakətlərə Müdaxilə (HADR)  artıq ayrı-ayrı hallarda həyata keçirilən fəaliyyətdən davamlı qlobal əməkdaşlıq istiqamətinə çevrilib. Bu, Hindistanın xarici və təhlükəsizlik siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir və ilk dəfə Baş nazir Narendra Modi tərəfindən 2015-ci ilin martında Mavriki səfəri zamanı elan edilmiş “Regionda Hamı üçün Təhlükəsizlik və İnkişaf” (SAGAR) doktrinasında rəsmi şəkildə ifadə olunub. Bu doktrina Hindistanın Hind okeanı regionuna yanaşmasının əsasını təşkil edir. Daha sonra bu yanaşma 2019-cu ildə elan edilmiş Hind-Sakit Okean Vizyonu və Hind-Sakit Okean Okeanları Təşəbbüsünün (İPOİ) ayrılmaz hissəsinə çevrilib və 2025-ci ilin martında Baş nazir Modi tərəfindən irəli sürülmüş MAHASAGAR vizyonu ilə daha da inkişaf etdirilib.

Hindistanın yanaşması yalnız fövqəladə hallara reaksiya verməklə məhdudlaşmır. Ölkə həmçinin fəlakətlərin qarşısının alınması və təsirlərinin azaldılması sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq üçün mexanizmlərin yaradılmasına töhfə verib. Buna beynəlxalq sunami xəbərdarlığı sisteminin yaradılmasına verilən dəstək və Fəlakətlərə Davamlı İnfrastruktur Koalisiyasının (CDRİ) təsis edilməsi daxildir. Hazırda 60 üzv dövləti birləşdirən Fəlakətlərə Davamlı İnfrastruktur Koalisiyasının (CDRİ) 25 kiçik ada inkişaf etməkdə olan dövləti ilə əməkdaşlıq edərək məktəblər, xəstəxanalar və yaşayış evləri də daxil olmaqla, fəlakətlərə davamlı infrastrukturun yaradılmasına kömək edir.

Fövqəladə hallar zamanı ehtiyaca əsaslanan və operativ yardım göstərməklə, eləcə də qarşılıqlı fayda üçün imkanların inkişaf etdirilməsinə verdiyi töhfələrlə Hindistan etibarlı ilk yardım göstərən ölkə və qlobal rifaha töhfə verən bir qüvvə kimi qəbul olunur.



Suçitra Durai
Hindistanın Tailanddakı keçmiş səfiri və
Hindistanın Keniyadakı keçmiş Ali Komissarı


Reportyor.az 







KARUSEL / DÜNYA