Qəhvə dünyanın ən çox istehlak edilən içkilərindən biridir və əvvəlki tədqiqatlar onun istehlakını 2-ci tip diabet və ürək-damar xəstəlikləri kimi xəstəliklərin daha aşağı riski ilə əlaqələndirib.

Lakin, bu faydaların arxasındakı bioloji mexanizmlər hələ də aydın deyil. Yeni Finlandiya tədqiqatı vərdiş halını daha sağlam bədən tərkibi və metabolik markerlərlə əlaqələndirir və eyni zamanda kişilərdə və qadınlarda cinsi hormonlarla fərqli əlaqələri ortaya qoyur.

Oulu Universitetində aparılan bir araşdırma, 1966-cı il təvəllüdlü Şimali Finlandiya Doğum Kohortundan olan 2264 46 yaşlı iştirakçının məlumatlarını təhlil edib. Tədqiqatçılar vərdiş halını alan qəhvə istehlakının dövran edən metabolitlər, kardiometabolik risk markerləri və cinsi hormonlarla necə əlaqəli olduğunu araşdırıblar. Oxşar bədən kütlə indeksinə (BKİ) malik olmalarına baxmayaraq, daha çox qəhvə istehlak edən şəxslərdə daha az qəhvə istehlak edənlərə nisbətən daha az ümumi və visseral yağ və daha çox skelet əzələ kütləsi var idi.

Həm kişilərdə, həm də qadınlarda daha çox qəhvə istehlakı, əvvəllər insulin müqaviməti və xroniki olaraq yüksəldikdə 2-ci tip diabet riskinin artması ilə əlaqəli olan biomarkerlər olan şaxələnmiş zəncirli amin turşularının daha aşağı dövran səviyyələri ilə əlaqəli idi. Ən güclü cinsə xas əlaqələr kişilərdə müşahidə olunub. Daha yüksək qəhvə istehlakı daha əlverişli qlükoza-insulin profili, ümumi və bioloji cəhətdən əlçatan testosteronun daha yüksək konsentrasiyası və cinsi hormon bağlayan qlobulinin (SHBG) səviyyəsinin artması ilə əlaqələndirilib. Eyni zamanda, sərbəst testosteron və sərbəst androgen indeksi bir qədər aşağı olub. Qadınlarda hormonal əlaqələr daha məhdud olub və əsasən daha yüksək SHBG və daha aşağı sərbəst androgen ölçüləri ilə xarakterizə olunurdu.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi və Oulu Universitetinin doktorant tədqiqatçısı Luca Verroest deyib ki, qəhvə hər gün milyonlarla insan tərəfindən istehlak olunur, lakin biz hələ də onun maddələr mübadiləsimizə və hormonlarımıza necə təsir etdiyi barədə təəccüblü dərəcədə az şey bilirik. Tapıntılarımızda diqqət çəkən məqam, BKİ və həyat tərzi amillərini nəzərə aldıqdan sonra belə yoxa çıxmayan fərqli bir hormonal imza idi və bu əlaqələrin bir neçəsi kişilər və qadınlar arasında fərqli idi.

Nəticələr göstərir ki, hormonal yollar qəhvə istehlakı ilə metabolik sağlamlıq arasındakı əlaqəni qismən izah edə bilər. Lakin, bu, müşahidə tədqiqatı olduğundan, tapıntılar səbəb-nəticə əlaqələri deyil, əlaqələri nümayiş etdirir. Tədqiqat, xüsusilə dünyanın ən çox qəhvə istehlak edən ölkələrindən biri olan Finlandiyada aktualdır və burada illik istehlak orta hesabla adambaşına 11,8 kiloqramdır. Tədqiqatçılar deyirlər ki, tapıntılar qəhvənin özünün bu bioloji dəyişikliklərə səbəb olub-olmadığını müəyyən etməyə və məsul birləşmələri müəyyən etməyə yönəlmiş gələcək tədqiqatlar üçün təməl yaradır. Bu suallar hazırda heyvan modellərində araşdırılır və uzunmüddətli məqsəd insan müdaxiləsi tədqiqatlarına keçməkdir.


Reportyor.az 




SAĞLAMLIQ / KARUSEL