Səudiyyə Ərəbistanının Vaşinqtondakı səfirliyi ABŞ-ın Krallığa F-35 qırıcı təyyarələrinin satışına dair təklifini alqışlayaraq, bunu iki ölkə arasında uzunmüddətli strateji tərəfdaşlıq və müdafiə sahəsində əməkdaşlıq istiqamətində növbəti addım kimi qiymətləndirib.

Səfirlik "X" sosial şəbəkəsindəki paylaşımında bildirib: "Təklif olunan F-35 satışı Səudiyyə-ABŞ strateji tərəfdaşlığının gücünü və davamlı xarakterini, həmçinin müdafiə sahəsində əməkdaşlığımızın davamlı inkişafını əks etdirir".

Açıqlamada əlavə edilib: "Onilliklər ərzində Səudiyyə-ABŞ təhlükəsizlik əməkdaşlığı regional sabitliyə töhfə verib, kollektiv müdafiə imkanlarımızı gücləndirib və ortaq təhlükəsizlik maraqlarımızı irəli aparıb".

Bu bəyanat ABŞ Dövlət Departamentinin Səudiyyə Ərəbistanına 48 ədəd "Lockheed Martin F-35 Lightning II" qırıcı təyyarəsinin daxil olduğu, dəyəri 24,3 milyard dollar təşkil edə biləcək xarici hərbi satışa icazə verməsindən sonra səsləndirilib.

Səudiyyə Ərəbistanı mediası xəbər verir ki, hələ Konqresin təsdiqini tələb edən bu satış təklifinə 49 ədəd "Pratt & Whitney F135-PW-100" mühərriki (48-i quraşdırılmış və 1-i ehtiyat olmaqla), eləcə də təhlükəsiz rabitə və dəqiq naviqasiya avadanlıqları, kriptoqrafik sistemlər, radioelektron mübarizə dəstəyi, ehtiyat hissələri, təlim sistemləri və simulyatorlar, proqram təminatı, texniki sənədlər və logistika xidmətləri daxildir.

Dövlət Departamenti bildirib ki, bu satış Səudiyyə Ərəbistanının mövcud və gələcək təhdidlərin qarşısını almaq, ölkənin müdafiəsini gücləndirmək, həmçinin ABŞ qüvvələri, eləcə də regional və NATO qüvvələri ilə qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarını təkmilləşdirmək qabiliyyətini artıracaq. Bu, həmçinin Krallığın istismarda olan təyyarə parkını, eləcə də "hava-hava" və "hava-yer" tipli özünümüdafiə imkanlarını genişləndirəcək.

Departament qeyd edib ki, təklif olunan satış regiondakı hərbi balansı dəyişməyəcək və ABŞ-ın müdafiə hazırlığına heç bir mənfi təsir göstərməyəcək.

Səudiyyə Ərəbistanı illərdir ki, hərbi hava qüvvələrini modernləşdirmək və regional təhdidlərə qarşı mübarizə imkanlarını gücləndirmək məqsədilə F-35 təyyarələrini əldə etməyə çalışır. Bu potensial satış həmçinin Yaxın Şərqdə təhlükəsizliklə bağlı gərginliyin artdığı bir dövrə təsadüf edir.

Krallıq hazırda "Boeing F-15", eləcə də Avropa istehsalı olan "Tornado" və "Eurofighter Typhoon" təyyarələrindən ibarət qarışıq qırıcı parkına malikdir. F-35 təyyarələrinin istifadəyə verilməsi Səudiyyə Ərəbistanı Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə beşinci nəsil "stealth" (radarlara qarşı görünməzlik) imkanlarını qazandır Qısa məsafədən qalxma və şaquli eniş imkanına malik F-35B və təyyarədaşıyan gəmilərdə istifadə üçün nəzərdə tutulmuş F-35C modelləri; Səudiyyə Ərəbistanı isə F-35A modelini tələb edib.

Bu təyyarə artıq ABŞ və onun müttəfiqi olan ölkələrin genişlənən qrupu tərəfindən istismar olunur. "Lockheed Martin" şirkətinin məlumatına görə, F-35 proqramında 20 ölkə iştirak edir; indiyədək 1355-dən çox təyyarə təhvil verilib və 1 milyon saatdan çox uçuş həyata keçirilib.

Proqramda iştirak edən ölkələr sırasına ABŞ, Böyük Britaniya, İtaliya, Niderland, Kanada, Avstraliya, Danimarka, Norveç, İsrail, Yaponiya, Cənubi Koreya, Belçika, Polşa, Sinqapur, Finlandiya, İsveçrə, Almaniya, Çexiya, Yunanıstan və Rumıniya daxildir.

Bu ölkələr arasında İsrail hazırda Yaxın Şərqdə bu təyyarəni istismar edən yeganə dövlətdir. Yaponiya, Cənubi Koreya və Avstraliya Hind-Sakit okean regionunda təyyarənin əsas istifadəçiləri sırasındadır, eyni zamanda NATO-nun bir çox Avropa üzvü də bu qırıcı təyyarəni silahlanmaya qəbul edib.

Səudiyyə Ərəbistanına nəzərdə tutulan satış üzrə əsas podratçılar Texas ştatının Fort-Uort şəhərində yerləşən "Lockheed Martin Aeronautics" və Konnektikut ştatının İst-Hartford şəhərində yerləşən "Pratt & Whitney Military Engines" şirkətləri olacaq.

ABŞ Dövlət Departamenti potensial satışla bağlı hər hansı təklif olunan qarşılıqlı öhdəliklər (offset) sazişindən xəbərsiz olduğunu bildirib. Belə bir saziş Səudiyyə Ərəbistanı ilə podratçılar arasında müzakirə olunacaq.

F-35 ilə bağlı təklif Tramp administrasiyası dövründə ABŞ-Səudiyyə müdafiə əlaqələrinin daha geniş miqyasda genişləndirilməsi fonunda irəli sürülüb. "Reuters" agentliyinin məlumatına görə, Vaşinqton 2025-ci ildə dəyəri təxminən 142 milyard dollar olan silah paketi ilə bağlı razılığa gəlib; Ağ Ev bunu ABŞ tarixində ən böyük müdafiə əməkdaşlığı sazişi kimi qiymətləndirib.

Dövlət Departamentinin bəyanatı mümkün xarici hərbi satışın təsdiqlənməsi deməkdir və bu, təyyarələrin artıq təhvil verildiyi və ya yekun satınalma müqaviləsinin bağlandığı mənasına gəlmir. Təklif hələ də ABŞ-ın silah satışı prosedurlarına və Konqresin nəzarət prosesinə tabedir.


Reportyor.az 



KARUSEL / DÜNYA