Uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş rəngli plastik boşqab və stəkanlar, yerə düşməyə, zərbələrə və sınmağa qarşı davamlı olduqları üçün praktik və təhlükəsiz seçim kimi görünə bilər.

Lakin bu məhsulların tərkibindəki maddələrlə bağlı sağlamlıq riskləri, onların istifadəsi ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirib. Belə ki, istehsal prosesində istifadə olunan bir kimyəvi maddənin xərçəngə, həmçinin böyrək və reproduktiv sistem problemlərinə səbəb ola biləcəyi barədə məlumatlar yayılıb.

ABŞ-ın "New York Post" qəzetinin məlumatına görə, söhbət azotla zəngin sənaye kimyəvi maddəsi olan melamindən gedir. Yüksək temperatur və təzyiq altında formaldehidlə birləşdirildikdə, bu maddə bərk plastik növlərinin istehsalında istifadə olunur. Nəticədə cızılması, çatlaması və ya sınması çətin olan yüngül və davamlı plastik əldə edilir.

Melamin uşaq süfrə qablarının istehsalında geniş istifadə olunur, çünki ondan müxtəlif rənglərdə, dizaynlarda və formalarda məmulatlar hazırlamaq asandır; üstəlik, o, bir çox digər materiallardan daha davamlıdır. Bundan əlavə, melamin stəkanların, boşqabların, kasaların, yemək ləvazimatlarının, qida qablaşdırmalarının və sənaye örtüklərinin istehsalında da tətbiq edilir.

Melaminin plastik qablardan qida və içkilərə keçə bilmə ehtimalı sağlamlıqla bağlı narahatlıqları artırıb. Bu səbəbdən Kanada və Avropa İttifaqına üzv ölkələr də daxil olmaqla, bir sıra dövlətlər süfrə qablarında melamindən istifadə məsələsinə yenidən baxmağa başlayıblar.

Bu maddə ilə xərçəng arasındakı əlaqə
Beynəlxalq Xərçəng Araşdırmaları Agentliyi, qismən heyvanlar üzərində aparılan tədqiqatlara əsaslanaraq, melamini "insanlar üçün ehtimal olunan kanserogen" kimi təsnif edir. Belə ki, uzun müddət ərzində yüksək dozada melaminə məruz qalan erkək siçovulların sidik kisəsində şişlər aşkar edilib.

Bununla belə, agentlik vurğulayır ki, mövcud tədqiqatlar melaminə məruz qalma ilə insanlarda xərçəngin yaranması arasında birbaşa əlaqəni sübut etməyib. ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi də bildirib ki, mövcud elmi dəlillər bu maddənin insanlarda xərçəngə səbəb olub-olmadığını müəyyən etmək üçün kifayət deyil.

Digər risklər
Potensial risklər yalnız xərçənglə məhdudlaşmır. Yüksək miqdarda melamin qəbul etmək ciddi böyrək problemlərinə, o cümlədən böyrək çatışmazlığına səbəb ola bilər.
Bəzi tədqiqatlar həmçinin göstərir ki, uzun müddət ərzində az dozada melaminə məruz qalmaq uşaqlarda və böyüklərdə böyrək daşlarının yaranma ehtimalını artıra bilər.

Bu maddənin təhlükəsini ortaya qoyan ən diqqətçəkən hadisələrdən biri 2008-ci ildə Çində baş verib: həmin vaxt körpələr üçün nəzərdə tutulan süni qidalara qəsdən melamin qatılmışdı. Hadisə 294 000-dən çox uşağa təsir etdi; onlardan bir çoxunda böyrək daşları əmələ gəldi, böhran nəticəsində isə altı uşaq həyatını itirdi.

Bəzi tədqiqatlar həmçinin melaminin orqanizmin hormonal sisteminə təsir etmək qabiliyyəti, eləcə də beyin funksiyaları və reproduktiv sağlamlıq üçün yarada biləcəyi mümkün fəsadlarla bağlı suallar ortaya qoyub. Lakin bu təsirlərin mahiyyətini və nə dərəcədə ciddi olduğunu müəyyən etmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.

İcazə verilən limit
Bu narahatlıqlara baxmayaraq, ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası hələ də bəzi qida ilə təmasda olan məhsullarda melaminin istifadəsinə icazə verir. Qeyd olunur ki, maddədən hazırlanmış süfrə qabları üzərində aparılan testlər az miqdarda qida və içkiyə keçdiyini, lakin agentliyin zəhərli hesab etdiyi səviyyələrdən xeyli aşağı olduğunu göstərib.

Agentlik melaminin qəbul edilən gündəlik qəbulunu gündə bədən çəkisinin hər kiloqramı üçün təxminən 0,063 milliqram olaraq müəyyən edib.

FDA, açıq şəkildə mikrodalğalı sobaya davamlı kimi etiketlənmədiyi təqdirdə plastik boşqab və qabları mikrodalğalı sobalara qoymamaq barədə xəbərdarlıq edib, çünki yüksək temperatur melaminin qidaya miqrasiyasını artıra bilər.

Testlər həmçinin göstərib ki, portağal suyu və pomidor tərkibli qidalar kimi turşulu qidalar və içkilər, az turşulu qidalara nisbətən maddənin daha çox miqdarının keçməsinə səbəb ola bilər.

Alternativ materiallar və xəbərdarlıq əlamətləri
Bu narahatlıqları nəzərə alaraq, melaminə məruz qalmaqdan çəkinmək istəyən ailələr keramika, şüşə və paslanmayan polad kimi alternativ materiallardan hazırlanmış süfrə qablarını seçə bilərlər.

Melamin zəhərlənməsini göstərə biləcək əlamətlərə qıcıqlanma, sidikdə qan, sidik ifrazının azalması və ya olmaması, böyrək infeksiyası simptomları və yüksək təzyiq daxildir.

FDA, xüsusən də onun bəzi ağırlaşmaları böyrək funksiyası ilə əlaqəli olduğu və tibbi müalicə tələb etdiyi üçün, bu simptomlar maddəyə şübhə ilə məruz qaldıqdan sonra ortaya çıxarsa, tibbi yardım almağı tövsiyə edir.

Reportyor.az 

KARUSEL / CƏMİYYƏT