ABŞ-İsrail-İran gərginliyinin kəskin şəkildə artması Hörmüz boğazını qlobal ticarət üçün boğucu nöqtəyə çevirir və təkcə enerji bazarlarını deyil, həm də ərzaq təchizatını və vacib gəmiçilik şəbəkələrini təhdid edir.

SANA xəbər verir ki,  sığortaçılar müharibə riski sığortasını geri götürdükləri halda, neft və qaz tankerlərinə təkrar hücumlardan sonra əsas gəmiçilik şirkətləri boğazdan yayınmağa başlayıblar. Bir çox gəmi hazırda Afrika ətrafında marşrutunu dəyişir, bu da nəqliyyat xərclərini artırır və qlobal təchizat zəncirlərini gərginləşdirir.

Gəmi izləmə məlumatları göstərir ki, xam neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz daşıyıcıları da daxil olmaqla 150-dən çox gəmi su yolunda və ya yaxınlığında dayanıb, İraq, Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər sahillərində çoxluqlar əmələ gəlib. İranın boğazdan naviqasiyanı bağladığını elan etməsi Brent markalı xam neftin qiymətlərini 8%-dən çox artırıb və Avropa qaz qiymətlərini daha da yüksəldib, çünki Asiya hökumətləri və neft emalı zavodları təcili ehtiyatları yenidən qiymətləndirməyə tələsirdilər.

Bu pozuntu qlobal qida sistemlərinə də təsir göstərir. Dünya gübrə daşınmalarının təxminən üçdə biri, o cümlədən kükürd və ammonyak, adətən Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ-dəki istehsalçılardan Asiya, Braziliya və Afrika bazarlarına Hörmüz boğazından keçir.

Uzun müddət davam edən hər hansı bir tıxanma kənd təsərrüfatı məhsullarının tədarükünün məhdudlaşdırılması və dünya miqyasında ərzaq qiymətlərinin artması riskini yaradır. Eyni marşrutla tranzit edən idxal olunan əsas məhsullardan çox asılı olan Yaxın Şərq xüsusilə təsir altındadır.

2025-ci ilin iyun ayında ABŞ-İsrail arasında İranla baş verən münaqişə zamanı Hindistandan bölgəyə düyü daşınması dayandırıldı - bu, boğazın qeyri-sabitləşdiyi zaman qida axınının nə qədər kövrək ola biləcəyinə dair erkən xəbərdarlıq idi.


Reportyor.az 


BANNER / KARUSEL / İQTİSADİYYAT