Prezident Vladimir Putin Moskvanın qitədə, xüsusən də son illərdə Qərbin təsirinin kəskin şəkildə zəiflədiyi qeyri-sabit Sahel bölgəsində siyasi, hərbi və iqtisadi təsirini genişləndirmək səylərini gücləndirdiyi üçün Rusiya oktyabr ayında daha bir böyük Afrika sammitinə ev sahibliyi etməyə hazırlaşır.

Xarici media xəbər verir ki, Rusiya rəsmiləri hələlik sammitin dəqiq tarixini təsdiqləməsələr də, Moskvanın Afrika hökumətləri ilə artan tərəfdaşlığını yenidən formalaşdıracağı gözlənilən bir sıra əməkdaşlıq müqavilələri üçün hazırlıqlar artıq aparılır. Ən çox gözlənilən müqavilələr arasında Rusiya ilə Fransa və digər Qərb müttəfiqləri ilə hərbi əməkdaşlığı kəsdikdən sonra Kremllə əlaqələrini sürətlə gücləndirən Mali arasında yeni enerji və iqtisadi müqavilələr var.

Qarşıdan gələn toplantı Rusiyanın 2019-cu ildən bəri üçüncü böyük Afrika sammitini qeyd edəcək və Kremlin özünü Afrika boyunca Qərbə aparıcı alternativ tərəfdaş kimi təqdim etmək əzmini vurğulayacaq. Moskva Afrika ilə əlaqələrini getdikcə daha çox müstəmləkə əleyhinə ritorika ətrafında quraraq, bir çox Avropa güclərindən fərqli olaraq, qitədəki müstəmləkələrə heç vaxt hakim olmayan tarixi müttəfiq kimi təqdim edir.

Bu mesaj Afrikanın bəzi yerlərində, xüsusən də Fransa və digər Qərb dövlətlərinə qarşı məyusluğun siyasi yenidənqurmaları alovlandırdığı fransızdilli ölkələrdə artan rezonans doğurub. Saheldə Mali, Burkina Faso və Nigerdəki hərbi hökumətlər Fransa qoşunlarını qovduqdan və Qərb hökumətləri ilə təhlükəsizlik əməkdaşlığını azaltdıqdan sonra Rusiyaya yaxınlaşıblar.

Rusiyanın son diplomatik səyləri, Kremlin Ukrayna müharibəsindən sonra ABŞ və Avropa ilə davam edən gərginlik fonunda Qlobal Cənubda daha güclü ittifaqlar qurmağa çalışdığı bir vaxta təsadüf edir. Qərbin Moskvanı diplomatik şəkildə təcrid etmək səylərinə baxmayaraq, Afrikanın əvvəlki Rusiya-Afrika sammitlərində iştirakı güclü olaraq qalıb.

2019-cu ildə Rusiyanın Soçi şəhərində keçirilən ilk sammitə Putin və o vaxtlar Afrika İttifaqının sədri olan Misir prezidenti Əbdül Fəttah əs-Sisi birgə ev sahibliyi ediblər. Tədbirdə müdafiə, mədənçilik, infrastruktur və enerji əməkdaşlığını əhatə edən onlarla müqavilə imzalanıb.

2020-ci il üçün planlaşdırılan ikinci sammit COVID-19 pandemiyası səbəbindən ləğv edilib, lakin Rusiya Ukrayna münaqişəsi ilə əlaqəli beynəlxalq təzyiqlərə baxmayaraq, 2023-cü ildə Sankt-Peterburqda təşəbbüsü yenidən canlandırıb. Rusiya rəsmiləri bildirib ki, tədbirdə 17 dövlət başçısı da daxil olmaqla 49 Afrika ölkəsindən nümayəndə iştirak edib.

Rusiya o vaxtdan bəri Afrika bazarlarına taxıl, gübrə və yanacaq məhsullarının ixracını genişləndirib və eyni zamanda qitədə təhlükəsizlik tərəfdaşlıqlarını artırıb. Vaqner özəl hərbi şirkəti rəsmi olaraq Rusiyanın Müdafiə Nazirliyinə daxil edilsə də, Moskva bir neçə Afrika hökumətinə, xüsusən də üsyanların və siyasi qeyri-sabitliyin davam etdiyi Sahel bölgəsinə hərbi məsləhətçilər, muzdlular və təlim dəstəyi verməyə davam edir.

Rusiyanın energetika naziri Sergey Tsivilev bildirib ki, Moskva və Mali Rusiyanın Tatarıstan Respublikasında keçirilən illik diplomatik və iqtisadi toplantı olan Kazan Forumu çərçivəsində aparılan danışıqlardan sonra sammit zamanı "əsas əməkdaşlıq müqavilələrini" yekunlaşdırmağa hazırlaşırlar.

Hərbi əlaqələrdən əlavə, Rusiya həmçinin Qərb maliyyə şəbəkələrindən asılılığı azaltmağa yönəlmiş enerji əməkdaşlığı, yerli valyuta ticarət tənzimləmələri və alternativ ödəniş sistemləri vasitəsilə Afrika tərəfdaşları ilə daha dərin iqtisadi inteqrasiyaya təkan verir.

Rusiyanın Afrika ilə ticarət həcmi hələ də Çin və Avropa Birliyinin həcmindən çox geridə qalsa da, analitiklər deyirlər ki, Moskvanın Sahel bölgəsində artan təsiri Afrika hökumətləri qlobal ittifaqlarını getdikcə daha çox şaxələndirdikcə qitədə baş verən daha geniş geosiyasi dəyişikliyi əks etdirir.


Reportyor.az 



KARUSEL / DÜNYA