Beynəlxalq tədqiqat qrupunun fikrincə, sevgi sadəcə qeyri-müəyyən bir hiss deyil, həm də riyazi modellər vasitəsilə anlaşıla və öyrənilə bilən mürəkkəb bir sistemdir.

Lion Universitetinin professoru Loran Buqar-Miniue (Laurent Bougard-Miniouay) və onun həmkarları romantik münasibətləri dinamik sistemlər kimi nəzərdən keçirən riyazi modellər hazırlayıblar. Bu modellər hisslərin zamanla necə dəyişdiyini, stressə necə reaksiya verdiyini, həmçinin necə bərpa olunduğunu və ya zəiflədiyini öyrənməyə imkan verir.

Buqar-Miniue "Sevgi! Cəsarət! Tənliklər!" ("Love! Courage! Equations!") adlı kitabında yazır: "Burada heç bir qeyri-müəyyən sehr və ya sevgi iksiri yoxdur. Biz kimə aşiq olacağınızı proqnozlaşdırmağa çalışmırıq; əksinə, həyatın sarsıntılarına baxmayaraq bəzi cütlüklərin münasibətlərinin necə sabit qaldığını, digərlərinin isə tədricən bir-birindən uzaqlaşdığını anlamağa çalışırıq."

Dovşanlardan Münasibətlərə

Bu riyazi ideyalar heyvan populyasiyalarının (məsələn, dovşanlar və yırtıcılar) öyrənilməsi zamanı yaranıb; alimlər həmin vaxt populyasiyaların artımını və ya məhv olmasını təsvir edən tənliklər hazırlamışdılar. Tədqiqatçılar eyni prinsiplərin romantik münasibətlərə də tətbiq oluna biləcəyini müəyyən ediblər. Xüsusilə, "kritik hədd" anlayışı burada mühüm rol oynayır: əgər hisslər bu həddən aşağı düşərsə, münasibətin davam etməsi çətinləşir.

Buqar-Miniue bildirir ki, hər bir münasibətin sabit qalması üçün tələb olunan minimum emosional güc səviyyəsi mövcuddur. Əgər hisslər bu həddən aşağı düşər və orada qalarsa, riyazi model münasibətin qaçılmaz olaraq dağılacağını proqnozlaşdırır. Lakin bu həddi bilmək cütlüklərə təhlükəli məqamları müəyyən etmək və vəziyyəti düzəltmək üçün tədbirlər görmək imkanı verir.

O əlavə edir ki, münasibətin sabitliyini üç amil müəyyən edir: tərəfdaşların bir-birinə olan cazibəsi, hisslərin zamanla təbii şəkildə zəifləməsi və hər bir tərəfdaşın digərinə emosional reaksiyası.

Süni İntellekt Münasibətlər üçün GPS Ola Bilərmi?

Tədqiqatçılar bu riyazi modelləri süni intellektlə birləşdirərək münasibətlər üçün erkən xəbərdarlıq sistemi yaratmağı düşünürlər. Belə bir sistem münasibət dağılmağa doğru getdikdə cütlüklərə xəbərdarlıq edə və onlara vəziyyəti düzəltmək üçün vaxt qazandıra bilər.

Buqar-Miniue deyir: "Bunu naviqasiya cihazı kimi təsəvvür edin. O, sizə harada olduğunuzu və hara getdiyinizi göstərir, həmçinin istədiyiniz yerə çatmaq üçün yollar təklif edir. Modellər sizə kimi sevməli olduğunuzu demir, əksinə, sevginin necə inkişaf etdiyini və onu qorumaq üçün nə edə biləcəyinizi anlamağa kömək edir."

Tədqiq Əksəriyyəti Qərb münasibətlərində rast gəlinən nümunələrdən inkişaf etmişdir və münasibətlərin uğur qazanmasının və ya uğursuz olmasının səbəbləri mədəniyyətlər, dinlər və sosial şəraitlər arasında fərqli ola bilər.

İnsanlar da həmişə proqnozlaşdırıla bilən davranmırlar; onlar vərdişlərini dəyişə, terapiya axtara və ya tənliklərin gözləyə bilmədiyi şəkildə yetkinləşə bilərlər.

Bu səbəbdən, tənliklər yalnız deterministik proqnozları deyil, trendləri aşkar etdiklərini söyləyir. Bougard-Miniouay izah edir: "Riyaziyyat sizə yolu göstərə bilər, amma nəticədə münasibətin uğuru iki insanın hər gün öz bağlarını qorumağı seçməsindən asılıdır. Tənliklər sizə yolu göstərir, amma siz birlikdə getməlisiniz."


Reportyor.az 



KARUSEL / CƏMİYYƏT