Bir ildən az bir müddət əvvəl astronomlar Günəş sistemimizdən keçən nadir bir qonağı - 3I/ATLAS kimi tanınan ulduzlararası kometi müəyyən etdilər.

Dəqiq mənşəyi hələ də sirr olaraq qalsa da, Miçiqan Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan yeni tədqiqat, onun öz Günəş sistemimizin yaranmasına səbəb olan mühitdən daha soyuq bir mühitdə əmələ gəldiyini göstərən ipuçlarını aşkar etdi.

Bu irəliləyiş kometin su tərkibinin təhlilindən irəli gəlir. Alimlər aşkar etdilər ki, onun tərkibində qeyri-adi dərəcədə yüksək miqdarda deuterium, daha ağır hidrogen forması var. Nature Astronomy jurnalında dərc olunan bu kəşf NASA və Milli Elm Fondu da daxil olmaqla təşkilatlar tərəfindən dəstəkləndi.

Sadə dillə desək, su molekulları adətən iki hidrogen atomundan və bir oksigen atomundan ibarətdir. Lakin, bu kometdə bir çox hidrogen atomu əlavə bir neytron ehtiva edən deuteriumla əvəz olunur. Deuterium Yer kürəsində az miqdarda mövcud olsa da, 3I/ATLAS-da olan konsentrasiya xeyli yüksəkdir.

Tədqiqatçılar kometin suyundakı deuteriumun adi hidrogenə nisbətinin əvvəllər qeydə alınanlardan daha yüksək olduğunu müşahidə etdilər - Günəş sistemimizdəki kometlərdəkindən təxminən 30 dəfə, Yer okeanlarında olan səviyyədən isə təxminən 40 dəfə çoxdur. Bu ölçmələr kometin ilkin olaraq əmələ gəldiyi şərtlər haqqında dəyərli məlumat verir.

Belə yüksək konsentrasiya 3I/ATLAS-ın ehtimal ki, daha soyuq və daha az radiasiya intensivliyi olan bir kosmos bölgəsində yarandığını göstərir. Tədqiqat qrupunun fikrincə, bu tapıntı qalaktikadakı planetar sistemlərin tamamilə fərqli şəraitdə əmələ gələ biləcəyi fikrini gücləndirir.

Tədqiqat, astronomlara sonrakı müşahidələr aparmağa imkan verən kometin erkən aşkarlanması sayəsində mümkün oldu. İlkin məlumatlar MDM Rəsədxanasından, daha ətraflı təhlil isə Çilidəki güclü Atacama Böyük Millimetr/submillimetr Massivindən istifadə edilərək aparıldı. Bu qabaqcıl teleskop sistemi alimlərə adi və deuteriumla zəngin suyu diqqətəlayiq dəqiqliklə ayırd etməyə imkan verdi.

Bu, tədqiqatçıların ulduzlararası bir obyekt üzərində bu qədər ətraflı kimyəvi analiz apara bildikləri ilk dəfədir. Bu tədqiqatın uğuru gələcək kəşflər üçün də qapı açır, çünki astronomlar yeni nəsil rəsədxanaların köməyi ilə daha çox ulduzlararası ziyarətçi tapmağı gözləyirlər.

İndiyə qədər bu cür obyektlərdən yalnız bir neçəsi aşkar edilib, lakin elm adamları bu sayın artacağını gözləyirlər. Bununla belə, onlar vurğulayırlar ki, qaranlıq, aydın gecə səmasının qorunması bu zəif və uzaq səyahətçiləri aşkar etmək üçün vacib olacaq. 


Reportyor.az 



MARAQLI / KARUSEL