12 avqust 2026-cı il astronomiya həvəskarları üçün ilin ən maraqlı günlərindən birinə çevrilə bilər.

Həmin gün Günəş tutulması, Perseid meteor yağışının maksimumu və bir neçə planetin səhər səmasında eyni istiqamətdə görünməsi diqqət çəkəcək. Bu hadisələrin eyni tarixə təsadüf etməsi isə xüsusilə maraqlıdır.

1. Tam Günəş tutulması
12 avqustda Ay Yerlə Günəşin arasından keçərək Günəşin işığını tamamilə örtəcək. Tam tutulma zolağı Qrenlandiya, İslandiya, Rusiyanın şimalı, Atlantik okeanı, İspaniya və Portuqaliyanın kiçik bir hissəsindən keçəcək. Bu ərazilərdə Günəş bir neçə dəqiqəliyə tamamilə qaranlıq Ay diskinin arxasında qalacaq və Günəş tacı — korona görünəcək.

2. Perseid meteor yağışının maksimumu
Eyni tarixlərdə məşhur Perseid meteor yağışı maksimum aktivliyinə çatacaq. Perseidlər Yer kürəsinin 109P/Swift-Tuttle kometinin orbitində buraxdığı xırda toz və qaya hissəciklərindən keçməsi nəticəsində yaranır. Bu hissəciklər atmosferə saniyədə təxminən 60 km sürətlə daxil olaraq qızır və göydə parlaq “ulduz axınları” yaradır.
2026-cı ildə isə Perseidlərin xüsusi üstünlüyü var: maksimum yeni Ay fazasına çox yaxın vaxta düşür. Ay işığının olmaması zəif meteorların belə görünməsini asanlaşdırır. Yəni tutulmadan bir neçə saat sonra qaranlıq səma meteorları müşahidə etmək üçün çox əlverişli şərait yarada bilər.

3. Altı planet səmanın eyni tərəfində
Avqustun həmin günlərində səhər səmasında Merkuri, Mars, Yupiter, Saturn, Uran və Neptun eyni ümumi istiqamətdə yerləşəcək. Buna “planet paradı” deyilsə də, planetlərin kosmosda bir-birinin arxasınca düz xətt yaratdığını düşünmək düzgün deyil. Sadəcə onların orbitlərinin Yer səmasında ekliptika adlanan xəttə yaxın görünməsi belə mənzərə yaradır.
Bu planetlərin hamısını adi gözlə görmək mümkün olmayacaq. Xüsusilə Uran və Neptun üçün teleskop lazım olacaq. Daha parlaq planetlər isə uyğun vaxtda və açıq səma şəraitində daha asan seçilə bilər.

Beləliklə, 12 avqust 2026 kosmosun üç fərqli “şousunu” eyni tarixdə birləşdirir: Günəş tutulması, meteor yağışı və planetlərin səhər səmasındakı paradı. Astronomiya baxımından bu, həqiqətən də diqqətəlayiq bir gündür.

Reportyor.az 

MARAQLI / KARUSEL