"Science Daily" elm portalının məlumatına görə, yeni bir geoloji tədqiqat göstərir ki, Yer kürəsində vulkanik fəaliyyətin meydana gəlməsində su mühüm rol oynamış ola bilər.

Bu proses, plitə tektonikası sisteminin bugünkü formasını almasından əvvəlki dövrdə, suyun mantiyanın dərinliklərinə çataraq maqmanın əmələ gəlməsinə təsir etməsi yolu ilə baş vermişdir.

Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu Qərbi Avstraliyadakı "Pilbara Kratonu" bölgəsindən götürülmüş qədim vulkanik süxurları (bəzilərinin yaşı təxminən 3,1 milyard il təşkil edir) təhlil ediblər. Onlar suyun Yer səthindən mantiyanın dərinliklərinə ötürüldüyünü və sonradan səthə qalxan maqmanın yaranmasında iştirak etdiyini göstərən kimyəvi izlər aşkar ediblər.

Alimlər hesab edirlər ki, bu proses Yerin xarici qabığının sıx və su ilə zəngin hissələrinin tədricən isti mantiyaya enməsi və özləri ilə birlikdə suyu dərinliklərə aparması nəticəsində baş verib.

Həmin hissələr mantiyaya çatdıqda su ayrılaraq ərimə temperaturunu aşağı salıb və maqmanın yaranmasına səbəb olub. Bu maqma səthə doğru hərəkət edərək vulkanları qidalandırıb, daha sonra isə soyuyaraq həmin proseslərin izlərini milyardlarla il ərzində özündə qoruyub saxlayan süxurlara çevrilib.

Məqalədə qeyd olunur ki, yeni tədqiqat Yer səthi ilə onun daxili hissəsi arasındakı qarşılıqlı əlaqənin (o cümlədən su dövranının) alimlərin əvvəllər düşündüyündən daha erkən dövrlərdə başlamış ola biləcəyinə dair sübutlar təqdim edir.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, suyun Yerin daxilinə hərəkətə başlaması vaxtının müəyyən edilməsi qitələrin yaranmasını, vulkanik fəaliyyətin inkişafını və həyat üçün zəruri olan elementlərin paylanmasını izah etməyə kömək edə bilər. Eyni zamanda, bu, Yerin gənc və həddindən artıq isti bir planetdən daha sabit geoloji sistemə necə keçdiyinə də aydınlıq gətirir.

Tədqiqat Avstraliya, Böyük Britaniya və Almaniyadakı universitetlərin və geoloji institutların tədqiqatçıları arasında əməkdaşlıq çərçivəsində aparılıb. İşdə Yerin ilkin mərhələlərdə keçdiyi proseslərə dair ən məşhur sübutlardan bəzilərini qoruyub saxlayan Pilbara bölgəsindəki nadir süxur nümunələrindən istifadə olunub.


Reportyor.az 



MARAQLI / KARUSEL