Yaptolar Çadın Sahel bölgələrində və qonşu ölkələrdə yaşayan Wodaabe köçəri maldarlarının əsas qəbilə soylarından biridir.

Wodaabe sosial strukturunda fərqli qəbilələr fərqli kimlikləri qoruyur və Yaptolar tez-tez Soudousoukai və ya Susukan kimi tanınan başqa bir əsas soy ilə müqayisə olunur.
Çadda bu iki qəbilə tez-tez böyük mövsümi toplantılar zamanı, xüsusən də öz geyim, rəqs və bəzək üslubları ilə ayrı qruplar şəklində iştirak etdikləri Gerewol festivalı zamanı görüşürlər.


Çadın Wodaabe əhalisi arasında Yaptolar ən çoxsaylı qəbilələrdən biri hesab olunurlar.
Yaptolar, bölgənin yarımsəhra mənzərələrində mal-qara, keçi və bəzən dəvələrlə səyahət edərək, Wodaabe qruplarına xas olan köçəri pastoral həyat tərzini davam etdirirlər.
Onların miqrasiyası mövsümi dəyişikliklərlə sıx bağlıdır.
Quraqlıq mövsümünün əvvəlində bəzi Yapto qrupları Çadda cənuba doğru hərəkət edir, bəzən otlaqların hələ də mövcud ola biləcəyi Mərkəzi Afrika Respublikası ilə sərhədə yaxın ərazilərə yaxınlaşırlar.


Yağışlar yenidən yağdıqda, müxtəlif ailələr tədricən Çari Baquirmi kimi mərkəzi bölgələrdə yenidən birləşirlər.
Bu mövsümi hərəkətlər dağınıq qəbilələrin vaxtaşırı yenidən birləşməsinə imkan verir.
Yapto kimliyinin ortaya çıxdığı ən görünən kontekstlərdən biri sentyabr və ya oktyabr aylarında yağışlı mövsümdən sonra keçirilən Gerewol festivalıdır.
Fiziki görünüş və bədən bəzəkləri Yapto kimliyinin vacib elementləridir.


Fərdlər görünən çapıqlara çevrilən nəzarətli kəsiklər vasitəsilə dəridə qabarıq naxışlar yaradaraq çapıqlanma tətbiq edə bilərlər.
Bu izlər estetik dəyər daşıya, mədəni mənsubiyyəti göstərə və bəzən keçid ayinləri və ya sosial statusla əlaqəli ola bilər.
Güclü mədəni ənənələri qoruyub saxlamalarına baxmayaraq, Yapto və digər Vodaabe maldarları müasir Saheldə artan çətinliklərlə üzləşirlər.


Əkin sahələrinin genişlənməsi, su və otlaq uğrunda rəqabət və iqlim dəyişikliyi ilə əlaqəli ətraf mühit təzyiqləri onların köçəri yollarına və maldarlıq iqtisadiyyatına getdikcə daha çox təsir göstərir.

Bu təzyiqlər bölgədə Yapto həyatını tarixən müəyyən edən ənənəvi hərəkətlilik modellərinin qorunmasını çətinləşdirir.

Fotoların müəllifi italyan fotoqraf Roberto Pazzidir.


Reportyor.az 





KARUSEL / MƏDƏNİYYƏT