Azərbaycanda icbari tibbi sığorta sistemi fəaliyyət göstərsə də, vətəndaşlar bəzi müayinə, müalicə və tibbi prosedurlar üçün xəstəxanalarda əlavə pul ödəməli olurlar. Bu isə haqlı sual yaradır: icbari tibbi sığorta haqqı ödənildiyi halda niyə bütün tibbi xidmətlər pulsuz deyil?

Əslində, icbari tibbi sığorta bütün tibbi xidmətlərin istənilən klinikada və istənilən şəraitdə ödənişsiz göstərilməsi demək deyil. Vətəndaşın hansı xidmətlərdən pulsuz yararlana bilməsi xüsusi siyahı – Xidmətlər Zərfi ilə müəyyən olunur. Bundan başqa, tibbi müəssisəyə müraciət qaydası və həkim göndərişinin olub-olmaması da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

İcbari tibbi sığorta hansı xidmətləri qarşılayır?
İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin məlumatına görə, Xidmətlər Zərfinə 3315 adda tibbi xidmət daxildir. Bunlara ilkin tibbi yardım, təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardım, ixtisaslaşdırılmış ambulator müayinə, laborator analizlər, fizioterapiya, cərrahi əməliyyatlar və stasionar müalicə daxildir. Vətəndaş Xidmətlər Zərfinə daxil olan xidmətlərdən müvafiq şərtlər daxilində ödənişsiz yararlana bilər. Bunun üçün dövlət tibb müəssisəsinə şəxsiyyət vəsiqəsi ilə müraciət etmək mümkündür.
Tibbi göstəriş olduqda, sığorta təminatına daxil olan müayinə və müalicələrin xərci sığorta vəsaiti hesabına qarşılanır.

Hansı xidmətlərə görə vətəndaş pul ödəməlidir?
Əlavə ödənişin əsas səbəblərindən biri müraciət edilən xidmətin Xidmətlər Zərfinə daxil olmamasıdır.

Məsələn, aşağıdakı xidmətlər ümumi qaydada icbari tibbi sığortanın təminatına daxil deyil:
-Stomatoloji xidmətlər;
-Kosmetik prosedurlar və plastik cərrahiyyə;
-Süni mayalanma;
-Xidmətlər Zərfində nəzərdə tutulmayan tibbi arayışlar;
-Dövlət proqramları çərçivəsində ayrıca maliyyələşdirilən bəzi müayinə və müalicələr.
Belə xidmətlərdən istifadə edən vətəndaş onların dəyərini özü ödəməlidir.
Burada mühüm məqam odur ki, xəstəxanada göstərilən hər bir xidmətin ödənişli olması onun tibbi baxımdan lazımsız olduğu demək deyil. Sadəcə, həmin xidmətin maliyyələşdirilməsi icbari tibbi sığortanın mövcud təminatına daxil olmaya bilər.

Özəl klinikaya birbaşa müraciət edənlər niyə pul ödəyir?
Vətəndaşların əlavə xərclə üzləşməsinin digər səbəbi tibbi müəssisənin seçilməsi və göndəriş qaydasıdır. İcbari tibbi sığorta çərçivəsində özəl tibb müəssisələrində də xidmət almaq mümkündür. Lakin bunun üçün, bir qayda olaraq, dövlət tibb müəssisəsindən göndəriş verilməlidir. Vətəndaş təcili və təxirəsalınmaz hallar istisna olmaqla, göndəriş olmadan birbaşa müqaviləli özəl klinikaya müraciət edərsə, göstərilən xidmətin xərcini özü ödəməli ola bilər. Göndəriş əsasında müraciət edildikdə isə Xidmətlər Zərfinə daxil olan xidmətin dəyəri müəyyən edilmiş qaydada sığorta hesabına qarşılanır.
Yəni vətəndaşın seçdiyi özəl klinikanın icbari tibbi sığorta sistemi ilə müqaviləsinin olması hələ bütün xidmətlərin avtomatik olaraq pulsuz göstərilməsi demək deyil. Göndəriş və xidmətin sığorta təminatına daxil olması şərtləri də nəzərə alınmalıdır.

Bəs dərmanlar niyə həmişə pulsuz verilmir?
Vətəndaşların ən çox qarşılaşdığı problemlərdən biri də dərman xərcləridir.
İcbari tibbi sığorta çərçivəsində təcili və təxirəsalınmaz yardım zamanı, eləcə də stasionar müalicə zamanı istifadə edilən dərman və tibbi sərf materialları təminata daxildir. Lakin xəstəxanadan çıxdıqdan sonra ambulator müalicə üçün həkimin reseptlə yazdığı dərmanlar ümumi qaydada Xidmətlər Zərfi hesabına qarşılanmır. Bu səbəbdən xəstəxanada müalicəsi sığorta hesabına aparılan vətəndaş evə buraxıldıqdan sonra müalicəsini davam etdirmək üçün dərmanları öz vəsaiti hesabına almağa məcbur qala bilər.

Bəzi xidmətlərdə limit də tətbiq olunur
İcbari tibbi sığorta ilə göstərilən bütün xidmətlər limitsiz deyil. Xidmətlər Zərfində müəyyən prosedurlar üçün say məhdudiyyəti nəzərdə tutulur. Məsələn, fizioterapiya xidmətlərindən istifadə zamanı illik limit tətbiq edilir. Vətəndaş il ərzində 30 dəfə müraciət edə və hər müraciət zamanı üç xidmətədək yararlana bilər. Bəzi transplantasiya əməliyyatları üçün də ölkə üzrə illik limitlər müəyyən edilib. Bu o deməkdir ki, xidmətin Xidmətlər Zərfinə daxil olması onun istənilən sayda və istənilən şəraitdə ödənişsiz göstəriləcəyi anlamına gəlmir.

Vətəndaşdan əlavə pul tələb olunarsa, nə etməlidir?
Əgər vətəndaş Xidmətlər Zərfinə daxil olan müayinə və ya müalicə üçün ondan əlavə pul tələb edildiyini düşünürsə, ilk növbədə xidmətin adını və ödənişin səbəbini dəqiqləşdirməlidir.
Bunun üçün bir neçə addım atmaq olar:

1. Xidmətin Xidmətlər Zərfinə daxil olub-olmadığını İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin rəsmi saytında yoxlamaq;
2. Tibbi müəssisədən ödənişin hansı əsasla tələb edildiyini və xidmətin tarifini soruşmaq;
3. Ödəniş edilibsə, qəbzi və digər sənədləri saxlamaq;
4. Mübahisəli məsələ ilə bağlı 1542 Çağrı Mərkəzinə müraciət etmək.

Agentliyin məlumatına görə, 1542 Çağrı Mərkəzi vətəndaşların icbari tibbi sığorta ilə bağlı suallarını cavablandırır. Rəsmi internet səhifəsi vasitəsilə də elektron müraciət göndərmək mümkündür.

İcbari tibbi sığortanın əsas problemi nədir?
İcbari tibbi sığorta sisteminin tətbiqi vətəndaşların tibbi xidmətlərə çıxış imkanlarını genişləndirib. Lakin sistemin mövcudluğu ilə vətəndaşın bütün tibbi ehtiyaclarının pulsuz qarşılanması arasında fərq var. Xidmətlər Zərfinin əhatə dairəsi, dərman təminatı, özəl klinikalara göndəriş qaydası və xidmətlər üzrə limitlər vətəndaşların bilməli olduğu əsas məsələlərdir. Əsas problem isə çox vaxt bu qaydaların əhali tərəfindən tam bilinməməsidir. Vətəndaş hansı xidmətin pulsuz, hansının ödənişli olduğunu əvvəlcədən bilmədikdə xəstəxanada gözlənilməz xərclə üzləşir. Buna görə də icbari tibbi sığorta sistemində yalnız xidmətlərin sayının artırılması deyil, vətəndaşların məlumatlandırılması və ödənişlərin şəffaf izah edilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Çünki sığorta sisteminin effektivliyi təkcə dövlətin hansı xidmətləri maliyyələşdirməsi ilə deyil, vətəndaşın öz hüquqlarını nə dərəcədə bilməsi və həmin hüquqlardan real istifadə edə bilməsi ilə ölçülür. (AzPost.az)


Reportyor.az 



KARUSEL / SOSİAL