Yeni tədqiqatlar göstərir ki, keçən il İndoneziyanın Sumatra əyalətində iqlim dəyişikliyinin yaratdığı sürüşmələr Tapanuli oranqutan populyasiyasının 7 faizini məhv edib. Alimlər dünyanın ən nadir böyük meymunlarından birinin yox olma riskinin artması barədə xəbərdarlıq ediblər.

Noyabr ayında Senyar siklonu Şimali Sumatranı viran qoyub, fəlakətli daşqınlara və sürüşmələrə səbəb olub ki, bu da 1200-dən çox insanın ölümünə və üç əyalətdə 180.000-dən çox evə ziyan vurub. Ətraf mühit qrupları ziyanın dərəcəsini meşələrin sürətlə qırılması ilə əlaqələndirirlər.

Çərşənbə günü "Current Biology" elmi jurnalında dərc olunan tapıntılara görə, ümumi populyasiyada 800-dən az olan ən azı 58 Tapanuli oranqutanı geniş yayılmış sürüşmələrdə həlak olub.

Tədqiqat müəllifləri bildiriblər ki, "Tapıntılarımız həddindən artıq yağış hadisələrinin böyük meymunların sağ qalmasını birbaşa təhdid edə biləcəyinə dair kəmiyyət sübutları təqdim edir".

“Növlərin yavaş çoxalması və əlavə ölümə qarşı həssaslığı nəzərə alınmaqla, bu tək hadisə onun yaşam qabiliyyətinə uzunmüddətli təsir göstərən ciddi demoqrafik şok yaradır.”

Alimlər Şimali Sumatranın Batang Toru bölgəsində - kritik dərəcədə nəsli kəsilməkdə olan Tapanuli oranqutanlarının vətəni olan ərazidə - sürüşmə izlərinin peyk sübutlarını təhlil etdilər və noyabr ayında təxminən 8300 hektar ərazinin ekstremal hava şəraitindən təsirləndiyini müəyyən etdilər.

Oranqutanların çoxgünlük daşqın zamanı baş verən ağac yıxılması, sürüşmə basdırılması və ya boğulma nəticəsində öldüyü ehtimal olunur.

Müəlliflər bildiriblər ki, tədqiqat yalnız Batang Toru-nun qərb bölgəsində baş verən sürüşmələri təhlil etdikləri və qida mövcudluğunun azalması və ya yağışdan qaynaqlanan örtüyün qırılması kimi digər mümkün ölüm səbəblərini əhatə etmədikləri üçün yalnız “mühafizəkar” qiymətləndirmələr təqdim ediblər.

Tədqiqatlar göstərir ki, yalnız 2017-ci ildə kəşf edilən növ, hər il populyasiyasının 1 faizindən çoxunu itirməyə davam edərsə, nəsli kəsiləcək.

Tədqiqatın müəllifi və London İmperial Kollecinin iqlim elmləri professoru Friderike Otto verdiyi açıqlamada bildirib ki, “Bu tədqiqat iqlim dəyişikliyi və biomüxtəlifliyin itirilməsi böhranlarının nə qədər bir-biri ilə əlaqəli olduğunun bariz nümunəsidir.”

“İnsanların yaratdığı iqlim dəyişikliyi şiddətli tropik fırtınanı bu faciəli sürüşmələr üçün fəlakətli tetikleyiciyə çevirdi.”

Tədqiqatçılar əvvəllər insanların yaratdığı iqlim dəyişikliyinin Senyar siklonunun yağıntı intensivliyində 10-50 faiz artıma səbəb olduğunu aşkar etmişdilər.

Tədqiqatın müəllifi və İndoneziya Universitetinin biologiya professoru Jatna Supriatna bildirib ki, bu həftə dərc olunan tədqiqat həmçinin qoruma tədbirlərinə təcili ehtiyac olduğunu göstərir.

“Böyük meymun növünün ilk müasir nəsli kəsilməsinin qarşısını almaq üçün İndoneziya Batang Toru ekosistemini daimi olaraq qorumalıdır”, o deyib.

“Lakin beynəlxalq tərəfdaşlarımız da biomüxtəlifliyin bərpası üçün təcili maliyyələşdirmə təmin etməklə qlobal öhdəliklərini yerinə yetirməlidirlər.”

Reportyor.az 

KARUSEL / DÜNYA