Üç məlumatlı mənbənin Reuters agentliyinə verdiyi məlumata görə, İranın ABŞ-la müharibəsi fonunda müdafiəsini bərpa etmək səylərinin bir hissəsi olaraq, Çin istehsalı olan 400-ə qədər çiyin atəşli hava hücumundan müdafiə sisteminin ilk partiyasını həftələr ərzində alması gözlənilir.

60 milyon dollarla 70 milyon dollar arasında dəyərində olan müqavilə, Tehranın ABŞ və İsrail ilə münaqişəsinin başlamasından bəri qısa mənzilli hava hücumundan müdafiəsini gücləndirmək üçün ən böyük səylərindən biridir. Bu münaqişə İranın hərbi obyektləri və strateji infrastrukturu qorumaq qabiliyyətindəki zəiflikləri üzə çıxardı.

Mənbələr müqavilənin Çin istehsalı olan QW-12 və FN-16 raketləri də daxil olmaqla 300-400 arasında daşına bilən hava hücumundan müdafiə sisteminin (MANPADS) alınmasını əhatə etdiyini bildirib.

Müqavilə, mənbələrin İran tərəfi ilə Çin təchizatçısı arasında vasitəçi kimi çıxış etdiyini bildirən Honkonqda yerləşən Chongqing Baoshang International Investment şirkəti ilə imzalanıb.

İran Xarici İşlər Nazirliyi hələlik şərh istəyinə cavab verməyib. Çinin Xarici İşlər Nazirliyi bildirib ki, "Müvafiq hesabatlar tamamilə əsassızdır. Çin sülhün təşviqində və münaqişələrin sona çatmasında ardıcıl olaraq rol oynayıb".

Çongçin Baoşanq Beynəlxalq İnvestisiya şirkətinin ana şirkəti olan Pekində yerləşən Çongçin Baoşanq Qrupu çərşənbə axşamı günü elektron poçtla göndərilən şərh sorğusuna cavab verməyib.

İran ABŞ və İsrailin raket, pilotsuz təyyarə və hava hücumundan müdafiə proqramları ilə əlaqəli obyektlərə hücumlar başlatdığı və Tehranın buna ballistik raketlər və dronlarla cavab verdiyi aylarla davam edən döyüşlərdən sonra yenidən silahlanmalıdır.

Münaqişə sabit hərbi və strateji obyektlərin qabaqcıl təyyarələrə və dəqiq idarə olunan silahlara qarşı müdafiəsinin çətinliyini vurğuladı.

Vaşinqton şənbə günü iki həftəlik bombardmanı qəfil dayandırdı, lakin Prezident Donald Tramp bildirib ki, danışıqlar nəzəri olaraq aprel ayından bəri atəşkəs rejimi altında olan beş aylıq münaqişəyə son qoymaq üçün uğursuz olarsa, zərbələr yenidən başlayacaq.

Yüzlərlə MANPADS-ın çatdırılması İranın qısa mənzilli hava hücumundan müdafiə silahları inventarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirəcək və Çinlə dərinləşən hərbi əlaqələrini vurğulayacaq.

Mənbələr xəbərdarlıq ediblər ki, müqavilə imzalansa da, çatdırılma cədvəlləri, miqdarlar və digər icra detalları hələ də dəyişə bilər.

Mənbələr qeyd ediblər ki, hər iki tərəfin razılaşdırdığı plana əsasən, çatdırılmalar əvvəlcə Çinin qərbindəki Urumçidən Pakistandan keçərək İrana həyata keçiriləcək, lakin mənbələr köçürmələrin hava və ya quru yolu ilə olacağını dəqiqləşdirməyiblər.

Pakistan ordusunun Xidmətlərarası İctimaiyyətlə Əlaqələr (ISPR) bildirib ki, "Pakistanın Çindən İrana hava hücumundan müdafiə silahlarının tədarükündə iştirakı ilə bağlı fərziyyələr uydurma və tamamilə yalandır". Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü şərh istəklərinə cavab verməyib.

Çin və İran quru yolu ilə çatdırılma marşrutlarını araşdırır
İran son iyirmi ildə raketlərə, dronlara və radarlara böyük sərmayə qoysa da, hərbi ekspertlər MANPADS-ların həyati əhəmiyyət kəsb etdiyini, çünki onlar tez yerləşdirilə, kiçik heyətlər tərəfindən idarə oluna və tez-tez başqa yerə köçürülə bildiklərini və bu da onları sabit hava hücumundan müdafiə batareyalarından daha az həssas hala gətirdiyini söyləyirlər.

Avropalı təhlükəsizlik mənbəyi bildirib ki, ölkəsindəki səlahiyyətlilər QW-12, QW-18 və QW-19 sistemləri də daxil olmaqla, İrana QW seriyalı MANPADS-ların potensial satışı ilə bağlı müzakirə olunan bir neçə müqavilədən xəbərdardırlar.

Yaxın Şərqdəki ikinci təhlükəsizlik mənbəyi İranın QW-12 və QW-18 raketlərini əldə etmək istədiyini, lakin artıq razılaşmanın bağlanıb-bağlanmadığından xəbərsiz olduğunu bildirib.

Həm QW-12, həm də FN-16 aşağı hündürlükdə təyyarələrə, helikopterlərə və dronlara qarşı durmaq üçün hazırlanmış çiyinlə atılan, infraqırmızı idarə olunan yer-hava raket sistemləridir. Onların hərəkətliliyi hərbi qurğular, enerji infrastrukturu və digər həssas ərazilər ətrafında sürətli yerləşdirməyə imkan verir.

Müdafiə analitikləri QW-12-ni QW-18 və QW-19 da daxil olmaqla yeni QW modellərindən daha az qabiliyyətli hesab edirlər, lakin bu sistemlərin hələ də dronlara və aşağı hündürlükdə hədəflərə qarşı effektiv qısa mənzilli müdafiə təbəqəsi təmin etdiyini söyləyirlər.

Qərbin iki kəşfiyyat mənbəyi və bir İran rəsmisi bildirib ki, Tehran həmçinin Çin hərbi təchizatının və ikili təyinatlı komponentlərin daşınması üçün quru yollarından daha gizli şəkildə istifadəni müzakirə edib və bu da pozuntu riskini azaldıb.

Bu satınalma, Tehranın illərlə davam edən sanksiyalara və müdafiə ilə bağlı idxal məhdudiyyətlərinə baxmayaraq, yerli silah istehsalı və xarici təchizatçıların kombinasiyasına davamlı asılılığını vurğulayır.

Reuters əvvəllər İranın Çinlə gəmi əleyhinə qanadlı raketlərin alınması üçün ayrıca bir müqavilə bağlamağa yaxın olduğunu bildirmişdi. Bu barədə danışıqlarla tanış olan mənbələr məlumat vermişdi. Agentlik həmin müqavilənin yekunlaşdırılıb-yekunlaşdırılmadığını müəyyən edə bilməyib.

Reportyor.az 




KARUSEL / DÜNYA