Zorbalıqla qarşılaşan hər uşaq evə ağlayaraq gəlmir və ya baş verənləri birbaşa valideynlərinə danışmır. Bəzən təcrübənin təsiri zahirən adi detallarda özünü göstərir: məktəbə getmək istəməmək, əhval-ruhiyyənin dəyişməsi və ya qəfil dostlarından uzaqlaşmaq istəyi.

Bu əlamətlər mütləq uşağın zorakılığa məruz qaldığı anlamına gəlmir. Onların məktəb, münasibətlər və ya uşağın yaşadığı dəyişikliklərlə əlaqəli digər səbəbləri də ola bilər. Lakin, onlar davam etdikdə və ya eyni anda bir neçə dəyişiklik ortaya çıxdıqda, valideynlərin diqqətini cəlb edirlər.

Ən əsası, uşağın təhlükəsizlik hissi yalnız nə baş verdiyini bilməkdən deyil, həm də günahlandırılmaqdan və ya təcrübələrinin rədd edilməsindən qorxmadan valideynləri ilə danışa biləcəyini hiss etməkdən asılıdır.

Diqqət yetirməyə dəyər zorakılıq əlamətləri
Uşağınızın birbaşa demədiyi şeyləri görməyə kömək edə biləcək bəzi əsas göstəricilər bunlardır:

Məktəbə getməkdən təkrarlanan istəksizlik
Əgər uşaq evdə qalmaq üçün dəfələrlə səbəb axtarmağa başlayırsa və ya məktəbə getməzdən əvvəl nəzərəçarpacaq dərəcədə narahat olursa, sadəcə məktəbdən yayınmağa çalışdığını düşünməkdənsə, onu narahat edən şeyləri soruşmaq üçün fasilə verməyə dəyər.

Dostluqlarda qəfil dəyişikliklər
Uşaq dostlarından uzaqlaşmağa və ya əvvəllər xoşladığı fəaliyyətlərə marağını itirməyə başlaya bilər. Həmçinin məktəbdən daha qapalı qayıda və ya sinif yoldaşları haqqında normalda olduğu kimi danışmağı dayandıra bilər.

Əhval-ruhiyyədə və ya davranışda dəyişikliklər
Artmış qıcıqlanma, kədər, qeyri-adi sükut və ya asanlıqla əsəbiləşmə uşağı bir şeyin narahat etdiyini göstərə bilər. Təkcə bu əlamətlər zorakılığın baş verdiyini müəyyən etmək üçün kifayət deyil, lakin davam etdikdə və ya digər dəyişikliklərlə birlikdə baş verdikdə daha əhəmiyyətli olurlar.

Təkrarlanan Fiziki Şikayətlər
Bəzi uşaqlar baş ağrısı, mədə ağrısı və ya yatmaqda çətinlik çəkməklə emosional sıxıntı ifadə edə bilərlər. Əgər bu şikayətlər dəfələrlə təkrarlanırsa, onları sadəcə bəhanə kimi qəbul etməkdənsə, ciddiyə almaq və onların əsas səbəblərini axtarmaq vacibdir.

Telefon və ya internetdən istifadə tərzindəki dəyişikliklər
Əgər uşaq telefondan istifadə etdikdən sonra narahatlıq keçirirsə və ya əvvəllər istifadə etdiyi veb-saytlardan və ya onlayn qruplardan yayınmağa başlayırsa, onun rəqəmsal dünyasında nələrin baş verdiyini anlamaq faydalı ola bilər. Bullinq (təqib və ya zorakılıq) təkcə sinifdə deyil, məktəbdən kənarda da baş verə bilər.

Özləri haqqında danışma tərzi
"Heç kim məni sevmir", "Mən axmağam" və ya "Getmək istəmirəm" kimi ifadələr, xüsusilə də yeni yaranıbsa, diqqət tələb edir. Həmin ifadəni dərhal düzəltməyə çalışmaqdansa, uşağın niyə belə hiss etdiyini və bu fikrin haradan yarandığını anlamağa çalışın.

Uşağınızın özünü təhlükəsiz hiss etməsini necə təmin edə bilərsiniz?
Ən yaxşı yanaşma uşağı sual yağışına tutmaq deyil, mütəmadi olaraq söhbət üçün şərait yaratmaqdır. Günün ən yaxşı hissəsi, çətinlik yaradan məqamlar və kiminlə oturduğu və ya oynadığı barədə soruşa, sonra isə ona öz tərzində cavab verməsi üçün imkan yarada bilərsiniz.

Əgər uşağınız sizi narahat edən bir məsələdən danışırsa, söhbətə ittihamla və ya dərhal məktəbə və ya digər uşağa qarşı sərt reaksiya verməklə başlamaqdan çəkinin. Əvvəlcə onu dinləyin, məlumat verdiyi üçün təşəkkür edin və sonra – lazım gələrsə, məktəbi və ya mütəxəssisləri də cəlb etməklə – növbəti addım barədə birlikdə qərar verin.

Uşağın təhlükəsizliyi o demək deyil ki, onun günü fikir ayrılıqlarından və ya xoşagəlməz hallardan tamamilə azad olacaq. Bu, daha çox baş verənləri müşahidə edən, uşağın hisslərinə ciddi yanaşan və köməyə ehtiyac duyduqda müraciət edə biləcəyi böyüklərin varlığını bilmək deməkdir.

Beləliklə, bullinqin aşkar əlamətini həmişə gözləməyin. Bəzən uşağın davranışındakı kiçik bir dəyişiklik ona yaxınlaşmaq, dinləmək və anlamaq üçün ilk çağırış olur.

Reportyor.az 





KARUSEL / CƏMİYYƏT