Bəzən düşüncələrinizin həmişəki kimi aydın olmadığını hiss edirsinizmi, yoxsa diqqətinizi cəmləməkdə, şeyləri xatırlamaqda və ya ağlınızdakıları ifadə etməkdə çətinlik çəkirsinizmi? Yaşadığınız şey, düşünmə qabiliyyətinə və zehni fəaliyyətə təsir edə biləcək bir qrup simptomu təsvir etmək üçün istifadə edilən "beyin dumanı" kimi tanınan bir şeyə bənzəyə bilər.

Beyin dumanı nədir və buna nə səbəb ola bilər?
Beyin dumanı öz-özlüyündə tibbi vəziyyət deyil, müəyyən simptomları təsvir etmək üçün istifadə olunan bir termindir: insan çaşqın və ya nizamsız hiss edə bilər, diqqətini cəmləməkdə çətinlik çəkə bilər və ya fikirlərini sözlə ifadə etməkdə çətinlik çəkə bilər.

WebMD-yə görə, bu vəziyyətin arxasında bir neçə fərqli səbəb və amil ola bilər, o cümlədən:

Hamiləlik
Bir çox qadın hamiləlik dövründə şeyləri xatırlamaqda çətinlik çəkir. Hamiləlik bədəndə çoxsaylı dəyişikliklərə səbəb olur və dölün qorunması və qidalanması üçün ifraz olunan kimyəvi maddələr yaddaş problemlərinə səbəb ola bilər.

Dağınıq Skleroz (DS)
DS mərkəzi sinir sisteminə təsir göstərir və beynin bədənin qalan hissəsi ilə necə ünsiyyət qurduğunu dəyişdirə bilər.

DS xəstələrinin təxminən yarısı yaddaş, diqqət, planlaşdırma və ya dil ilə bağlı problemlər yaşayır. Öyrənmə və yaddaş məşqləri bu problemlərin öhdəsindən gəlməyə kömək edə bilər və terapevt çətinləşən tapşırıqların öhdəsindən gəlmək üçün yeni strategiyalar təklif edə bilər.

Dərmanlar
Müəyyən dərmanlar, istər reseptsiz, istərsə də reseptlə satılanlar, zehni dumana səbəb ola bilər.

Əgər dərman qəbul edirsinizsə və düşüncənizin lazım olduğu qədər aydın olmadığını görürsünüzsə və ya birdən şeyləri xatırlamaqda çətinlik çəkirsinizsə, həkiminizlə əlaqə saxlayın və qəbul etdiyiniz bütün dərmanlar barədə onlara məlumat verməyinizə əmin olun.

Təbii və ya sintetik olsun, müəyyən kimyəvi maddələrə qarşı həssaslığın da zehni dumana səbəb olduğu şübhə altındadır, baxmayaraq ki, bu ehtimal tibb dairələrində müzakirə olunur.

Xərçəng və onun müalicəsi
Güclü dərmanların iştirak etdiyi xərçəng üçün istifadə edilən müalicələrdən biri olan kimyaterapiya bəzən "kimya beyin" adlandırılan bir vəziyyətə səbəb ola bilər.

Bir insan adlar və ya tarixlər kimi detalları xatırlamaqda çətinlik çəkə bilər, eyni vaxtda işləməkdə çətinlik çəkə bilər və ya işləri görmək üçün daha çox vaxta ehtiyac duya bilər.

Bu təsir adətən kifayət qədər tez aradan qalxır, lakin bəzi insanlar üçün müalicə bitdikdən sonra uzun müddət davam edə bilər.

Xərçəngin özü də beyin dumanına səbəb ola bilər, məsələn, xəstəlik birbaşa beyinə təsir edibsə.

Menopoz
Qadınlar menopoza çatdıqda bir şeyləri öyrənməkdə və ya xatırlamaqda çətinlik çəkə bilərlər. Bu, qadının son menstruasiya dövründən təxminən bir il sonra, adətən 50 yaşlarında baş verir.

Zehni dumanla yanaşı, qadınlar digər fiziki dəyişikliklərlə yanaşı, istiləşmə, ürək döyüntüsünün artması və bədən istiliyinin yüksəlməsi ilə müşayiət olunan qəfil tərləmə epizodlarını da yaşaya bilərlər.

Hormon əlavələri və digər dərman növləri bu simptomları idarə etməyə kömək edə bilər.

Xroniki Yorğunluq Sindromu (XYS)
Bu vəziyyətdə bədən və zehn uzun müddət yorğunluq hiss edir və insan çaşqınlıq, unutqanlıq və diqqətini cəmləyə bilməməklə qarşılaşa bilər.

Xroniki yorğunluq sindromunun məlum müalicəsi yoxdur, lakin dərmanlar və psixoloji terapiya simptomları idarə etməyə kömək edə bilər.

Depressiya
Depressiya şeyləri xatırlamağı və ya problemlərin həlli yollarını düşünməyi çətinləşdirə bilər.

Bu çətinliklərin depressiya ilə əlaqəli enerji və motivasiya itkisi ilə əlaqəli olub-olmadığını, yoxsa depressiyanın beyinə birbaşa bu zehni dumana səbəb olan şəkildə təsir edib-etmədiyini müəyyən etmək çətin ola bilər.

Dərman və psixoterapiya da daxil olmaqla depressiyanın müalicəsinin rifahı bərpa etməyə və bu simptomları yaxşılaşdırmağa kömək edəcəyi gözlənilir.

Yuxu
Beynin səmərəli işləməsi üçün yuxuya ehtiyacı var, lakin çox yatmaq da sizi zehni olaraq dumana sala bilər.

7 ilə 9 saat arasında yatmaq tövsiyə olunur. Yaxşı istirahət üçün nahardan sonra və ya yatmazdan əvvəl kofein və spirtli içkilərdən çəkinmək, kompüterləri və smartfonları yataq otağından uzaq tutmaq yaxşıdır.

Hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq da yuxu rejimini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.

Zehni dumanın yuxu apnesi, yuxusuzluq və ya narkolepsiya kimi yuxu pozğunluğundan qaynaqlandığını düşünürsünüzsə, həkimə müraciət etmək ən yaxşısıdır.


Reportyor.az 




KARUSEL / CƏMİYYƏT