Şimal-Qərb Universitetinin alimləri bağırsaqlarda maye balansının necə tənzimləndiyini izah edən molekulyar bir kəşf etdilər və bu, qəbizlik və ishal üçün daha təsirli müalicələrə yol aça bilər.

Qəbizlik və ishal bir-birinə əks vəziyyət kimi görünsə də, onların ortaq bir səbəbi var: bağırsaqlara çatan maye miqdarı. İndiyə qədər alimlər həzm sistemində maye balansını qoruyan mexanizmləri tam başa düşmürdülər.

Yeni tədqiqatda tədqiqat qrupu dünyada ən çox istifadə edilən işlədicilərdən biri olan bisakodilə diqqət yetirdi və onun təsirinin bağırsaqlarda maye axınının əsas tənzimləyicisi kimi çıxış edən TRPM4 adlı ion kanalından asılı olduğunu aşkar etdi.

Tədqiqatın həmmüəllifi Juan Du dedi: “Bisakodil 60 ildən çoxdur ki, klinik olaraq istifadə olunsa da, onun dəqiq molekulyar hədəfi məlum deyildi. Biz onun mexanizmini atom səviyyəsində aydınlaşdırdıq və bağırsaqlara təsirini hərtərəfli başa düşdük.”

Şimal-Qərb Universitetindən Wei Lu əlavə etdi: “Nəticələrimiz TRPM4-ün bağırsaq mayesi balansının mərkəzi tənzimləyicisi kimi rolunu nümayiş etdirir, yeni bir dərman hədəfini müəyyən edir və mədə-bağırsaq xəstəlikləri üçün yeni nəsil terapiyaların hazırlanması üçün yol xəritəsi təqdim edir.”

TRPM4 Kanalı Necə İşləyir

TRPM4 bağırsaq divarını örtən epitel hüceyrələrində vacibdir, duzların və suyun hərəkətini idarə edir. Bisakodil tərəfindən aktivləşdirildikdə, natrium ionları hüceyrələrə axır və bu da öz növbəsində xlorid kanalını - xlorid ionlarının hüceyrələrdən bağırsaq boşluğuna keçməsinə imkan verən ion kanalını aktivləşdirir. Bu ion axını təbii olaraq suyu özü ilə çəkir, işlədici təsir göstərir və mayelərin bağırsaqlardan keçməsinə kömək edir.

Alimlər əvvəllər TRPM4-ün hüceyrədaxili kalsium siqnallarına cavab verdiyini bilsələr də, komanda bisakodilin kalsiumdan asılı olmayaraq kanalı aktivləşdirdiyini aşkar etdilər. Kriogen elektron mikroskopiyasından istifadə edərək, onlar dərmanın kanala bağlandığı və aktivləşdirdiyi yeni bir molekulyar cib müəyyən etdilər.

Kanalın rolunu təsdiqləmək üçün tədqiqatçılar bisakodili TRPM4 olmayan genetik modifikasiya olunmuş siçanlarda sınaqdan keçirdilər. Normal siçanlarda dərman nəcisdəki suyun miqdarını artıraraq onu daha yumşaq edirdi, modifikasiya olunmuş siçanlarda isə heç bir təsiri olmayıb.

Kəşfin əhəmiyyəti

Bu tapıntı bağırsaq mayesi balansının necə tənzimləndiyini anlamaqda böyük bir irəliləyişdir və xroniki qəbizlik və ya ishalın müalicəsi üçün dəqiq dərmanlar hazırlamaq üçün imkanlar təqdim edir. Tədqiqat, kanalın necə qurulduğunu, necə açıldığını və bağlandığını, temperaturun onun funksiyasına necə təsir etdiyini və dərmanlarla necə qarşılıqlı təsir etdiyini aşkar edən TRPM4-ün illərlə davam edən intensiv tədqiqatlarına əsaslanır.

Tədqiqatın nəticələri Nature Communications jurnalında dərc edilib.


Reportyor.az 


SAĞLAMLIQ / KARUSEL