Yaxşı İdarəetmə üzrə Media Koalisiyası (MCGG) Qananın Damang Qızıl Mədəninin ələ keçirilməsi məsələsində İbrahim Mahama və onun şirkəti olan Mühəndislər və Planlayıcılar (E&P) şirkətini dəstəkləyərək, müqavilənin tənqidini siyasi motivli adlandırıb və yerli müəssisələrə dəstək olmağa çağırıb.

Koalisiyanın müdaxiləsi Qananın parlament müxalifəti, İnsan Hüquqları və İnzibati Ədalət Komissiyası (CHRAJ), hökumət rəsmiləri və siyasət analitiklərini cəlb edən artan müzakirəyə əlavə edir.

E&P rəsmi olaraq 18 aprel 2026-cı ildə Damang konsessiyasını Gold Fields Ghana şirkətindən alıb. BillionairesAfrica-nın məlumatına görə, təhvil vermə mərasimində Mahama hava limanı, iki xəstəxana və idman qurğusu da daxil olmaqla, ev sahibi icmaya böyük investisiyalar qoyacağını bildirib.

MCGG bildirib ki, satın alma Qananın mədən sektorunda yerli iştirak üçün əhəmiyyətli bir mərhələdir və yerli sahibkarlara daha çox dəstək tələb edir. Qana Afrikanın ən böyük qızıl istehsalçısı olaraq qalsa da, sektorun böyük bir hissəsi tarixən xarici firmalar tərəfindən idarə olunub və bu da daxili iqtisadiyyatda saxlanılan dəyər payını məhdudlaşdırır.

Yerli şirkətlərə üstünlük verməklə, hakimiyyət orqanları dövlət gəlirlərini artırmağı, yerli texniki potensialı qurmağı və çoxmillətli operatorlardan uzunmüddətli asılılığı azaltmağı hədəfləyirlər.

Qrup iddia edirdi ki, siyasi müdaxilə investorların etimadını sarsıda və yerli biznesin böyüməsinə mane ola bilər.

İbrahim Mahama prezident Con Dramani Mahamanın kiçik qardaşı olduğu üçün əməliyyat diqqətlə araşdırılıb. Müxalifət qanunvericiləri maraqların toqquşması iddiası ilə CHRAJ-a müraciət ediblər və E&P-nin digər qısa siyahıda olan təklifçilərdən niyə öndə olduğunu soruşublar.

Mineral Komissiyası bu iddiaları rədd edərək, tender prosesinin şəffaf və mədən qaydalarına uyğun olduğunu iddia edib. Komissiya qeyd edib ki, E&P 2004-cü ildən bəri Damangda mədən xidmətləri göstərir və hazırkı administrasiya vəzifəyə gəlməzdən əvvəl 2023-cü ildə konsessiyanı davam etdirməyə başlayıb.

Siyasət analitiki Brayt Simons E&P-nin mədəni ələ keçirməsi ilə icarə müqaviləsinin parlament tərəfindən təsdiqlənməsi arasında qızıl satışının qanuniliyini şübhə altına aldıqdan sonra əlavə mübahisələr yaranıb. Hökumət o vaxtdan bəri Damang icarəsinin təsdiq üçün Parlamentə təqdim ediləcəyini bildirib.

Mübahisəyə baxmayaraq, E&P planlarını davam etdirir. Fevral ayında şirkət Stanbic Bank Ghana və Cənubi Afrika Standard Bankından 205 milyon dollarlıq sindikatlaşdırılmış kredit əldə etdi.

Elə həmin ay şirkət ilk qızıl istehsalını - 110 kiloqramını - dövlət tərəfindən dəstəklənən Qızıl Şurasına satdı və bu addım Qananın valyuta ehtiyatlarını artırmaq məqsədi daşıyırdı.

Gold Fields şirkətinin texniki-iqtisadi əsaslandırma tədqiqatına görə, Damang ən azı doqquz il ərzində ildə 150.000 unsiyaya qədər qızıl istehsal edə bilər, baxmayaraq ki, bunun üçün 600 milyon dollara qədər investisiya tələb oluna bilər.

Reportyor.az 

KARUSEL / İQTİSADİYYAT