Facebook və Instagram-ın ana şirkəti olan Meta, bazar ertəsi günü təqdim etdiyi məhkəmə sənədində bildirib ki, ABŞ-ın dörd ştatı 1,4 trilyon dollar cərimə və təzminat tələb edir və şirkətin platformalarını yeniyetmələr arasında asılılığı təşviq etmək və ictimaiyyəti onların təhlükəsizliyi barədə yanlış məlumatlandırmaq üçün dizayn etdiyini iddia edir.

Bu rəqəm, ştatın baş prokurorlarının avqust ayında Kaliforniyanın Oklend şəhərində keçirilməsi planlaşdırılan məhkəmədə cərimələrin necə hesablanması ilə bağlı təqdim etdiyi hüquqi brifinqlərə cavabında açıqlanıb.

İstənilən məbləğ, Meta-nın təxminən 1,5 trilyon dollarlıq hazırkı bazar dəyərinə yaxındır və indiyə qədər ictimaiyyətə açıqlanmayıb.

Meta, tələb olunan təzminatın dəlillərlə dəstəklənmədiyini iddia etdi və iddiaları görünməmiş kimi təsvir etdi.

Şirkət məhkəmə sənədində bildirib ki, "ABŞ qanunvericiliyi tarixində heç vaxt bu qədər böyük istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi cəzası olmayıb".

Ştatları təmsil edən baş prokurorlar sənəddən sonra dərhal şərh verməyiblər.

Ştatların hüquqi sənədləri möhürlənmiş olsa da, onların nümayəndələri iyun ayında keçirilən dinləmə zamanı təklif olunan cəzaların iddia edilən pozuntuların sayının hər bir ştatın istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi qanunlarına əsasən icazə verilən maksimum cəzalara vurulması ilə hesablandığını bildiriblər.

Ştatlara görə, pozuntuların sayı Meta-nın təcrübələrindən təsirləndiyi iddia edilən yeniyetmə və yetkinlik yaşına çatmayan istifadəçilərin sayının təxminlərinə əsaslanır.
Hazırkı iddia Kaliforniya, Kolorado, Kentukki və Nyu-Cersi ştatlarını əhatə edir.

Meta-ya qarşı minlərlə məhkəmə iddiası

Ayrı-ayrılıqda, ABŞ-ın 29 ştatı federal məhkəmədə Meta-ya qarşı iddia qaldırıb və şirkəti müvafiq valideyn razılığı olmadan uşaqların şəxsi məlumatlarını toplayaraq Uşaqların Onlayn Məxfiliyinin Müdafiəsi Qanununu (COPPA) pozmaqda ittiham edib.

ABŞ Rayon Hakimi İvon Qonsales Rocers qarşısında avqust ayında keçiriləcək məhkəmə həm federal məxfilik iddialarına, həm də Meta-nın istifadəçiləri platformalarının təhlükəsizliyi barədə yanlış məlumatlandıraraq istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi qanunlarını pozduğuna dair dörd ştatın iddialarına baxacaq.

Meta bütün iddiaları rədd edir və iddia edir ki, prokurorlar şirkətin istehlakçıları sözdə "sosial media asılılığı" ilə bağlı aldatdığını sübut edə bilməyiblər.

Şirkət həmçinin sosial media asılılığının rəsmi olaraq tanınan psixoloji bir xəstəlik olmadığını iddia edir, yəni platformalarının asılılıq yaratdığını inkar edən əvvəlki açıqlamaları yanlış hesab edilə bilməz.

Bu arada, əlavə 14 ştat öz ştat qanunlarına əsasən ayrıca məhkəmə iddiaları qaldırıb və fevral ayında ayrıca məhkəmə prosesi planlaşdırılıb.

Ötən ay hakim Qonsales Rocers Metanın işi ləğv etmək tələbini rədd edərək, şirkətin platformalarının qəsdən asılılıq yaratmaq üçün hazırlanıb-hazırlanmadığı, Metanın bu riskləri istifadəçilərdən gizlədib-gizlətmədiyi və platformaların dizaynında uşaqların qəsdən hədəfə alınıb-alınmadığı da daxil olmaqla faktiki mübahisələrin məhkəmədə həll edilməli olduğuna qərar verdi.

Qərardan sonra Kaliforniya Baş Prokuroru Rob Bonta Metanı uşaqların təhlükəsizliyindən daha çox mənfəətə üstünlük verməkdə günahlandırdı və şirkəti gənclərin ruhi sağlamlığı böhranındakı iddia edilən roluna görə tam məsuliyyət daşıyacağına söz verdi.

Digər Texnologiya Şirkətləri də Oxşar Məhkəmə İddiaları ilə Üzləşir

Meta tək deyil, Snap (Snapchat-ın sahibi), Alphabet (YouTube-un sahibi) və ByteDance (TikTok-un sahibi) da federal və ştat məhkəmələrində minlərlə məhkəmə iddiası ilə üzləşirlər. Onlar iddia edirlər ki, platformalarını qəsdən uşaqlar və yeniyetmələr tərəfindən həddindən artıq istifadəni təşviq edən xüsusiyyətlərlə dizayn ediblər və bu da əqli sağlamlıq nəticələrinin pisləşməsinə səbəb olur.

Bir neçə ABŞ ştatı da bu şirkətlərə qarşı məhkəmə iddiaları qaldırıb, bəziləri daha geniş federal məhkəmə prosesində, digərləri isə ştat məhkəmələrində.

Bu ilin əvvəlində Nyu-Meksiko belə bir işi məhkəməyə verən ilk ştat olub.
Mart ayında münsiflər heyəti şirkətin istehlakçıları yanıltdığını müəyyən edərək ştata 375 milyon dollar məbləğində kompensasiya verib.

Nyu-Meksikoda bir hakim hələ də əlavə ziyan və Instagram, Facebook və WhatsApp-da dəyişikliklər tələb edən məhkəmə qərarı tələb edən işin ikinci mərhələsini nəzərdən keçirir.

Reportyor.az 

KARUSEL / İQTİSADİYYAT