Əgər ABŞ və İran tezliklə Hörmüz boğazından keçən nefti artırmasalar, dünya enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahat olmalıdır.

Bu barədə Beynəlxalq Enerji Agentliyinin icraçı direktoru Fatih Birol cümə axşamı bildirib.

Birol Xarici Əlaqələr Şurasının tədbirində bildirib: "Neft təhlükəsizliyi hələ də kritik bir məsələdir. Əgər vəziyyət növbəti bir neçə həftə ərzində yaxşılaşmazsa, biz narahat olmalıyıq və mən də narahatam."

İran və Oman arasında dar bir su yolu olan və adətən dünya enerji daşınmalarının təxminən beşdə birini daşıyan Hörmüz boğazı, ABŞ və İsrailin İrana hücumları ilə 28 fevralda başlayan münaqişədən bəri əsasən bağlanıb.

Enerji qiymətlərinin kəskin artmasına baxmayaraq, Birol bir neçə amilin artımı ləngitdiyini bildirib. Bunlara Çinin müharibədən əvvəl ümumilikdə 1 milyard bareldən çox neft ehtiyatı olan ehtiyatı, elektrikli nəqliyyat vasitələrinin və ictimai nəqliyyatın istifadəsinin artması ilə neftin qorunması və Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IAA) ilə əlaqələndirilmiş şəkildə 400 milyon barelə qədər neftin buraxılması daxildir.

Lakin bu düzəlişlər "əbədi davam edə bilməz", deyə İran müharibəsinin tarixdəki ən pis enerji fasiləsi olduğunu söyləyən Birol bildirib.

Birol dünyanın ən böyük neft və qaz istehsalçısı olan ABŞ-ın istehsalın artırılmasının buna kömək etdiyini söyləyib. O, "ABŞ-ın istehsalın artması çox yaxşıdır... ABŞ xam neft hasilatını gündə 1 milyon, 2 milyon artırdı, amma 10 milyon barel artıra bilməz" dedi.

O, neft və qaz təchizatı böhranının dünyanın iqtisadiyyatlarına zərər verdiyini, lakin asimmetrik şəkildə olduğunu söylədi.

"Əsasən Asiyadır, çünki Asiya bu enerjinin 80-90 faizini Hörmüz boğazından alırdı", o dedi. O, Yaponiya və Cənubi Koreyanın zərər çəkdiyini, lakin Pakistan, Banqladeş və Hindistan da daxil olmaqla inkişaf etməkdə olan ölkələrin ən çox zərər çəkdiyini söylədi.

Birol, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə insanlar, xüsusən də qadınlar üçün potensial sağlamlıq risklərini vurğuladı. Onlar neft məhsullarının əlçatmaz hala gəlməsi ilə daha təhlükəli tullantıları olan peyin və odun da daxil olmaqla alternativ yemək yanacaqlarına müraciət edirlər.

Mart ayında Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) əlaqələndirilmiş açıqlamasından sonra neft qiymətləri bir barel üçün təxminən 20 dollar düşdü və bu addım bazarlara 30-dan çox ölkəni təmsil edən təşkilatın vəziyyət pisləşərsə, ehtiyatlardan yenidən istifadə edə biləcəyinə işarə etdi. Birol 400 milyon barelə qədər neft buraxılışı ilə bağlı dedi: "Bu, böyük olsa da, bizdə olan ehtiyatların yalnız 20 faizi idi, 80 faizi hələ də cibdədir."

Reportyor.az 



KARUSEL / DÜNYA