Çərşənbə günü başa çatan strateji su yollarının naviqasiyası üzrə əməkdaşlıq forumunda İndoneziya, Malayziya və Sinqapur Malakka və Sinqapur boğazlarını beynəlxalq gəmiçilik üçün açıq saxlamağa sadiq olduqlarını bildirən qonşu ölkələr bildiriblər.

Sinqapurda keçirilən 17-ci Əməkdaşlıq Forumunda 125-dən çox ölkə və təşkilat Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinə qoşulub. Bu Forum boğazlarda naviqasiya təhlükəsizliyi və ətraf mühitin qorunması üçün səyləri artırmağa yönəlmiş çoxtərəfli mexanizmdir.

Malakka boğazı, qərbdə İndoneziyanın Sumatra adası ilə şərqdə Malayziya və Tayland arasında, cənub ucunda Sinqapur olmaqla, uzunluğu 900 km olan dar bir gəmiçilik dəhlizidir.

Sinqapur boğazına bitişikdir. Birlikdə onlar Hind okeanını Sakit Okeanla birləşdirən davamlı bir gəmiçilik kanalı təşkil edirlər ki, bu da hər il qlobal ticarətin təxminən 25 faizini və dünya neft və qaz tədarükünün təxminən üçdə birini daşıyan 100.000-dən çox gəminin keçdiyi yerdir.

İndoneziya, Malayziya və şəhər-dövlət birgə bəyanatda Malakka və Sinqapur boğazlarını beynəlxalq gəmiçilik üçün "azad, açıq və təhlükəsiz" saxlamaq üçün ortaq öhdəliklərini bir daha təsdiqlədilər.

Bu ilin əvvəlində keçidin blokadaya alınması ehtimalı ilə bağlı mediada fərziyyələr var idi, çünki 28 fevralda başlayan ABŞ-İsrail hərbi əməliyyatları nəticəsində Hörmüz boğazında baş verən fasilələr Asiyanın böyük bir hissəsində enerji böhranına səbəb oldu və bu da əsas gəmiçilik yolları arasında müqayisələrə səbəb oldu.

Sinqapurun nəqliyyat naziri Ceffri Siov forumdakı açılış nitqində dedi: "Bu il Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr dünyaya açıq dəniz yollarının heç vaxt adi hal kimi qəbul edilə bilməyəcəyini xatırlatdı.

"Beş onillikdən çoxdur ki, İndoneziya, Malayziya, Sinqapur və tərəfdaşlarımız sıx əməkdaşlıq edirlər və nəticədə sülh və rifah yaranır. Dünyada geostrateji münaqişələrin və iqtisadi rəqabətin gücləndiyi bir vaxtda bu boğazlardakı təcrübəmiz göstərir ki, fərqli bir yol ola bilər."

ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyasının məlumatına görə, Malakka dünyanın ən böyük "neft tranzit nöqtəsidir" və burada neft ticarəti axını Hörmüz boğazındakından daha çoxdur.

2025-ci ilin birinci yarısında gündə təxminən 23 milyon barel neft daşınıb ki, bu da ümumi dəniz neft axınlarının təxminən 29 faizini təşkil edir. Hörmüz ikinci yerdədir və eyni dövrdə boğazdan gündə təxminən 20,9 milyon barel neft keçir.

Siow-a görə, boğazlar tərəfdaşlarla əməkdaşlıq yolu ilə idarə olunub və bu, Yaponiyanın üç ölkənin texniki imkanlarına verdiyi əsas töhfəni, eləcə də Çin, ABŞ və Avropa, Asiya və Yaxın Şərqdəki tərəfdaşların maliyyələşdirməsini və təcrübəsini vurğulayır.

Siow, BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyasına istinadən bildirib ki, "Hörmüz boğazından gəmi daşınması hazırda münaqişədən əvvəlki səviyyənin onda bir hissəsindən də aşağı düşüb. Gəmilər və təyyarələr üçün tranzit keçid hüququnu təmin edən UNCLOS-a baxmayaraq, orada gəmilərə hücumlar davam edir".

"Təhlükəsiz və açıq su yolları beynəlxalq hüquq və qarşılıqlı əməkdaşlıq yolu ilə qorumağa davam etməli olduğumuz qlobal ortaq dəyərlərdir."



Reportyor.az 




KARUSEL / DÜNYA