UNICEF-in hesablamalarına görə, 21 ölkədə internetdən istifadə edən təxminən 20 milyon uşaq bir il ərzində rəqəmsal platformalarda cinsi istismar və ya zorakılığa məruz qalıb və bu halların əksəriyyəti sosial media platformalarında baş verib.

UNICEF-in yeni hesabatında Afrika, Asiya, Latın Amerikası və Şərqi Avropada sorğuda iştirak edən ölkələrdə hər beş uşaqdan birindən çoxunun sorğudan əvvəlki ildə ən azı bir onlayn cinsi istismar və ya istismara məruz qaldığı aşkar edilib.

Hesabata görə, sorğuda iştirak edən ölkələrdə təxminən 15 milyon uşaq istənməyən cinsi məzmuna məruz qalıb, 9 milyon uşaq cinsi söhbətlərə və ya cinsi şəkillər paylaşmağa məcbur edilib, təxminən 4 milyon uşağın cinsi şəkilləri isə onların razılığı olmadan paylaşılıb.

Hesabatda bu cür zorakılığa məruz qalan uşaqların qlobal sayının on milyonlarla çatdığı təsdiqlənib.

UNICEF tərəfindən öz növünün ən böyük tədqiqatlarından biri kimi təsvir edilən araşdırma, 2020-2025-ci illər arasında Keniya, Pakistan, Braziliya və Serbiya da daxil olmaqla 21 ölkədə təxminən 21.000 internet istifadəçisi uşağı əhatə edən milli səviyyədə nümayəndəli sorğulara əsaslanır.

Sosial Media Platformaları Bildirilən İşlərdə Öncüdür
Hesabatda bildirilən sui-istifadə hallarının təxminən 60%-nin əsasən Facebook, WhatsApp, Instagram, Snapchat və TikTok kimi sosial media platformalarında, 14%-nin isə onlayn oyunlar vasitəsilə baş verdiyi aşkar edilib.

Facebook, WhatsApp və Instagram-a sahib olan Meta şirkətinin sözçüsü bildirib ki, hesabatın istinad etdiyi bəzi sorğular 2020-ci ilə aiddir, şirkət UNICEF tərəfindən tövsiyə edilən qoruyucu tədbirləri tətbiq etməzdən əvvəl, o cümlədən yeniyetmə hesablarını avtomatik olaraq şəxsi etmək və yetkinlərin platformada əlaqəsi olmayan yeniyetmələrlə mesajlaşmalarının qarşısını almaq.

Meta əlavə edib ki, WhatsApp-ı sosial media platforması deyil, şəxsi mesajlaşma tətbiqi kimi təsnif edir.

Şirkətin sözçüsü bildirib ki, hesabatda zorakılıq halları ilə bağlı konkret dəlillər təqdim edilməsə də, şirkət tətbiqlərində uşaq istismarına qarşı güclü mübarizə aparmağa və məsul şəxslərin təqibində hüquq-mühafizə orqanlarına dəstək olmağa davam edəcək.

Snapchat öz növbəsində platformanın qlobal təhlükəsizlik rəhbəri Jaklin Beauchere-nin açıqlamalarına istinad edərək bildirib ki, şirkət onlayn cinsi təcavüzkarlığa qarşı mübarizə aparmaq üçün proaktiv aşkarlama, hesab silinməsi, istifadəçilər üçün mövcud olan hesabat vasitələri və ən həssas qrupları qorumaq üçün hazırlanmış təhlükəsizlik xüsusiyyətləri vasitəsilə çalışır.

TikTok bildirib ki, yetkinlik yaşına çatmayanlar üçün bir sıra qoruyucu tədbirlər hazırlayıb, o cümlədən gənc istifadəçilər üçün müəyyən xüsusiyyətləri məhdudlaşdırmaq, 18 yaşdan kiçiklərin hesablarını standart olaraq gizli etmək və istismarçı və ya yırtıcı ola biləcək davranışları aşkar etmək üçün texnologiyadan istifadə etmək.

Əlaqəli İşlərin Yarımdan Çoxu Uşağın Tanıdığı Biri ilə Bağlıdır
UNICEF-in hesabatında qeyd olunub ki, işlərin yarıdan çoxu uşağın artıq tanıdığı biri ilə, o cümlədən dostları, qohumları və ya romantik partnyorları ilə bağlı olub, uşaqların 38%-i isə zorakı şəxslə ilk dəfə onlayn qarşılaşıb.

Tədqiqata görə, uşaqlarla bağlı işlərin 1%-dən azı polisə, sosial işçiyə və ya yardım xəttinə bildirilib.

Süni İntellektin Narahatlıqları Dərinləşdirir
Hesabatda həmçinin uşaqları əhatə edən saxta cinsi məzmun istehsalında süni intellektin istifadəsi ilə bağlı artan narahatlıqlar vurğulanmışdır. Mövcud məlumatların olduğu doqquz ölkədə təxminən 1,1 milyon uşaq süni intellektin yaratdığı cinsi şəkillərin və ya videoların yaradıldığını bildirmişdir.

Tədqiqat həmçinin texnologiyanın yaratdığı cinsi istismara məruz qalan uşaqların həmyaşıdları ilə müqayisədə intihar düşüncələri və ya özünə zərər vermə ehtimalının təxminən dörd dəfə çox olduğunu və əhəmiyyətli dərəcədə daha yüksək narahatlıq səviyyələrini qeydə aldığını aşkar etmişdir.

UNICEF-in İcraçı Direktoru Ketrin Rassel verdiyi açıqlamada bu təcrübələrin dərin emosional və psixoloji sıxıntıya səbəb olduğunu və bir çox uşağın kimə kömək üçün müraciət edəcəyini bilmədən sükut içində əziyyət çəkdiyini bildirib.

UNICEF hökumətləri və texnologiya şirkətlərini rəqəmsal platformalarda təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirməyə, süni intellektin yaratdığı məzmun da daxil olmaqla, inkişaf edən istismar formalarını həll etmək üçün qanunları yeniləməyə və uşaqların müdafiəsi və istismar barədə məlumatlandırma sistemlərini təkmilləşdirməyə çağırdı.

Əgər bu mövzu sizə və ya şəxsən tanıdığınız birinə təsir edərsə, dəstək mövcuddur, soruşmaqdan çəkinməyin və mən sizə müvafiq resursları yönləndirməyə kömək edə bilərəm.

Reportyor.az 




KARUSEL / CƏMİYYƏT