Daha yaxşı yuxu arzusu yeni bir narahatlıq mənbəyinə çevrilə bilər.
Həkimlər yuxu saatlarının, mərhələlərinin və keyfiyyət göstəricilərinin həddindən artıq izlənilməsinin bəzi insanları məlumatlar və rəqəmlərlə sağlam olmayan bir məşğuliyyətə, yəni mükəmməl yuxuya nail olmaq vəsvəsəsini təsvir etmək üçün istifadə edilən "ortosomniya" vəziyyətinə sövq edə biləcəyini söyləyirlər.

BBC tərəfindən dərc edilən bir hesabata görə, bir sıra həkimlər, yuxu izləmə cihazları tərəfindən toplanan məlumatları daşıyan və tibbi testlər təsdiqləməsə belə, yuxu problemi olduğuna əmin olan bəzi xəstələrində bu həddindən artıq məşğuliyyət əlamətlərini müşahidə etdiklərini söyləyirlər.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, bu məlumatlara həddindən artıq diqqət yetirmək yuxu ilə bağlı narahatlığı artıra bilər və bu da öz növbəsində yuxu təcrübəsinin özünə mənfi təsir göstərə bilər.

Bir çox cihaz istifadəçinin gecə yuxusu haqqında ətraflı hesabat yaradır, o cümlədən oyanma vaxtı, yüngül yuxu, dərin yuxu və REM yuxusu. Bir çoxu həmçinin istifadəçilərə "yuxu keyfiyyəti balı" təqdim edir. Londondakı Kral Brompton Xəstəxanasının yuxu dərmanı üzrə məsləhətçisi Dr. Alanna Hare-yə görə, yuxu keyfiyyəti balının konsepsiyası "tamamilə uydurmadır". O, bunu sadəcə cihaz istehsalçıları tərəfindən ixtira kimi təsvir edərək, "Yuxu elmində yuxu keyfiyyəti balının tanındığı heç bir şey yoxdur" dedi.

Hare əlavə etdi ki, müxtəlif izləmə cihazlarından məlumat daşıyan və nəticələrinin yuxu problemini göstərib-göstərmədiyi ilə bağlı sualları və narahatlıqları olan xəstələrin sayında artım müşahidə edib. O, bu xəstələrdən bəzilərinin tibbi müayinələrdən keçdiyini və bunun onların narahatlığını azaltmaq üçün həmişə kifayət etmədiyini izah etdi.

Hare ümumi sağlamlığın bir hissəsi kimi yuxuya daha çox diqqət yetirməyin müsbət bir inkişaf olduğunu söylədi, lakin qeyd etdi ki, yuxu onu idarə etmək və ya optimallaşdırmaq üçün həddindən artıq cəhdlərə mütləq yaxşı cavab vermir.

Yuxu izləməsinin təsiri yalnız gecə saatları ilə məhdudlaşmır. Tədqiqatlar göstərir ki, istifadəçilərin yuxuları haqqında aldıqları məlumatlar, hətta bu məlumat qeyri-dəqiq olsa belə, ertəsi gün necə hiss etdiklərinə və performans göstərdiklərinə də təsir edə bilər. Oksford Universiteti tərəfindən aparılan bir araşdırmada, iştirakçılar yuxu keyfiyyətlərini qiymətləndirmək üçün yuxu izləmə cihazları taxmışdılar, lakin qiymətləndirmələr təsadüfi olaraq yaradılmış və onların real yuxu keyfiyyətləri ilə heç bir əlaqəsi yox idi.

Ertəsi gün səhər iştirakçılar diqqət və reaksiya sürətini ölçən testlərdən keçməzdən əvvəl əhval-ruhiyyələrini, yorğunluq səviyyələrini və ayıqlıqlarını qiymətləndirdilər. Nəticələr göstərdi ki, zəif yatdıqları deyilən insanlar, aldıqları yuxu qiymətləndirmələri onların real yuxularını əks etdirməsə də, daha yorğun və daha az zehni ayıq olduqlarını bildirdilər.

"Necə yaxşı yatmaq olar" kitabının müəllifi, yuxu üzrə mütəxəssis Neil Stenli, yuxunu ölçülə bilən, rəqabətli bir prosesə çevirməyin bəzi insanlar üçün əks nəticə verə biləcəyini söylədi. O, əlavə etdi ki, yuxu izləməsində əsas problem insana müəyyən bir rəqəm verməkdədir ki, bu da yuxunu əldə edilməli olan bir məqsədə çevirir və onları bu rəqəmlərə əsaslanaraq yuxu keyfiyyəti və ya müddəti ilə bağlı narahatlıq dövrünə çəkir.

Stenli qeyd etdi ki, o, təxminən 40 il əvvəl yuxu monitorinqi üçün istifadə olunan hərəkət izləmə cihazları üzərində tədqiqat aparmış və izah etmişdir ki, bugünkü kommersiya cihazları daha mürəkkəb hala gəlmişdir, lakin hələ də əsasən bədən hərəkətini ölçməyə əsaslanır. Onun sözlərinə görə, yuxunu dəqiq ölçmək üçün beyin fəaliyyətini ölçmək lazımdır və beyin fəaliyyətini ölçməyən cihazlar yuxunu birbaşa ölçə bilməz. Bunun əvəzinə, onlar digər göstəricilərə əsaslanan qiymətləndirmələr təqdim edirlər.

İzləmə cihazlarının təqdim etdiyi rəqəmlərə diqqət yetirmək əvəzinə, Hare sağlam yuxunu dəstəkləyən əsas vərdişlərə diqqət yetirməyi tövsiyə edir, o cümlədən:

1. Yataq otağını ideal şəraitə və ya temperatur, qaranlıq və ya səs-küy səviyyəsi üçün xüsusi rəqəmlərə ehtiyac olmadan rahat, sərin, qaranlıq və nisbətən sakit etmək.

2. Səhər bədənin sirkadian ritmini tənzimləməyə kömək edən parlaq işığa məruz qalmaq.

4. Mütəmadi və orta dərəcədə idman etmək.

5. Aralıq dənizi pəhrizinə bənzər müxtəlif bitki mənşəli qidalara diqqət yetirərək sağlam, balanslı bir pəhrizə riayət etmək.


Reportyor.az 


KARUSEL / CƏMİYYƏT