Zəngli saatınızı səhər saat 7-yə quraşdıra bilərsiniz, amma gözlərinizi 6:55-də açırsınız. Bu, təsadüfdürmü? Xeyr; beyniniz hadisələri qabaqcadan təxmin edir, hesablamalar aparır və telefonunuz titrəməyə başlamazdan xeyli əvvəl sizi oyanmağa hazırlayır.

"Futura Science" veb-saytında dərc olunan hesabata görə, bu maraqlı bioloji mexanizmin konkret izahı var və onun necə işlədiyini anlamaq hətta daha yaxşı yatmağınıza kömək edə bilər.

Zəngli saatdan bir neçə dəqiqə əvvəl oyanmaq geniş yayılmış bir haldır və çox vaxt qeyri-iradi bir sehrbazlıq hiyləsi kimi qəbul edilir. Lakin bu fenomenin arxasında bioloji saatınızı və xüsusi zülalları əhatə edən dəqiq bir beyin mexanizmi dayanır.

Elmin olduqca aydın şəkildə izah etdiyi bu prosesin təsviri belədir:

Bioloji saat: Yuxunuzu idarə edən "maestro"
Hər şey beynin mərkəzində yerləşən və "supraxiazmatik nüvə" adlanan strukturda başlayır. Hipotalamus bölgəsində yerləşən bu sinir hüceyrələri qrupu bədən funksiyalarını tənzimləyən təxminən 24 saatlıq bioloji dövrəni – yəni "sirkad ritmi"ni (və ya bioloji saatı) idarə edir; o, əsasən bədən temperaturunu, qan təzyiqini və təbii ki, oyaqlıq və yuxu mərhələlərini tənzimləyir.

Bu daxili "maestro" təkbaşına işləmir; o, xarici siqnallara (bunların başında gün işığı gəlir) və gündəlik vərdişlərinizə əsaslanır. Rejiminiz nə qədər nizamlı olsa, bu sistem bir o qədər dəqiq işləyir; müəyyən vaxtlarda yatmaq və oyanmaq sadəcə olaraq beyninizi yuxu və oyaqlıq arasındakı keçidləri qabaqcadan hiss etməyə öyrətmək deməkdir.

Supraxiazmatik nüvənin birbaşa tənzimlədiyi proseslər bunlardır:

1. Bədən temperaturu (oyanmazdan əvvəl təbii şəkildə yüksəlir).

2. Qan təzyiqi.

3. Hormon istehsalı, o cümlədən kortizol.

4. Oyaqlıq-yuxu dövrəsi.

5. Hesabata görə, bu struktur hazırda ona ayrılan diqqətdən daha çoxunu haqq edir; o, yuxu keyfiyyətinizin təməl daşını təşkil edir və ona məhəl qoymamaq özünüzü yüksək effektivliyə malik bioloji vasitədən məhrum etmək deməkdir.


Reportyor.az 



KARUSEL / CƏMİYYƏT