Bəzi insanlar vitamin çatışmazlığını aradan qaldırmaq və sağlamlıqlarını dəstəkləmək üçün qida əlavələrinə müraciət edirlər.

Lakin həddindən artıq istifadə və ya bir neçə məhsulun qarışdırılması – xüsusilə də ehtiyac olmadan və ya yüksək dozada qəbul edildikdə – bəzi əlavələri gözlənilməz sağlamlıq risklərinə çevirə bilər.

"The Health Suite" klinikasının ümumi təcrübə həkimi Dr. Asiya Mulla xəbərdarlıq edir ki, internetdə geniş populyarlıq qazanan qida əlavələrinin həddindən artıq istifadəsi faydalarından daha çox sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.

Müəyyən edilmiş çatışmazlığı müalicə etmək və ya həyatın müxtəlif mərhələlərində xüsusi ehtiyacları ödəmək üçün əlavələr zəruri ola bilsə də, onların reseptsiz satılması hər kəs üçün təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir.

Dr. Mulla qeyd edir ki, hər hansı bir əlavənin populyar olması və ya bir "influenser"in gündəlik həyat tərzində yer alması, həmin məhsulun insana lazım olduğu və ya onun üçün uyğun olduğu demək deyil.

"Vitamin və minerallar məsələsində daha çox miqdar həmişə daha yaxşı nəticə vermir", - deyə o bildirir. "Bəziləri orqanizmdə toplanır, digərləri isə yüksək dozada qəbul edildikdə zərər verə bilər. Həmçinin, bəziləri vacib dərmanlarla qarşılıqlı təsirə girə bilər."

Çoxsaylı məhsulların (məsələn, multivitaminlər, enerji əlavələri və ayrı-ayrı vitamin həbləri) birlikdə qəbulu zamanı həddindən artıq dozalanma riski arta bilər; çünki insan fərqinə varmadan bu məhsulların hamısında eyni tərkib hissəsi ola bilər.

Ehtiyatlı yanaşma tələb edən 6 əlavə

Vitamin B6

Vitamin B6 bir çox multivitamin və B-kompleks vitamin əlavələrində, eləcə də enerjini artırmaq məqsədilə satılan bəzi məhsullarda mövcuddur.

Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) xəbərdarlıq edir ki, gündə 200 milliqram və ya daha çox miqdarda qəbul periferik nevropatiyaya səbəb ola bilər; bu isə qollarda və ayaqlarda qarışqa gəzməsi hissi, keyimə və ya hissiyyatın itirilməsi ilə nəticələnir. Əlavənin qəbulu dayandırıldıqdan sonra simptomlar yaxşılaşa bilər, lakin bəzi hallarda zədələnmə daimi ola bilər.

NHS həkim tərəfindən tövsiyə olunmadığı təqdirdə, əlavələrdən gündə 10 milliqramdan çox Vitamin B6 qəbul etməməyi məsləhət görür.

Dəmir

Dəmir müəyyən edilmiş çatışmazlığın müalicəsi üçün zəruri ola bilər, lakin sadəcə yorğunluq hissi insanın dəmir əlavələrinə ehtiyacı olduğu anlamına gəlmir. Yüksək dozalar qəbizlik, ürəkbulanma, qusma və mədə ağrısına səbəb ola bilər; çox yüksək dozalar isə – xüsusilə uşaqlar üçün – təhlükəli ola bilər.

Dr. Mulla dəmir çatışmazlığına dair diaqnozu özbaşına qoymaq əvəzinə həkimlə məsləhətləşməyi tövsiyə edir, çünki problemin əsas səbəbini müəyyən etmək üçün müayinələr tələb oluna A vitamini

Orqanizm A vitaminini ehtiyat kimi toplayır; bu o deməkdir ki, uzun müddət ərzində həddindən artıq miqdarda qəbul edilməsi sümük sağlamlığına mənfi təsir göstərə və sınıq riskini artıra bilər.

NHS (Britaniya Milli Səhiyyə Xidməti) tövsiyə edir ki, qida və əlavələr daxil olmaqla bütün mənbələrdən əldə edilən ümumi gündəlik qəbul miqdarı uzunmüddətli perspektivdə 1,5 milliqramı (və ya 1500 mikroqramı) keçməməlidir.

D vitamini

D vitamini ən çox istifadə olunan əlavələrdən biridir. Böyük Britaniyanın təlimatlarına əsasən, böyüklər və dörd yaşından yuxarı uşaqlar üçün payız və qış aylarında gündə 10 mikroqram (və ya 400 beynəlxalq vahid - IU) qəbul edilməsi tövsiyə olunur, lakin bəzi qruplar üçün bu əlavənin il boyu qəbul edilməsi zəruri ola bilər.

Bununla belə, uzun müddət ərzində həddindən artıq miqdarda qəbul orqanizmdə kalsiumun toplanmasına səbəb ola bilər ki, bu da böyrəklərə və ürəyə zərər verə, həmçinin sümük sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. Tibb mütəxəssisi tərəfindən xüsusi göstəriş verilmədiyi təqdirdə, böyüklər gündə 100 mikroqramdan (və ya 4000 IU-dan) çox qəbul etməməlidirlər.

Sarı kantaron (St. John’s Wort)

Sarı kantaron bəzi məhsullarda əhval-ruhiyyənin yaxşılaşdırılması məqsədilə istifadə olunur, lakin o, çoxsaylı dərmanlarla qarşılıqlı təsirə girə və bəzi hormonal kontraseptivlərin effektivliyini azalda bilər.

Mulla qeyd edir ki, "təbii olması onun digər dərmanlarla qarşılıqlı təsirə girməyəcəyi anlamına gəlmir"; o, sarı kantaronun antidepressantlar, qan durulaşdırıcılar, həmçinin epilepsiya, ürək xəstəlikləri və xərçəngin müalicəsində istifadə olunan bəzi dərmanlarla qarşılıqlı təsirə girə biləcəyini vurğulayır.

Biotin

Biotin saç və dırnaq baxımı məhsullarında geniş istifadə olunur, lakin yüksək dozada qəbulu müəyyən laboratoriya analizlərinin nəticələrinə təsir göstərə bilər; bura qalxanvari vəzi ilə bağlı bəzi testlər və ürək tutması şübhəsi zamanı istifadə olunan troponin testləri daxildir.

Bu cür qarşılıqlı təsirlər yanıltıcı dərəcədə yüksək və ya aşağı nəticələrə səbəb ola bilər ki, bu da müəyyən xəstəliklərin diaqnozuna və ya müvafiq müalicəyə təsir göstərə bilər.

Buna görə də Mulla insanlara tövsiyə edir ki, qan analizi verərkən tibb işçisini qəbul etdikləri hər hansı əlavələr (xüsusilə saç, dəri və dırnaq məhsulları), həmçinin onların dozası və sonuncu qəbul vaxtı barədə məlumatlandırsınlar.

Bu xəbərdarlıqlara baxmayaraq, insanlar həkim tərəfindən təyin edilmiş əlavə və ya dərmanı tibb mütəxəssisi ilə məsləhətləşmədən qəfil dayandırmamalıdırlar.

Bunun üçün ciddi tibbi zərurət ola bilər; xüsusilə hamilə qadınlar, ciddi şəkildə vegan Mulla vurğuladı ki, ən təhlükəsiz yanaşma bütün əlavələrdən imtina etmək deyil, əksinə, hər bir məhsulun nə üçün qəbul edildiyini anlamaq, ümumi dozanı nəzərdən keçirmək, tərkib hissələrinin müxtəlif məhsullarda təkrarlanmadığından əmin olmaq və hər hansı bir şübhə yarandıqda həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşməkdir.

Reportyor.az 





KARUSEL / CƏMİYYƏT