İslamabadda fəaliyyət göstərən media monitorinq təşkilatının yeni hesabatına əsasən, 2025-2026-cı illərdə Pakistanda media işçilərinə qarşı qeydə alınan pozuntuların sayında azalma müşahidə olunsa da, ölkədə jurnalistikaya və jurnalistlərə qarşı kəskin düşmən mövqe davam edib.

Bu barədə yerli Dawn xəbər verir. 

“Freedom Network” təşkilatının “Zorakılıqdan ‘hüquqi müharibə’yə: Jurnalistlər üçün cəza vasitəsi kimi hüquqi proseslər” adlı 2026-cı il üzrə illik “Cəzasızlıq Hesabatı”nda qeyd olunur ki, həmin dövrdə ayda təxminən 10 hadisənin baş verməsi, bu halların ölkə üzrə geniş yayılması və ağırlıq dərəcəsi pozuntuların sayının azalmasının təhlükəsizliyin artması demək olmadığını göstərir.

“International Media Support” (IMS) təşkilatının texniki dəstəyi ilə hazırlanan hesabatın müəllifləri jurnalist Adnan Rəhmət və “Freedom Network”ün icraçı direktoru İqbal Xattakdır.

Hesabatda vurğulanır ki, “cəzasızlıq” anlayışı sadəcə zorakılıq hallarında günahkarların cəzalandırılmaması mərhələsindən keçərək, daha geniş bir məcburetmə sisteminə çevrilib.

Hesabat cümə axşamı – hər il noyabrın 2-də Pakistan da daxil olmaqla bütün dünyada qeyd olunan “Jurnalistlərə qarşı cinayətlərdə cəzasızlığa son qoyulması üzrə beynəlxalq gün” ərəfəsində dərc edilib.

İqbal Xattak bildirib: “Jurnalistlərə qarşı cinayətlərdə cəzasızlıqla mübarizə aparmaq üçün qanunvericilikdə iki qanunun mövcud olmasına baxmayaraq, bu vəziyyət həmin qanunlar əsasında yaradılmış iki təhlükəsizlik komissiyasının rəhbərliyində təmsil olunan şəxslər üçün ciddi narahatlıq doğurmalıdır”.

2025-ci ilin oktyabrı ilə 2026-cı ilin avqustu arasında qeydə alınan hadisələr sırasına peşə fəaliyyəti ilə əlaqəli 1 qətl, 3 sui-qəsd cəhdi, 18 ölüm və ya fiziki zərər hədəsi, 11 fiziki hücum, 13 məhkəmə işi və 32 məhkəmə təqibi hədəsi daxildir.

Hadisələrin ən çox qeydə alındığı bölgə Pəncab olub (49 hadisə – ümumi sayın yarısından bir qədər çoxu); ondan sonra müvafiq olaraq Xeybər-Paxtunxva, İslamabad və Bəlucistan gəlir. Ən çox hədəf alınanlar rəqəmsal media və müstəqil jurnalistlər olub. Zərərçəkənlər və ya onların ailələri hadisələrin təxminən üçdə ikisində dövlət orqanlarını və rəsmi şəxsləri təhrikçi tərəf kimi göstəriblər.

Hesabatda mübahisəli “Elektron Cinayətlərin Qarşısının Alınması Haqqında” Qanun (PECA) və Milli Kibercinayətlərin Təhqiqatı Agentliyinin (NCCIA) ondan jurnalistlərə qarşı – fərqli fikirləri cəzalandırmaq məqsədilə – getdikcə daha tez-tez istifadə etməsi, ölkədə onlayn jurnalistikaya qarşı yönəlmiş bu “hüquqi mühasirənin” əsas elementi kimi göstərilir.

Jurnalistlərə qarşı Peka ilə əlaqəli nümayəndəli işlərin ətraflı təhlili, böhtan, yalan məlumat, təqib və ya nüfuza zərər vurma iddialarının kibercinayətkarlıq prosedurları vasitəsilə, o cümlədən dövlət xərcləri, korrupsiya və ya rəsmi davranış barədə məlumat verməklə bağlı işlərdə yönləndirildiyi təkrarlanan modelləri ortaya qoyur.

Hesabatda deyilir ki, təsdiqlənmiş FIR və ya məhkumluq olmadan belə, proses özü çağırışlar, cihazların yoxlanılması, səyahət, hüquqi xərclər, saxlanma, təkrar dinləmələr və nüfuza zərər vurma yolu ilə “cəzalandırıcı” olur.

Hesabatda əlavə olunur ki, yardım adətən son bəraətdən daha çox girov və ya prosedur müdafiəsi ilə məhdudlaşır.

Hesabatda həmçinin Peka ilə əlaqəli işlərlə üzləşən jurnalistlər və digər media mütəxəssisləri üçün hüquqi tədbirlərin zərərli təsirlərini minimuma endirməyə kömək etmək üçün təlimatlar təqdim olunur.

O, biri federal səviyyədə, digəri isə Sinddə olan iki yüksək səlahiyyətli təhlükəsizlik komissiyasının yaradılmasına baxmayaraq, media işçiləri üçün institusional təminatların olmaması ilə bağlı narahatlıq ifadə edir.

“Federal jurnalistlərin müdafiəsi mexanizmi effektiv şəkildə işləmir, Sind Komissiyası isə daha çox görünsə də, Karaçidən kənarda məhdud əhatə dairəsinə malikdir və müdafiə təsirini nümayiş etdirir”, - deyə bildirilir.


Reportyor.az 


KARUSEL / DÜNYA