Beynəlxalq alimlər qrupu illər əvvəl Zimbabvedə tapılan qalıqlardan yeni bir dinozavr növünü müəyyən edib. Bu kəşf Afrikada paleontologiyanın geniş, əsasən araşdırılmamış potensialını vurğulayır.

Tədqiqatçılar ilk dəfə 2018-ci ildə dünyanın ən böyük süni göllərindən biri olan Kariba gölü yaxınlığında ərazidə gəzən timsahlar, suaygırları, eləcə də şir və fillərin olması səbəbindən riskli bir ekspedisiya zamanı səpələnmiş dinozavr sümüklərini aşkar ediblər.

Son bir araşdırmaya görə, 8 illik qazıntı və fosil təhlilindən sonra alimlər "Musangwe matusadonensis" adını verdikləri yeni bir dinozavr növünü müəyyən ediblər.

Dinozavr təxminən 210 milyon il əvvəl, Trias dövrünün sonlarında yaşayıb və sauropodomorf qrupuna aid olan Diplodocus kimi uzunboyunlu dinozavrların ilk qohumlarından biri olub.

Alimlər onun uzunluğunun təxminən 4,5 metr, təxminən kiçik bir avtomobil ölçüsündə və çəkisinin təxminən 222 kiloqram olduğunu təxmin ediblər. Onlar fosili tapılan heyvanın təxminən səkkiz yaşında, demək olar ki, tam böyüməyə çatdıqdan sonra öldüyünə inanırlar.

Tədqiqatçılar "Musangwe matusadonensis"in bitki mənşəli olduğunu irəli sürdülər, lakin onun pəhrizini təsdiqləmək üçün kəlləsini tapmağın lazım olduğunu söylədilər.

Komanda onurğa, qabırğa və ətraflardan sümüklər tapdı, lakin dişləri və çənələri dinozavrın pəhrizi haqqında vacib məlumat verə biləcək başını tapa bilmədi.

Ekspedisiyanın rəhbəri və tədqiqatın həmmüəllifi Cənubi Afrikadakı Vitvatersrand Universitetinin professoru Jonah Choiniere, tam skeletlərin tapılmasının olduqca nadir olduğunu söylədi.

O, əlavə etdi ki, hər 100 nümunədən yalnız biri əlaqəli skelet saxlaya bilər, halbuki bu nümunələrin hər 10-dan yalnız birində kəllə var.
"Musangwe" adı yerli şona dilində "kolluqda yaşayan" deməkdir, dinozavrın kəşf edildiyi ucqar əraziyə aiddir və iki həftəlik ekspedisiya zamanı alimləri qoruyan vəhşi təbiət bələdçisinin şərəfinə yazılıb.

"Matusadonensis" növü yaxınlıqdakı Matusadona Milli Parkından gəlir və burada safari düşərgəsi sahibi əvvəlcə tədqiqatçıları mümkün fosillərin olması barədə xəbərdar etmişdi.

Britaniya, Cənubi Afrika və Zimbabvedən olan alimlərin daxil olduğu komanda, ucqar qazıntı sahələrinə çatmaq üçün kiçik qayıqlara keçməzdən əvvəl səyyar çay laboratoriyası qayığından istifadə etmişdir.

Çoyniere bildirib ki, ərazidəki çoxlu sayda suaygır ekspedisiyanı "qorxulu" edir, eyni zamanda komandaya vəhşi təbiəti yaxından müşahidə etmək üçün müstəsna bir fürsət verib.

"Musangwe matusadonensis", komandanın regionda ikinci diqqətəlayiq kəşfini təmsil edir. Bu kəşf, 2017 və 2018-ci illərdə iki ekspedisiya zamanı qohumu "Musankwa sanyatiensis"in tapılmasından sonra baş verib və 2024-cü ildə rəsmi olaraq adlandırılıb.

Alimlər hesab edirlər ki, iki növ eyni mühitdə ağciyər balığı və timsah kimi fitozavrlarla yanaşı yaşayıb və onların fosilləri yaxınlıqdakı ərazilərdə tapılıb.


Reportyor.az 



MARAQLI / KARUSEL