Qlükoza, insanın qəbul etdiyi qidalardan əldə edilən və qanda mövcud olan bir şəkər növüdür. Orqanizmin hüceyrələri enerjiyə olan ehtiyaclarını ödəmək üçün qlükozadan istifadə edir; bu prosesdə qlükozanın hüceyrələrə daxil olmasını təmin edən "insulin" adlı hormon mühüm rol oynayır.

ABŞ Milli Tibb Kitabxanası tərəfindən idarə olunan "MedlinePlus" saytının məlumatına görə, diabet zamanı orqanizm ya kifayət qədər insulin istehsal etmir, ya da hüceyrələr ondan səmərəli şəkildə istifadə edə bilmir. Nəticədə qlükoza hüceyrələrə daxil ola bilmir və bu da qanda şəkər səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olur.

Qandakı qlükoza, eritrositlərdə (qırmızı qan hüceyrələrində) olan bir zülal növü – hemoqlobinlə birləşir. Qanda qlükoza səviyyəsi artdıqca, qlükoza ilə birləşən hemoqlobinin miqdarı da çoxalır. HbA1c testi, tərkibində qlükoza ilə birləşmiş hemoqlobin olan eritrositlərin faiz nisbətini ölçür.

HbA1c testi insanın son üç ay ərzindəki orta qan qlükoza səviyyəsini əks etdirir; çünki qlükoza, təxminən üç ay yaşayan eritrositlərin bütün ömrü boyu hemoqlobinə bağlı qalır.

Yüksək HbA1c səviyyəsi diabet səbəbindən qanda qlükozanın artdığını göstərir. Bu vəziyyət ürək xəstəlikləri, böyrək xəstəlikləri və sinir zədələnmələri kimi ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər.

Bununla belə, müalicə və həyat tərzindəki dəyişikliklər vasitəsilə qanda qlükoza səviyyəsini nəzarətdə saxlamaq mümkündür.

ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzləri (CDC) aşağıdakı hallarda diabet və prediabetin aşkarlanması üçün HbA1c testinin verilməsini tövsiyə edir:

- Əgər şəxs 45 yaşdan yuxarıdırsa: Nəticələr normal olduqda, mütəxəssis həkim yaş və risk faktorlarına əsaslanaraq təkrar testin nə vaxt aparılmalı olduğunu tövsiyə edəcək. Əgər nəticələr prediabeti göstərirsə, həmin şəxs adətən hər bir-iki ildən bir müayinədən keçməlidir. Həkim testin tezliyi və diabet riskini azaltmaq üçün görüləcək tədbirlər barədə məsləhət verə bilər. Əgər nəticələr diabeti təsdiqləyirsə, vəziyyəti və müalicənin effektivliyini izləmək məqsədilə HbA1c testi ildə ən azı iki dəfə aparılmalıdır. - Əgər şəxsin yaşı 45-dən azdırsa, lakin aşağıdakı səbəblərə görə onda diabetin inkişaf riski yüksəkdirsə:
1. Prediabetin olması

2. Artıq çəki və ya piylənmə

3. Valideynlərdən birində və ya doğma bacı-qardaşda 2-ci tip diabetin olması

4. Yüksək qan təzyiqi və ya yüksək xolesterol səviyyəsi

5. Ürək xəstəliyi və ya insult keçirmə tarixi

6. Həftədə 3 dəfədən az fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq

7. Hamiləlik dövründə diabet (gestasion diabet) keçirmək və ya təxminən 4 kq-dan ağır çəkili körpə dünyaya gətirmək

8. Polikistoz yumurtalıq sindromunun (PKYS) olması

Həmçinin, aşağıdakı kimi diabet əlamətləri müşahidə edildikdə şəxsə HbA1c testi lazımdır:
1. Həddindən artıq susuzluq hissi

2. Tez-tez sidiyə getmə

3. Səbəbsiz çəki itkisi

4. Həddindən artıq aclıq hissi

5. Görmənin bulanıqlaşması

6. Əl və ya ayaqlarda keyimə və ya qarışqa gəzməsi hissi

7. Yorğunluq

8. Dərinin quruması

8. Yavaş sağalan xora və ya yaralar

9. Tez-tez təkrarlanan və qeyri-adi infeksiyalar


Reportyor.az 



SAĞLAMLIQ / KARUSEL