Karikaturaçı Brendan Loper internetdə geniş yayılan bir karikaturanın müəllifi olduğunu düşünən insanlardan mesajlar almağa başladı. Şəklin üzərində onun təxəllüsü qeyd olunmuşdu, lakin təsvir əslində ChatGPT vasitəsilə yaradılmışdı.

"Nieman Lab" süni intellekt tərəfindən yaradılmış karikaturalarda "The New Yorker" üçün işləyən 15-dən çox karikaturaçının imzalarının peyda olmasını qeydə alıb.
Bu adlar internetdə yayılan şəkillərə yalançı etibarlılıq hissi verə və rəssamların həmin əsərlərin yaradılmasında heç bir iştirakı olmamasına baxmayaraq, onların sanki müəlliflərin orijinal imzalarını daşıdığı təəssüratını yarada bilər.

Buna bir nümunə ChatGPT tərəfindən yaradılan və internetdə geniş yayılan bir karikatura idi; həmin şəkildə "The New Yorker" karikaturaçısı Brendan Loperin təxəllüsü olan "Bloper" imzası var idi, halbuki o, şəkli nə çəkmiş, nə də imzalamışdı.

İmza təqlidi niyə narahatlıq doğurur?

Karikaturaçı Emili Fleyk "Nieman Lab"a bildirib ki, onun təxəllüsünü daşıyan şəkillər bir neçə rəssamın üslubunun qarışığı kimi görünürdü, lakin üzərindəki imza onun öz orijinal imzasına çox bənzəyirdi və asanlıqla tanınırdı.

2025-ci ildə OpenAI bəyan etdi ki, ChatGPT müəyyən bir studiyanın bədii üslubunu təqlid edə bilər, lakin ayrı-ayrı rəssamların fərqli üslubunu dəqiq şəkildə təkrar yarada bilməz.

Bununla belə, rəssamların imzalarının təkrarlanması bədii əsərlərin müəlliflərə aid edilməsi ilə bağlı fərqli bir məsələni ortaya qoyur.

Problem sadəcə rəsm üslubunun təqlid edilməsi ilə məhdudlaşmır; məsələ həm də rəssamın adının onun nə yazdığı, nə də illüstrasiya etdiyi satirik məzmunla əlaqələndirilməsini əhatə edir.

Şəkli paylaşan insanlar onun ChatGPT vasitəsilə yaradılması üçün istifadə olunan orijinal sorğulara (promptlara) çıxış əldə etməyə bilərlər. Eyni zamanda, adları bu şəkillərdə görünən rəssamlar özlərinin heç bir əlaqəsi olmayan işlərlə bağlı sualları cavablandırmaq məcburiyyətində qala bilərlər.

Brendan Loperin başına məhz bu hadisə gəldi.

Qoruyucu tədbirlər imza təqlidinin qarşısını ala bildimi?
"Nieman Lab" məsələni işıqlandırdıqdan sonra ChatGPT xəbərdarlıqlar göstərməyə başladı; bu xəbərdarlıqlarda bildirilirdi ki, "The New Yorker" üslubunda karikaturalar yaratmaqla bağlı sorğular üçüncü tərəfin müəllif hüquqları ilə qorunan məzmununa bənzərliklə bağlı siyasətlərlə ziddiyyət təşkil edə bilər.

Lakin bu xəbərdarlıqlar problemi həll etmədi, çünki sistem hələ də real rəssamların adlarını daşıyan digər karikaturaları yaratmağa imkan verirdi. OpenAI süni intellekt modellərinin gözlənilməz davranışları ilə bağlı məlumatları müsbət qarşıladığını bildirib.

Bu hadisə həmçinin iyun ayında ortaya çıxan və şirkətin problemi həll etmək üçün dəyişikliklər etməsindən sonra belə davam edən, ChatGPT-nin təsvir yaratma funksiyası ilə bağlı təhlükəsizlik tədbirlərinə aid başqa bir məsələni xatırladır.

Tədqiqatçılar müəyyən etmişdilər ki, mətn sorğularında (promptlarda) kiçik dəyişikliklər etməklə təsvir yaratma ilə bağlı bəzi məhdudiyyətləri hələ də aşmaq mümkün olur.

Təsvir yaratma alətinin karikaturaçıların imzalarını dəqiq hansı üsulla təkrarlaya bildiyi hələ də aydın deyil.

"The New Yorker" jurnalının naşiri olan "Condé Nast" şirkəti 2024-cü ildə OpenAI ilə məzmun müqaviləsi bağlayıb.

Bununla belə, jurnal karikaturalarının süni intellekt modellərinin təlimində istifadəsi üçün heç bir lisenziya vermədiyini təsdiqləyib.

Eyni zamanda, OpenAI öz alətləri vasitəsilə yaradılan təsvirlərdə real rəssamların adlarının necə peyda olduğunu izah etməkdən imtina edib.

Oxucular karikaturaçının kimliyini necə yoxlaya bilərlər?

OpenAI şirkətin məhsulları vasitəsilə yaradılmış məzmunla əlaqəli göstəriciləri axtaran açıq istifadəyə verilmiş təsvir yoxlama aləti təqdim edir.

Belə göstəricilərin aşkar edilməsi təsvirin şirkətin alətləri vasitəsilə yaradılıb-yaradılmadığını müəyyən etməyə kömək edə bilər, lakin bu, karikaturada adı çəkilən rəssamın həmin əsəri yaratdığını və ya onun dərcini təsdiqlədiyini sübut etmir.

Digər tərəfdən, süni intellektin istifadəsinə dair göstəricilərin tapılmaması təsvirin mütləq insan tərəfindən yaradıldığı anlamına gəlmir.

Təsvirlərin yenidən paylaşılması və ya redaktə edilməsi onların metadatalarını silə və ya daxil edilmiş rəqəmsal su nişanlarının aşkarlanmasını çətinləşdirə bilər.

Yoxlama alətlərinin effektivliyi həmçinin təsvirin nə vaxt yaradılmasından və onun hazırlanmasında istifadə olunan üsuldan asılı olaraq dəyişir.

Buna görə də, əgər oxucular tanınmış rəssamın imzasını daşıyan bir karikatura ilə rastlaşsalar, həmin əsəri rəssama aid etməzdən əvvəl onu rəssamın portfelində və ya əsərlərini dərc etdiyi media qurumunun rəsmi arxivində axtarmalıdırlar.

Bu hadisə süni intellektin incəsənət və media icmaları qarşısında yaratdığı yeni bir problemi önə çıxarır. Məsələ artıq yalnız süni intellekt alətlərinin yaradıcı üslubları təqlid etmək bacarığı ilə məhdudlaşmır; o, həmçinin real rəssamların ad və imzalarından onların iştirakı olmadan istifadə etməklə süni intellekt tərəfindən yaradılmış əsərlərə saxta müəlliflik aid edilməsi ehtimalını da əhatə edir.

Reportyor.az 




KARUSEL / CƏMİYYƏT