Beyniniz sabit formaya malik sərt bir struktur deyil. Əksinə, o, hər gün etdikləriniz və düşündükləriniz əsasında öz formasını dəyişən elastik gilə bənzəyir. Bu, sadəcə ədəbi metafora deyil, həm də "neyroplastiklik" kimi tanınan elmi reallıqdır.

Gündəlik davranışlarımızın əksəriyyəti avtopilot rejimində həyata keçirilir. Biz dişlərimizi fırçalayır, geyinir və işə tanış yollarla gedirik; bu vərdişlər beynin minimal əlavə səylə fəaliyyət göstərməsinə imkan verir.

Lakin "Al Jazeera Net"də dərc olunan hesabata görə, gözlənilməz hərəkətlərlə beyninizi təəccübləndirib onu rahatlıq zonasından çıxardıqda, beyin dərhal neyrotrofik faktorlar adlanan xüsusi zülalları istehsal etməyə başlayır. Bu zülallar yeni sinir hüceyrələrinin böyüməsini stimullaşdıran və tamamilə yeni sinir yolları yaradan "təbii gübrə" rolunu oynayır.

Budur, ilk baxışdan qəribə görünə bilən, lakin son araşdırmalara əsasən beyni sınağa çəkərək zəka və diqqəti artıra bilən bəzi qeyri-ənənəvi gündəlik vərdişlər:

1. Dişləri dominant olmayan əllə fırçalamaq
Diş fırçasını daha zəif əlinizlə (sağlaksınızsa, sol əlinizlə) tutduğunuz zaman beyninizi avtomatik davranış modellərindən imtina etməyə məcbur edirsiniz.

Bu sadə hərəkət ciddi şüurlu diqqət tələb edir; o, motor qabığını stimullaşdırır və beynin alın payını (frontal lob) əlin incə hərəkətləri ilə vizual məlumatları əlaqələndirən yeni bağlantılar qurmağa təşviq edir.

2. Soyuq duşun yaratdığı şok effekti
"Healthline"da idrak funksiyalarının gücləndirilməsi ilə bağlı dərc olunan hesabatlar göstərir ki, soyuq suyun yaratdığı mülayim termal şok beyni daha çox miqdarda norepinefrin və dopamin ifraz etməyə stimullaşdırır. Bu, enerji səviyyəsini tez bir zamanda artıra, həmçinin gün ərzində daha kəskin diqqət və daha sabit əhval-ruhiyyə təmin edə bilər.

Beləliklə, soyuq duşun son bir-iki dəqiqəsi sinir sistemi üçün bir növ ağıllı "yenidən başlatma" (reboot) rolunu oynaya bilər.

3. Bir neçə dəqiqə geriyə doğru yerimək
Londonun Roehampton Universitetində aparılan bir araşdırma müəyyən edib ki, geriyə doğru hərəkətin faydaları təkcə fiziki tarazlığın yaxşılaşdırılması ilə məhdudlaşmır, həm də idrak qabiliyyətlərini artırır. Araşdırma nəticələri hər gün bir neçə dəqiqə geriyə doğru yeriməyi qısamüddətli yaddaşı stimullaşdırmaq, həmçinin beynin detalları yadda saxlamaq və məlumatı tez bir zamanda geri çağırmaq qabiliyyətini artırmaqla əlaqələndirir. 4. Gündəlik işləri gözlərinizi yumaraq yerinə yetirmək
Məqsəd, duş qəbul etmək və ya paltar seçmək və geyinmək kimi sadə gündəlik işləri gözlərinizi yumaraq yerinə yetirməkdir. Beynin informasiya emalının böyük bir hissəsini təşkil edən görmə qabiliyyətini bloklamaqla, toxunma və eşitmə hisslərinizi, eləcə də tarazlıq sisteminizi daha aktiv hala gətirməyə məcbur edirsiniz.

Bu qəfil dəyişiklik beynin hissiyyat korteksini stimullaşdırır və yeni sinir yollarını aktivləşdirir, potensial olaraq daha dəqiq zehni xəritələr yaratmaq və vizuallaşdırmaq qabiliyyətinizi artırır.

5. Səhifəni tərs oxumaq
Səhifəni tərs oxuyaraq kitab və ya məqalə oxumağa çalışdığınız zaman beyniniz normalda istifadə etdiyi sözlərin sürətli vizual emalına etibar edə bilməz. Nəticədə, beynin dil və vizual emal mərkəzləri hərfləri deşifrə etmək və onları birləşdirmək üçün daha çox çalışmalıdır. Bu, zehni çevikliyi və dərin anlamanı inkişaf etdirə biləcək tələbkar bir zehni məşq yaradır.

6. Özünüzlə ucadan danışmaq
İctimai yerlərdə özünüzlə danışmaq qeyri-adi görünə bilər, lakin psixologiya mütəxəssisləri bunu "özünüidarəetmə nitqi" kimi tanınan düşüncəni təşkil etmək üçün təsirli bir vasitə kimi tanıyırlar.

Bu davranış dağınıq düşüncələri konkret cümlələrə və anlayışlara çevirməyə kömək edir, təkrarlanan problemləri həll edərkən sürətli düşünməni yaxşılaşdırır və işdə diqqətin yayınmasını azaldır.

Bu baxımdan, zehni sağlamlıq üzrə ixtisaslaşmış platforma olan Psychology Today qeyd edir ki, özünüzlə ucadan danışmaq konsentrasiyanı yaxşılaşdıra, gündəlik vərdişləri yenidən formalaşdırmağa kömək edə və zehni fəaliyyəti nəzərəçarpacaq dərəcədə artıra bilər.

Reportyor.az 


KARUSEL / CƏMİYYƏT