Qazaxıstan ölkədə böyük pişiyin son təsdiqlənmiş müşahidəsindən yeddi ildən çox müddət sonra ilk pələngini vəhşi təbiətə buraxıb.

31 iyul 2026-cı ildə Qazaxıstanın cənub-şərqindəki 450.000 hektar (1,1 milyon akr) ərazini əhatə edən İle-Balxaş Dövlət Təbiət Qoruğunun vəhşi təbiətinə buraxılan Ümit adlı yetkin dişi Amur pələngi pikapın arxasında qəfəsindən tullanıb.

Qazaxıstan hökumətinin 3 avqustda verdiyi açıqlamaya görə, Ümitin hərəkətlərini və davranışlarını real vaxt rejimində izləmək üçün peyk izləmə yaxalığı quraşdırılıb.

Qazaxıstanın Ekologiya və Təbii Sərvətlər naziri Yerlan Nıssanbayev açıqlamada bildirib: "Bu gün həqiqətən tarixi bir hadisənin şahidi oluruq. Qazaxıstanda pələnglərin məhv edilməsindən bəri 70 ildən çox müddətdə ilk dəfə olaraq bir pələng tarixi yaşayış yerlərinə qaytarılıb."

Ümitin buraxıldığı İle-Balxaş Qoruğunun ərazisində bir vaxtlar nəsli kəsilmiş Xəzər (Turian) pələngi yaşayırdı. Onun Qazaxıstanda sonuncu dəfə təsdiqlənmiş müşahidəsi 1948-ci ildə qeydə alınıb. Ümit, Rusiyanın Uzaq Şərqində və Çinin şimal-şərqində yaşayan materik Asiya pələnginin (Panthera tigris tigris) populyasiyasından olan Amur pələngidir.

Amur və Xəzər pələngləri bir vaxtlar iki fərqli pələng alt növü kimi tanınırdı, lakin IUCN hər ikisini 2017-ci ildə Panthera tigris tigris kimi tanıyıb.

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin məlumatına görə, pələnglərin Qazaxıstana qaytarılması üçün hazırlıqlar on ildən çox vaxt aparıb.

Qoruq 2018-ci ildə pələnglərin vəhşi təbiətə qayıtması üçün lazımi şərait yaratmaq, o cümlədən Buxara maralı (Cervus hanglu bactrianus) və kulan (Equus hemionus kulan) kimi təbii ovlarının populyasiyasını artırmaq səyləri üçün yaradılıb.

Qazaxıstan hökuməti, araşdırmaların, yaşayış yerlərinin itirilməsi və insanların ovlanması səbəbindən nəsli kəsilmiş Xəzər pələnglərinin genetik quruluşunun demək olar ki, eyni olduğunu göstərdikdən sonra Amur pələnglərini seçdi.

Ümit, Moskva tərəfindən Qazaxıstana hədiyyə edilən dörd Amur pələngindən biridir. Rusiyanın uzaq şərqindəki Xabarovsk diyarından tutulan heyvanlar - iki yetkin pələng və altı-yeddi aylıq iki bala - Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin səfərindən əvvəl 2026-cı ilin may ayında Qazaxıstana gətirildi.


Yerli Qazaxıstan mediasının verdiyi məlumata görə, yetkin erkək pələng Amur və iki bala Turan və Ussuri hazırda İle-Balxaş qoruğundakı adaptasiya sahələrində yaşayırlar.

Qazaxıstan hökumətinin açıqlamasına görə, Amur davranış testlərindən keçir və testlər başa çatdıqdan sonra vəhşi təbiətə buraxılacaq və mütəxəssislər onun təkbaşına yaşamağa tam hazır olduğunu təsdiqləyirlər.

Bu arada, iki balasının ən azı 18 aylıq olana qədər xüsusi sahələrdə qalması gözlənilir. Bəyanatda deyilir: “Hər bir pələng üçün baytarlıq müayinələri və davranış testləri başa çatdıqdan sonra, onların vəhşi təbiətə buraxılması ehtimalı ilə bağlı fərdi qərar qəbul ediləcək”.

Reportyor.az 
MARAQLI / KARUSEL