Yeni bir araşdırma göstərib ki, axşam qəhvə içməyin təsirləri həmişə yuxu saatlarının sayının azalması və ya hətta yuxuya getməkdə çətinlik kimi özünü göstərmir; əksinə, onlar əsasən yuxu keyfiyyəti və gecə istirahəti ilə əlaqədardır.

Bu mövzu illərdir geniş müzakirələrə səbəb olub: axşam qəhvə istehlakının beyinə və nəticədə yuxu keyfiyyətinə təsiri nədir? Bəzi insanlar asanlıqla yuxuya gedir, digərləri isə gecə yarısına qədər yataqda fırlanırlar.

Getdikcə artan bir araşdırmanın nəticələri göstərir ki, qəhvənin yuxunu çox çətinləşdirib-çətinləşdirməməsi sualı həddindən artıq sadələşdirilir. Bu tədqiqatların nəticələrinə görə, daha vacib olan şey yuxu zamanı beyində baş verənlərdir.

Bu səbəblərə görə, kofeinin yuxuya təsirini araşdıran alimlər getdikcə beyin fəaliyyətini qeyd etmək üçün istifadə edilən praktik bir metod olan elektroensefaloqrafiyaya (EEG) müraciət edirlər. Bu texnologiya sayəsində təkcə yuxu müddətini və ya oyanma anlarını deyil, həm də bioloji yuxu prosesinin özünün keyfiyyətini izləmək mümkün olub.

Vrotslav Tibb Universitetinin professoru Donata Kurpas çərşənbə günü verdiyi açıqlamada bildirib ki, "EEG alimlərə insanın beyninin necə yatdığını görməyə imkan verir". O izah edib ki, ənənəvi yuxu qiymətləndirməsi yalnız yuxu müddətini və onun mərhələlərini ölçür, kəmiyyət EEG analizi isə yuxu dərinliyinin və onun bərpaedici xüsusiyyətlərinin vacib göstəricisi olan yavaş dalğa aktivliyinin azalması kimi daha incə dəyişiklikləri aşkar edir.

Yavaş dalğalar dərin yuxunun əsas komponentidir - bədənin bərpası, enerji ehtiyatlarının bərpası və düzgün beyin funksiyasından məsul olan mərhələ.

Kofeinin Təsiri
"Nutrients" jurnalında dərc olunan tədqiqatlar göstərir ki, kofeinin təsirləri həmişə yalnız yuxu müddətinin qısaldılmasında və ya yuxuya getməkdə çətinlik çəkməsində deyil, əksinə onun keyfiyyət səviyyəsində özünü göstərir. Nəticələrə görə, bu o deməkdir ki, bədən səkkiz saat yataqda qala bilər, lakin beyin fəaliyyətini tam bərpa etmir.

"Yaxşı yuxunun subyektiv hissi həmişə tədqiqatçıların neyrofizioloji qeydlər vasitəsilə müşahidə etdikləri ilə uyğun gəlmir", Kurpas deyib. "İnsan əhəmiyyətli çətinliklər olmadan yuxuya gedə bilər, beyində isə dərin yuxu mərhələsinə çatmağın daha az əlaməti ola bilər."

Tədqiqata görə, genetika, metabolik sürət, yaş, stress səviyyələri və xroniki yorğunluq fərdlər arasında kofeinə reaksiya baxımından əhəmiyyətli dəyişikliklərdə təsirli rol oynayır.

Bu məlumat intellektual peşələrdə çalışan insanlar, idmançılar və performansı və diqqəti artırmaq üçün müntəzəm olaraq kofeindən istifadə edən hər kəs üçün olduqca vacibdir.

Kofein diqqəti artırır və yorğunluq hissini azaldır, lakin mütəxəssislər onun təsirlərinin bəzən müəyyən vaxtlarda gecə enerjisinin bərpası prosesinin hesabına enerji qazanmağa bənzəyə biləcəyini qeyd edirlər.

Kurpas əlavə edib ki, "Əgər kofein insana gün ərzində tapşırıqlarını yerinə yetirməyə kömək edirsə və eyni zamanda gecə bərpa keyfiyyətinin pisləşməsinə səbəb olursa, pis bir dövr yarana bilər: daha çox yorğunluq, stimullaşdırıcılara daha çox ehtiyac və daha aşağı keyfiyyətli yuxu".

Bu səbəbdən, müasir yuxu tədqiqatları diqqətini sadəcə yuxu müddəti ilə bağlı sadə suallar verməkdənsə, gecə istirahəti zamanı beynin necə fəaliyyət göstərməsinə yönəldir.

"Kofein öz-özlüyündə nə yaxşı, nə də pisdir. Lakin o, bədən üçün stimullaşdırıcı maddədir və onun təsiri istehlak vaxtından, yaşdan, yuxu keyfiyyətindən və stress səviyyələrindən asılıdır".


Reportyor.az 



KARUSEL / CƏMİYYƏT