Filippinin müsəlman əksəriyyətli muxtar bölgəsi olan BARMM, onilliklər boyu davam edən öz müqəddəratını təyin etmə mübarizəsindən sonra, cümə günü ilk baş nazirini seçməklə tarixi bir mərhələyə qədəm qoydu.

Sentyabrın 14-də seçici fəallığının 84 faizdən çox olduğu ilk seçkilərin keçirilməsindən sonra, Müsəlman Mindanaodakı Banqsamoro Muxtar Bölgəsi cümə günü Kotabato şəhərində parlamentinin ilk iclasını keçirdi.

Beş illik müddətə fəaliyyət göstərəcək 80 üzvlü parlament, cümə günü keçirilən iclasda öz hökumət başçısını seçdi və Əbdülrauf Makakuanı Banqsamoronun baş naziri vəzifəsinə gətirdi. O, 51 səs topladı; keçmiş baş nazir Murad İbrahim isə 27 səs aldı. Səsvermədə bir nəfər bitərəf qaldı, bir nəfər isə iştirak etmədi.

Baş nazir qismində etdiyi ilk çıxışında Makakua dedi: "Bu gün əsl özünüidarəetməyə doğru apardığımız uzun yolumuzda növbəti bir addımdır. Daha güclü bir Banqsamoro qurmaq sadəcə ortaq arzulara sahib olmaqdan daha artığını tələb edir; bu, etimad, qarşılıqlı anlayış və birlikdə irəliləmək istəyi tələb edir. Bu yeni mərhələyə başlayarkən dərk edirəm ki, etimadı bərpa etmək vaxt aparır, fikir ayrılıqlarını aradan qaldırmaq dialoq tələb edir, ixtilafların həlli isə yetkinlik və qarşılıqlı hörmətə əsaslanır."

O, hər bir səsin və narahatlığın eşidildiyi bir mühit yaratmağa sadiq olduğunu vurğulayaraq, "fikir ayrılıqlarının parçalanmağa deyil, qarşılıqlı anlayış üçün fürsətə çevriləcəyini" qeyd etdi.

69 yaşlı Makakua əvvəllər Banqsamoro Keçid Hakimiyyətinin üzvü olub. "Sammi Qambar" kimi də tanınan Makakua, Moro İslam Azadlıq Cəbhəsinin (MİAC) yüksək rütbəli liderlərindən biri olub və təşkilatın silahlı qanadının qərargah rəisi vəzifəsində çalışıb. O, 2025-ci ilin mart ayında Prezident Ferdinand Markos kiçik tərəfindən müvəqqəti baş nazir təyin edildi və bununla da 2019-cu ildən etibarən bu vəzifəni icra edən İbrahimi əvəzlədi.

Banqsamoro 2014-cü ilə qədər onilliklər boyu davam edən separatçı mübarizənin mərkəzində idi. Həmin il Filippin hökuməti Moro İslam Azadlıq Cəbhəsi (MILF) ilə daimi atəşkəs sazişi imzaladı. Bu razılaşma, əhalisinin əksəriyyəti katolik olan ölkədə ən böyük müsəlman icmasına ev sahibliyi edən bu regionda sülh və muxtariyyətə yol açdı.

Banqsamoro Muxtar Bölgəsi (BARMM) 2019-cu ildə, regionun muxtariyyətə keçid prosesi çərçivəsində yaradıldı və bu proses Makakuanın rəsmi seçilməsi ilə yekunlaşdı.

Əbu-Dabidəki Ənvər Qarqaş Diplomatik Akademiyasının dosenti və müsəlman Mindanao üzrə ekspert Rikard Jalkebro "Arab News"a bildirib: "Makakuanın seçilməsi mühüm addımdır, çünki baş nazir artıq öz səlahiyyət mandatını seçilmiş Banqsamoro parlamentindən alır. Bu, regiondakı qurumlara daha möhkəm demokratik təməl qazandırır".

Makakuanın MILF-dəki keçmiş fəaliyyəti ona həm hərəkat, həm də sülh prosesi ilə bağlı "əhəmiyyətli təcrübə" qazandırsa da, onun "bu təcrübədən istifadə edərək, daha geniş parlament koalisiyası vasitəsilə idarəetməni həyata keçirərkən MILF rəhbərliyi ilə əməkdaşlığı qoruyub saxlaya bilib-bilməyəcəyi" hələlik sual doğurur.

Jalkebro əlavə edib ki, regionda hər hansı irəliləyiş əldə etmək üçün "siyasi fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, Manila, regional administrasiya və MILF arasında əməkdaşlıq tələb olunur".

O qeyd edib: "İlk növbədə diqqət yetirilməli olan məsələlər bunlardır: sülh sazişi ətrafındakı əməkdaşlığı qorumaq, normallaşma ilə bağlı hələ yerinə yetirilməmiş öhdəliklər üzrə konkret addımlar barədə razılığa gəlmək və əsas xidmətlərin göstərilməsi keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq".

"Region sakinləri üçün əsas sınaq bundan ibarət olacaq: seçilmiş hökumət daha çox təhlükəsizlik, xidmətlərə daha ədalətli çıxış və daha etibarlı dolanışıq imkanları yarada biləcəkmi? Sülh prosesi gündəlik həyatda daha hiss olunan və real nəticələr verən bir prosesə çevrilməlidir".

Reportyor.az 



KARUSEL / DÜNYA