Mövcud sübutlar göstərir ki, toxum yağları özlüyündə zərərli deyil və hətta ürək sağlamlığına fayda verə bilər; lakin onların yüksək temperaturda təkrar-təkrar qızdırılması və ya istifadəsi potensial zərərli birləşmələrin yaranmasına səbəb ola bilər.

Toxum yağları ilə bağlı narahatlıqlar əsasən onların tərkibindəki omeqa-6 çoxdoymamış yağlarla əlaqələndirilir. Bəzi mütəxəssislər hesab edir ki, kifayət qədər omeqa-3 qəbul etmədən həddindən artıq omeqa-6 istehlakı iltihaba səbəb ola bilər və bu da öz növbəsində ürək-damar sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. Bu fikir, xüsusilə sosial mediada, toxum yağları ilə zəngin qidalanmanın ürək xəstəlikləri və insult riskini artıra biləcəyinə dair iddiaları gücləndirib.

Bununla belə, "Stroke Association" (İnsult Assosiasiyası) təşkilatının tədqiqat şöbəsinin rəhbəri Dr. Luiz Flanaqan bildirib ki, hazırda bu cür iddiaları təsdiqləyən ciddi sübutlar yoxdur.

"Toxum yağlarının sağlamlıq üçün zərərli olması barədə çox danışılsa da, elmi sübutlar bunu təsdiqləmir", - deyə o bildirib və əlavə edib ki, ayrı-ayrı bitki yağlarının sağlamlığa xüsusi təsirlərini araşdıran tədqiqatların sayı nisbətən azdır.

2025-ci ilin martında aparılan ən son tədqiqatlardan biri ABŞ-da 200 000-dən çox insanı təxminən otuz il ərzində izləyib. Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bitki mənşəli yağların daha çox istehlakı ürək-damar xəstəlikləri səbəbindən ölüm riskinin azalması ilə əlaqəlidir.

Bitki yağlarının – həm toxumdan, həm də meyvədən əldə edilən yağların – daha çox qəbulu həmçinin ümumi ölüm riskinin, eləcə də xərçəng və ürək-damar xəstəlikləri nəticəsində ölüm hallarının azalması ilə əlaqələndirilib.

BBC, "How Not Eat Ultra-Processed" kitabının müəllifi diyetoloq Nikola Ludlam-Raine-dən sitat gətirərək bildirib ki, "Əhali tədqiqatları toxum yağlarının zərərini göstərməyib".

Lakin toxum yağlarının istifadə üsulu onların sağlamlıq profilinə təsir göstərə bilər. Health-ə görə, bir çox toxum yağları təmizlənir və yüksək temperaturlara məruz qaldıqda, xüsusən də eyni yağ dəfələrlə qızdırıldıqda oksidləşə bilər.

Oksidləşmə yağların parçalanması və sərbəst radikallar və müəyyən şərtlər altında trans yağlar kimi birləşmələr əmələ gətirməsi zamanı baş verir.

Həddindən artıq sərbəst radikallar hüceyrələrə zərər verə və iltihaba səbəb ola bilər, trans yağların isə ürək-damar xəstəlikləri riskini artırdığı məlumdur.

Təmizləmə həmçinin toxum yağlarında bəzi təbii olaraq meydana gələn faydalı birləşmələri, o cümlədən polifenol antioksidantları və E vitaminini azalda bilər ki, bu da yüksək dərəcədə təmizlənmiş versiyaları az emal olunmuş və ya soyuq preslənmiş alternativlərə nisbətən daha az qidalı edir.



Reportyor.az 


SAĞLAMLIQ / KARUSEL