Türkiyə parlamenti Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə arasında kollektiv təhlükəsizlik paktı olan "Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi"ni təsdiqləyib. Bu addım, husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı hücumları fonunda Ankaranın Ər-Riyada hərbi dəstək göndərməsinə yol açır.

Bu barədə Pakistan yerli mediası xəbər verir. 

Avqust ayında üç regional güc tərəfindən imzalanan və ötən ay parlamentin təsdiqinə təqdim olunan sazişə əsasən, tərəflərdən hər hansı birinə edilən hücum, hamısına edilmiş hücum sayılır.

İqtidar partiyasından olan bir millət vəkili ötən ay "Reuters" agentliyinə bildirib ki, Türkiyə bu saziş çərçivəsində Səudiyyə Ərəbistanına hərbi heyətin göndərilməsinə icazə verən mandatı da parlamentə təqdim edəcək.

Dövlət xəbər agentliyi "Anadolu"nun məlumatına görə, parlamentdəki müzakirələr zamanı hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasından olan millət vəkili Ziya Altunyaldız vurğulayıb ki, saziş regionda təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı genişləndirməyi hədəfləyir.

O, sənəddə hər hansı üçüncü ölkəyə qarşı yönəlmiş bir yanaşmanın olmadığını və əsas məqsədin münaqişələri gərginləşdirmək deyil, onların qarşısını almaq olduğunu qeyd edib.

"Reuters"in əldə etdiyi sənədə əsasən, sazişin birinci maddəsində deyilir ki, tərəflər bir-birinin ərazi bütövlüyünə, suverenliyinə və ya beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinə qarşı yaranan təhdidləri aradan qaldırmaq üçün "bütün zəruri vasitələrdən" istifadə edəcəklər.

Sazişin 2-ci maddəsində qeyd olunur: "Tərəflərdən biri başqa bir ölkə və ya ölkələr qrupu tərəfindən silahlı hücuma və ya hərbi təcavüzə məruz qaldıqda, digər tərəflər dərhal hücuma məruz qalan tərəfə yardım göstərəcək və bunun üçün əllərində olan bütün qarşılıqlı yardım imkanlarından istifadə edəcəklər".

NATO-nun 5-ci maddəsinə bənzəyən bu müddəa, BMT Nizamnaməsinin dövlətlərin silahlı hücuma qarşı fərdi və ya kollektiv özünümüdafiə hüququnu əhatə edən 51-ci maddəsinə istinad edir.

Həmin maddədə həmçinin bildirilir ki, üç ölkə tələb olunan yardımı obyektiv şəkildə qiymətləndirdikdən sonra dəstəyin əhatə dairəsini və xarakterini müəyyən edəcək, həmçinin öz imkanları, o cümlədən hərbi potensialları daxilində əməkdaşlıq edəcəklər.

Minimum 10 illik öhdəlik

Sazişə əsasən, onu imzalayan üç tərəfdən heç biri sənəd qüvvəyə mindikdən sonrakı ilk 10 il ərzində ondan çıxa bilməz. Bu müddətdən sonra ayrılmaq istəyən hər hansı bir tərəf, müqavilənin mətninə əsasən, digər imzalayan tərəflərə diplomatik kanallar vasitəsilə ən azı üç ay əvvəl yazılı bildiriş verməlidir.

Pakt, çıxma müddəalarına tabe olaraq, qeyri-müəyyən müddətə qüvvədə qalacaq. Mətndə deyilir ki, imzalayan tərəfin çıxması onun çıxmasından əvvəl razılaşdırılmış fəaliyyətlərə və ya layihələrə təsir göstərməyəcək, məxfi məlumatların qorunması ilə bağlı öhdəliklər isə məcburi olaraq qalacaq.

Saziş həmçinin tərəflərdən onun müddəalarına əsasən əldə edilmiş məxfi məlumatların və sənədlərin məxfiliyini qorumağı tələb edir. Mətnə görə, bu cür materiallar müqavilənin tərəflərindən kənarda heç bir dövlətə, şirkətə və ya şəxsə açıqlana və ya ötürülə bilməz.

Sənəddə deyilir ki, düzəlişlər məsləhətləşmələr yolu ilə və müqavilənin təyin olunmuş "Əsas Tərəfləri"nin yekdil razılığı ilə edilə bilər.

Müdafiə əməkdaşlığı və regional təhlükəsizlik

Keçən ay Ər-Riyadda keçirilən alyansın təcili iclasında üç ölkə Husi hücumları zamanı Səudiyyə Ərəbistanında hərbi qüvvələrin və imkanların "sürətli yerləşdirilməsini" təmin etmək barədə razılığa gəliblər.

Güclü müdafiə sənayesinə malik Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanına Husi hücumlarını pisləyib, Ər-Riyadın hərbi texnologiya ehtiyaclarını ödəməyə kömək etməyə hazır olduğunu bildirib və Qırmızı dənizdə naviqasiya təhlükəsizliyini təmin etmək üçün Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiyaya qoşulmağa razılıq verib.

Saziş həmçinin müdafiə sənayesində, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsində, logistik dəstəkdə və əməliyyat səviyyəsində də daxil olmaqla, "terrorizmin bütün vasitələri" ilə mübarizədə sıx əməkdaşlığı nəzərdə tutur. Həmçinin tədqiqat, inkişaf və qabaqcıl texnologiyalar sahəsində birgə təlim və əməkdaşlıq nəzərdə tutulur.

Reportyor.az 



KARUSEL / DÜNYA