Cümə günü BMT-nin qaçqın agentliyi bildirib ki, təxminən 90 milyon məcburi köçkün iqlimlə əlaqəli quraqlıq, daşqınlar və həddindən artıq istilərə getdikcə daha çox məruz qalan ölkələrdə yaşayır. COP31 iqlim zirvəsindən əvvəl həssas icmaların uyğunlaşmasına kömək etmək üçün daha çox maliyyələşdirməyə ehtiyac olduğu barədə xəbərdarlıq edib.

BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən BMT-nin İqlim Dəyişikliyi Konfransından əvvəl dərc etdiyi hesabata görə, dünyanın məcburi köçkünlərinin təxminən dörddə üçü Əfqanıstan və Banqladeş kimi ciddi iqlimlə əlaqəli risklərə məruz qalan ölkələrdə yaşayır. Hesabatda deyilir ki, nəticələr münaqişə, köçkünlük və iqlim dəyişikliyi arasında üst-üstə düşməni göstərir.

BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarının əməliyyatlar üzrə köməkçi komissarı Anton Leis Qarsiya bildirib ki, "Kövrək və köçkünlükdən təsirlənən ərazilərdə iqlimə uyğunlaşma yaşamaq məsələsidir".

O deyib: "Ehtiyacların ən çox olduğu icmalara çatmaq üçün iqlim maliyyələşdirməsinə ehtiyacımız var".

Hesabatda 2023-cü ilin iyun ayında əl-Faşirdəki münaqişədən qaçaraq Çadın şərqindəki Farçana qaçqın yaşayış məntəqəsinə qaçan sudanlı qaçqının təcrübəsi vurğulanıb. Qaçqın bildirib ki, bəzən bir həftə təhlükəsiz su tapa bilmir və yaxınlıqdakı mövsümi çay yataqları artan istilər səbəbindən quruduğu üçün alternativ mənbələr üçün getdikcə daha uzun məsafələrə piyada getməli olur.

QAYIDIŞ RİSKƏLƏRİ

Həmçinin xəbərdarlıq edilib ki, iqlim dəyişikliyi məcburi köçkünlərin evlərinə davamlı qayıtmasını çətinləşdirir.

Hesabatda deyilir ki, 2026-cı ilin birinci yarısında qaçqınların üçdə ikisindən çoxu iqlim təhlükələrinə yüksək dərəcədə məruz qalan ölkələrə qayıdıb və bu da onları yenidən məcburi köçkünlük riski ilə üzləşdirib.

Hesabatda deyilir ki, təxminən 4 milyon məcburi köçkünün bu yaxınlarda geri qayıtdığı Suriyada insanlar su çatışmazlığının və qeyri-sabit yağışların artması ilə üzləşir, may ayında Fərat çayı boyunca baş verən daşqınlar evlərə ziyan vurub və minlərlə insanı məcburi köçkün edib.

Hesabatda deyilir ki, Saharanın cənubundakı Afrikada hər üç qaçqın məskunlaşma yerindən biri 2050-ci ilə qədər hər il ən azı 100 gün təhlükəli isti ilə qarşılaşa bilər ki, bu da sağlamlıq və dolanışıq üçün təhlükə yarada bilər. Efiopiyanın bəzi yaşayış məntəqələrində, o cümlədən Helaveyndə təhlükəli istilər ildə 200 gündən çox davam edə bilər ki, bu da istilik vurması və vaxtından əvvəl ölüm riskini artırır.

Hesabatda deyilir: "Qaçqınların tez-tez soyutma, su və etibarlı enerjiyə çıxışı məhdud olur və bu da təhlükəli temperaturdan qaçmağı çətinləşdirir".

BMT QAK həmçinin xəbərdarlıq edib ki, El-Ninyo qasırğasının həddindən artıq böyük olması qaçqın qəbul edən bir çox ölkədə iqlimlə bağlı riskləri daha da pisləşdirə və daha çox köçkünlüyə səbəb ola bilər.

BMT QAK-ın məlumatına görə, Şərqi Afrikada şiddətli daşqınlar bu ilin sonuna qədər Somali, Keniya, Cənubi Sudan və Uqandada 3 milyona qədər insanı köçkünlüyə sala bilər. Saheldə quraqlıq, daşqınlar və münaqişələr məhdud resurslar üzərində rəqabəti gücləndirə bilər, Asiyanın bəzi hissələri isə quraqlıq, daşqın və siklon riskləri ilə üzləşir.

BMT QAK ⁠COP31-də görüşən hökumətləri və iqlim maliyyələşdirmə qurumlarını iqlimə uyğunlaşma üçün maliyyələşdirməni artırmağa çağıraraq iqlim maliyyələşdirməsinin yalnız təxminən 10%-nin kövrək və ya münaqişədən təsirlənən ölkələrə çatdığını vurğulayıb.

Çərşənbə günü BMT-nin ayrıca bir hesabatında, ekstremal hava hadisələri daha tez-tez və şiddətlənsə də, varlı ölkələrin inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşması üçün hər il lazım olan 305 milyard dollardan çox az pul xərclədiyi aşkar edilib.

Reportyor.az 




KARUSEL / DÜNYA