Pentaqonun bu həftə ABŞ Konqresinə göndərdiyi hesabata görə, Çin əsas qlobal silah təchizatçısı kimi mövqeyini möhkəmləndirməyə davam edir və Pakistan hava döyüşü sahəsində ən əhəmiyyətli və etibarlı tərəfdaşı kimi ortaya çıxır.

Bu barədə Pakistan mediası xəbər verir. 

Hesabatda bildirilir ki, 2024-cü ilin dekabr ayına olan məlumata görə, Çin əsasən Çin Aviasiya Sənayesi Korporasiyası (AVIC) və Şimali Sənaye Korporasiyası (Norinco) kimi dövlətə məxsus müdafiə şirkətlərinə güvənərək dünyanın dördüncü ən böyük silah ixracatçısı olaraq qalıb.

Orada qeyd olunur ki, Çinin silah ixracı onun daha geniş xarici siyasəti və inkişaf fəaliyyəti, o cümlədən "Bir Kəmər, Bir Yol" çərçivəsi ilə bağlı təşəbbüslərlə sıx bağlıdır və əlverişliliyi və çevik şərtləri səbəbindən inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün xüsusilə cəlbedicidir.

Bu hesabata görə, Pakistan Çinin aviasiya ixracatında önəmli yer tutur. Pekin hazırda ixrac üçün üç sabit qanadlı döyüş təyyarəsi təklif edir: beşinci nəsil FC-31 gizli qırıcı, dördüncü nəsil J-10C çoxməqsədli döyüş təyyarəsi və Çin və Pakistan tərəfindən birgə hazırlanıb istehsal edilən JF-17 Thunder.

Hesabat Pakistanın Çinin J-10C təyyarələrini ixrac etdiyi yeganə ölkə olduğunu təsdiqləyir. 2025-ci ilin may ayına olan məlumata görə, Çin 2020-ci ildən bəri verilən iki sifariş çərçivəsində Pakistan Hərbi Hava Qüvvələrinə 20 J-10C təyyarəsi tədarük etmiş və ümumi sifarişlərin sayı 36 təyyarə təşkil etmişdir. Misir, Özbəkistan, İndoneziya, İran və Banqladeş də daxil olmaqla bir neçə başqa ölkə maraq göstərsə də, Pakistandan kənara heç bir J-10C ixracı baş tutmayıb.

Pentaqon hesabatında deyilir ki, Pekin əsas silah təchizatçısı kimi mövqeyini gücləndirib

Hesabatda həmçinin JF-17 proqramı iki inkişaf etməkdə olan ölkə arasında müdafiə əməkdaşlığının uğurlu nümunəsi kimi vurğulanır. Pakistan və Çin tərəfindən birgə istehsal edilən təyyarə artıq bir neçə hava qüvvələri ilə xidmətdədir.

2024-cü il tarixinə olan məlumata görə, Azərbaycan, Myanma və Nigeriya JF-17 təyyarələrini idarə edirdi, İraqın isə müzakirələrdə olduğu bildirilirdi. Pakistan üçün təyyarə həm də onun hava qüvvələrinin mərkəzi komponenti, həm də mühüm müdafiə ixracatı olaraq qalır.

Pentaqonun hesabatında qeyd olunur ki, pilotlu təyyarələrlə yanaşı, Çin Pakistana Caihong və Wing Loong seriyaları da daxil olmaqla, qabaqcıl, zərbə qabiliyyətinə malik pilotsuz uçuş aparatları da tədarük edib. Bu sistemlər həmçinin bir sıra digər ölkələrə də ixrac edilib ki, bu da Çinin qlobal PUA bazarındakı artan rolunu əks etdirir.

Hesabatda aviasiyadan başqa, Çinin quru, hava hücumundan müdafiə və dəniz sahələrində geniş çeşiddə hərbi texnika ixrac etdiyi bildirilir. Pakistan, 2017 və 2018-ci illərdə təhvil verilmiş dörd freqat da daxil olmaqla, Çin dəniz platformalarının uzun müddətdir alıcısı kimi müəyyən edilir. Hesabatda əlavə olunur ki, Çinin qarşıdakı illərdə dəniz ixracını genişləndirməsi gözlənilir və Pakistan əsas tərəfdaşları arasında qalacaq.

Pentaqon qiymətləndirməsi Çinin qlobal silah bazarında artan cəlbediciliyini rəqabətli qiymətlər, çevik maliyyələşdirmə və məhdudlaşdırıcı siyasi şərtlərin olmaması ilə əlaqələndirir.

Hesabatda qeyd olunur ki, Pakistan üçün Çinlə müdafiə münasibətləri yalnız silah alışı ilə məhdudlaşmır, həm də birgə inkişaf, istehsal və uzunmüddətli strateji əməkdaşlığı əhatə edən yetkin tərəfdaşlığı əks etdirir.

Reportyor.az 

KARUSEL / DÜNYA