"Neuralink" şirkəti iflic və ya ciddi görmə itkisi olan insanlara beyin-kompüter interfeysləri vasitəsilə itirilmiş qabiliyyətlərinin bir hissəsini bərpa etməkdə kömək etmək məqsədilə "Telepathy" (Telepatiya) və "Blindsight" (Kor görmə) adlı iki beyin implantı üzərində işləyir.

"Telepathy" implantı istifadəçilərə kompüterləri düşüncə gücü ilə idarə etməyə imkan verir, "Blindsight" implantı isə vizual məlumatı birbaşa beyinə ötürməklə görmə qabiliyyətini bərpa etməyi hədəfləyir.

Mask hesab edir ki, bu texnologiyaların gələcək inkişafı beyinlə ətraflar (qol və ayaqlar) arasındakı sinir siqnallarının əlaqəsini bərpa etməyə imkan verə bilər. Bu da iflic olan insanların yenidən əl və ayaqlarını hərəkət etdirməsinə kömək edəcək.

"Neuralink" implantı iflic olan insanlara necə kömək edir?
"Neuralink" tərəfindən hazırlanan ilk beyin implantı olan "Telepathy", beyindən gələn sinir siqnallarını xarici cihazları idarə etmək üçün istifadə oluna biləcək rəqəmsal əmrlərə çevirməklə işləyir.

Bu texnologiya ciddi iflic vəziyyətində olan insanlara fiziki hərəkət etmədən, yalnız düşüncə gücü ilə kompüter kursorunu hərəkət etdirməyə, obyektlərin üzərinə klikləməyə, elektron oyunlar oynamağa, kompüter kodu yazmağa və rəqəmsal sənət əsərləri yaratmağa imkan verir.

Şirkət tərəfindən aparılan klinik sınaqlarda implantın robot qolları idarə etmək üçün istifadəsi araşdırılır. Bu, ciddi hərəkət məhdudiyyəti olan insanlara kömək etmək baxımından texnologiyanın tətbiq sahələrini genişləndirə bilər.

Mask hesab edir ki, gələcəkdə bu texnologiya inkişaf edərək, nitq və ya klaviaturada yazmaq kimi ənənəvi ünsiyyət vasitələrindən daha sürətli məlumat ötürməyə imkan verə bilər.

Mask 30 oktyabr 2026-cı il tarixində "X" platformasında paylaşdığı yazıda ümid etdiyini bildirib ki, yaxın bir neçə il ərzində şirkət beyinin hərəkət və hissiyyat mərkəzlərindən gələn sinir siqnallarını ətraflara yönləndirə biləcək. Bu isə iflic olan insanların yenidən əllərindən istifadə etməsinə və yeriməsinə şərait yaradacaq.

Bu baxış onurğa beyni zədələnmələrinin xüsusiyyətlərinə əsaslanır. Belə ki, zədələnmə zamanı beyindən gələn sinir siqnalları ilə bədən hərəkətləri arasındakı əlaqə kəsilə bilər, halbuki beyin hərəkət üçün lazım olan əmrləri yaratmağa davam edir.

Gələcəyin beyin-kompüter interfeysləri, beyinin hərəkət və hissiyyat mərkəzlərindən siqnalları birbaşa ətraflara ötürməklə zədələnmiş sinir yollarından yan keçməyi hədəfləyir. Bu mexanizm onurğa beyni zədəsi olan insanların gəzinti və ya əllərindən istifadə kimi bəzi hərəkətləri bərpa etməsinə kömək edə bilər, baxmayaraq ki, normal hərəkəti bərpa etmək hələ klinik cəhətdən effektivliyi sübut olunmamış gələcək bir məqsəd olaraq qalır.
Görmə qabiliyyətini bərpa etmək üçün Blindsight implantı
Neuralink həmçinin doğuşdan bəri kor olan insanlar da daxil olmaqla, ağır görmə itkisi olan insanlara kömək etməyi hədəfləyən "Blindsight" adlı ikinci bir beyin implantı hazırlayır.
İmplant ətraf mühitin görüntülərini çəkən, sonra onları birbaşa beynin görmə korteksinə, görmə ilə əlaqəli məlumatları emal etməkdən məsul olan sahəyə göndərilən vizual məlumata çevirən bir kameraya əsaslanır.

Nəzəri olaraq, bu mexanizm görmənin təbii yoluna etibar etmək əvəzinə, beyni vizual məlumatlarla birbaşa stimullaşdırmaqla gözün və ya optik sinirlərin zədələnmiş hissələrini keçməyə imkan verir.

Muskın sözlərinə görə, texnologiya mühəndislik baxımından hazırdır, lakin istifadəsi hələ də lazımi tənzimləyici təsdiqlərin alınması ilə bağlıdır.

Blindsight implantı, ABŞ Qida və Dərman Administrasiyasından (FDA) "İrəliləyişli Cihaz Təyinatı"nı alıb ki, bu da innovativ tibbi cihazların inkişafını və nəzərdən keçirilməsini sürətləndirmək üçün nəzərdə tutulmuş bir təyinatdır.

Lakin bu təyinat implantın tibbi istifadə üçün son təsdiqini aldığı anlamına gəlmir, çünki insanlar üzərində klinik sınaqlara başlamaq üçün hazırlıqlar hələ də davam edir.

Telepatiya və Blindsight implantları Neuralink-in beyin implantlarının istifadəsini kompüterlərin idarə edilməsindən kənara çıxaraq bəzi insanların xəsarətlər və ya tibbi vəziyyətlər səbəbindən itirdiyi fiziki və sensor funksiyaları bərpa etməyə çalışmaq istiqamətindəki istiqamətini əks etdirir.

Bu texnologiyaların hədəf potensialına baxmayaraq, hərəkət və ya vizual qavrayışı bərpa etməkdəki uğurları gələcək klinik sınaqların nəticələrindən və insanlarda təhlükəsizliyini və effektivliyini sübut etməkdən asılıdır.

Reportyor.az 



KARUSEL / CƏMİYYƏT