Səhər yeməyinin faydalarından yararlanmaq üçün sadəcə hər hansı bir şey yemək kifayət deyil. Nəticə yeməyin tərkibindən, miqdarından və onun insanın ehtiyaclarına, eləcə də günün qalan hissəsindəki qidalanma rejiminə nə dərəcədə uyğun gəlməsindən asılıdır.

Balanslaşdırılmış səhər yeməyi erkən enerji və qida maddələri mənbəyi ola bilər, həmçinin bəzi insanlara iştahı tənzimləməyə və diqqəti cəmləməyə kömək edə bilər. Lakin xəmir məmulatları, emal olunmuş taxıllar və şəkərli içkilərdən ibarət yemək; zülal, lif, tam taxıl karbohidratları və sağlam yağları özündə birləşdirən yeməkdən tamamilə fərqli təsir göstərir.

Orqanizmə səhər nə lazımdır?
Yuxu zamanı, yemək qəbulu saatlarla dayansa belə, orqanizm tənəffüs, qan dövranı və orqanların fəaliyyətini təmin etmək üçün enerji sərf etməyə davam edir.

Səhər yeməyi orqanizmə günün əvvəlində karbohidrat, zülal, yağ, vitamin və minerallar əldə etmək imkanı verir. Lakin tələb olunan miqdar və yemək vaxtı fiziki aktivlik, sağlamlıq vəziyyəti, iştah və axşam yeməyinin nə vaxt yeyilməsindən asılı olaraq insandan insana dəyişir.

Hər kəsin oyanan kimi dərhal səhər yeməyi yeməsini tələb edən bir qayda yoxdur. Bəzi insanlar tez acır, digərləri isə yorğunluq hiss etmədən və ya iş qabiliyyəti aşağı düşmədən yeməyi gecikdirə bilirlər.

Faydanı tərkib müəyyən edir
Health.com saytında dərc olunan hesabatda qeyd olunur ki, balanslaşdırılmış səhər yeməyinə zülal və lif mənbəyi ilə yanaşı, doymamış yağlar da daxil edilə bilər.
Zülal toxluq hissini uzatmağa və əzələ kütləsini qorumağa kömək edir, lif isə həzmi ləngidir və qan şəkərinin səviyyəsini sabit saxlamağa yardımçı olur. Sağlam yağlar, xüsusilə də mülayim miqdarda qəbul edildikdə, əlavə toxluq hissi yaradır.

Yemək sadə seçimlərdən ibarət ola bilər: məsələn, tam taxıl çörəyi və tərəvəzlə birlikdə yumurta; yulaf, meyvə və qoz-fındıq əlavə edilmiş şəkərsiz qatıq; yaxud tam taxıl çörəyi və tərəvəzlə birlikdə paxlalı bitkilər.

Hər yeməkdə bu elementlərin hamısının böyük miqdarda olması vacib deyil, lakin zülal və lifin birləşdirilməsi, yeməyə sadəcə tez təsir edən şəkər mənbəyinə əsaslanmaqdan daha yüksək qida dəyəri qazandırır.

İştahı yenidən oyadan səhər yeməyi
Şəkərli quru səhər yeməkləri (məsələn, qarğıdalı lopaları), xəmir məmulatları və şəkərli içkilər tez enerji verə bilər, lakin onlar adətən az miqdarda zülal və lif ehtiva edir ki, bu da toxluq hissinin qısamüddətli olmasına səbəb ola bilər.

Yemək az həcmli olduqda və əsasən emal olunmuş kar Bu, nahardan əvvəl yüksək kalorili qəlyanaltıların yeyilməsinə səbəb ola bilər.

Bu, çörək və ya meyvənin səhər yeməyindən xaric edilməsi lazım olduğunu ifadə etmir, əksinə protein və ya sağlam yağ mənbələri ilə birləşdirilməlidir. Qatıqlı bir parça meyvə və ya yumurtalı tam çörək, tək başına şirə və ya xəmir xörəklərindən daha balanslıdır.

Səhər yeməyi arıqlamağa kömək edirmi?
Sübutlar səhər yeməyinin avtomatik olaraq arıqlamağa səbəb olduğunu göstərmir. British Medical Journal-da dərc olunan təsadüfi sınaqların icmalı, yalnız səhər yeməyinin arıqlama vasitəsi kimi tövsiyə edilməsi üçün güclü bir əsasın olmadığı qənaətinə gəldi.

Çəki dəyişikliyi əsasən ümumi enerji qəbulu, qida keyfiyyəti, fiziki fəaliyyət, yuxu və digər sağlamlıq amilləri ilə müəyyən edilir. Səhər yeməyi bəzi insanlara aclığı idarə etməyə kömək edə bilər, lakin iştahsız yeyildikdə və ya onsuz da yüksək enerjili bir pəhrizin üzərinə əlavə edildikdə, başqaları üçün lazımsız kalori əlavə edə bilər.

Bəs diqqət haqqında nə demək olar?
Bəzi tədqiqatlar səhər yeməyini uşaqlarda, xüsusən də başqa cür kifayət qədər qida qəbul etməyən və ya müntəzəm olaraq səhər yeməyi yeməyə öyrəşmiş uşaqlarda diqqətin və idrak performansının yaxşılaşması ilə əlaqələndirir.

Yetkinlərdə reaksiya vərdişlərdən, yuxudan, sağlamlıq vəziyyətindən və yeməyin təbiətindən asılı olaraq dəyişir. Səhər yeməyi səhər ac və ya yorğun hiss edən birinə kömək edə bilər, lakin səhər yeməyini buraxmaq hər kəs üçün diqqətin azalması demək deyil.

Praktik qayda iştahınıza və sağlamlıq ehtiyaclarınıza uyğun bir yemək seçmək, zülal, lif və minimal emal olunmuş qidalara üstünlük verməkdir. Səhər yeməyinin vaxtı bəzi insanlar üçün vacibdir, lakin onun faktiki dəyərini müəyyən edən yeməyin tərkib hissələridir.


Reportyor.az 



SAĞLAMLIQ / KARUSEL